Кіріспе

Неміс графы және әскери теоретик (1561–1623), Нассау-Сигеннің ортаңғы Иоанн VII графы (7 маусым 1561 – 27 қыркүйек 1623), Иоганн VII. der Mittlere Graf von Nassau Siegen, ресми атақтары: Нассау, Катценельнбоген, Вианден және Диц графтары, Бейльштайн иесі, 1606 жылдан бастап Нассау-Сиген графтығының графы, Нассау графтығының бір бөлігі және Нассау-Сиген үйінің негізін қалаушы, Нассау үйінің Оттондық желісінің тармақты буыны. Иоанн өз заманындағы ең маңызды әскери теоретиктердің бірі болды, ол көптеген жаңалықтар мен өнертабыстарды енгізді. Оның "Крейгсбух" кітабында сол заманғы барлық әскери білім және көптеген жаңа идеялар қамтылған, олар оның туысы Мориске Голландия мемлекеттерінің армиясын реформалауға маңызды үлес қосты. Иоанн Голландия армиясында қызмет етті, Пфальцтың генерал-полковнигі және швед армиясының бас қолбасшысы болды. Оның беделі Киелі Рим империясының шекарасынан асып түсті.

Өмірбаян

Иоанн 1561 жылдың 7 маусымында Зиген қамалында Нассау-Зиген графы Иоанн VI Ескінің екінші ұлы және оның бірінші әйелі Лейхтенберг гравинясы Элизабеттің ұлы ретінде дүниеге келді. 1576 жылы Иоанн әкесінің округін басқару, қаржы және әскери істеріне ерте араласты. Ол үшін Зиген аймағында әскер жиналды. Сол кезде Иоанн жалдамалы әскерлердің тәжірибесімен танысты, ал олардың кемшіліктерін әкесі көптеген әңгімелерде айтып өткен. 1584 жылдан бастап Иоанн Нассау және Дилленбург қамалының бекіністерін нығайтумен айналысты. Иоанн өз заманындағы ең маңызды әскери теоретиктердің бірі болды және оның беделі Киелі Рим империясының шекарасынан тысқары жерлерге дейін жетті. Ол "Lusten geringen Lusten" ("аз қызығушылыққа қарамастан") осы қызметке келісті, бірақ тек үш айға ғана, себебі швед әскерінің жағдайы өте нашар болды. Мысалы, жаяу әскердің қару-жарағы нашар болғандықтан, Иоанн бірден тікенекті арбалар жасауды бұйырды, оларды жаяу әскердің алдына итеріп, шабуылдаған атты әскерге қарсы тиімді қорғаныс құралы ретінде пайдаланды. Мұндай тікенекті арбалар ондаған жылдар бойы Зигеннің қару-жарақ қоймасында сақталды. 1621 жылы ол Спинола басқаруымен испандықтарға қарсы Пфальцты қорғауға қатысты. Алайда, Нассауға испандықтардың қысымы оны ертерек шегінуге мәжбүр етті, осылайша оның өмірлік еңбегіне нүкес келді. 1607 жылдың 30 наурызында ағалары иеліктерін бөлісті. Иоанн Зиген, Фрейденберг, Нетфен, Хильхенбах, Ферндорф (Кройцталь) және Хайнгерхтты алды. Содан кейін ағалары мұрагерлік туралы келісімге қол қойды. Бұл келісім бойынша ағаларының мұрагерлеріне реформаланған діннен басқа дінге ауысуға тыйым салынды. Бөлісқаннан кейін Иоанн Зиген қамалындағы резиденциясын орналастырды, оны сол кезде қайта жаңартып жаңартты. 1610 жылы Иоанн Швабиш-Халлдегі князьдер күніне Нассау үйінің және Веттерау графының бірлестігінің өкілі ретінде қатысты. 1612 жылы ол ағасы Георг және екі ұлы Иоанн Эрнест және Иоанн Кішімен бірге Рим королі Матиас таққа отыру рәсіміне Франкфуртқа сапар шекті. Ол Ромер алдындағы жармаланған еттен алғашқы бөлігін кесіп, патшалық дастарқанға жеткізуге тағайындалды. 15 қараша 1617 жылы Иоанн 1607 жылдың 8 сәуіріндегі өсиетінің күшін жойды деп жариялады. Тұңғыштық құқығын жою кішкентай елдің бөлінуіне әкелер еді, сондықтан Иоанн осы бағыттағы барлық ұсыныстарға қарсы болды. Оның орнына, достық келісім бойынша, ол 1617 жылдың 31 желтоқсанында ұлына декларацияға қол қоюға мәжбүр етті, онда соңғысы өзі католик болғанымен, өзінің поддандыларын қолданыстағы діни конфессиядан басқасына мәжбүрлемейтінін мәлімдеді. Оның барлық ағалары Иоаннға тұңғыштық құқығын өзгертуді ұсынды, бірақ ол ұлының сөзіне, хатына және мөріне берік сенді, ол бәрін де сүйді, өйткені ол әкесіне сүйіспеншілікпен қарады және құрмет көрсетті. Олардың әрқайсысы сенімдерінің әртүрлілігі үшін бір-бірін ренжітуіне тура келді. Сиген қаласының әкімшілігі үш ұлының ортақ меншігінде қалатын болды. Сондықтан, Иоанн Кіші үшін үшінші өсиетте округтің үштен бірі ғана қарастырылған. 1621 жылдың 6 тамызында оған бұл туралы хабарланды, оның әкесі осы қадамға баруға мәжбүр болған себептерді нақты айтты. 1623 жылдың 9 мамырында, яғни екі жылдан кейін ғана, Иоанн Кіші бұл туралы Франкфурттан Зиген кеңесшілеріне хатпен наразылық білдірді. Әрине, ол осы уақыт аралығында бос жүрмеген, әкесін императорға жамандаудан да тартынбаған. Өзінің наразылық хатын жазған кезде ол, әрине, император Фердинанд II-нің кейінірек, 1623 жылдың 27 маусымында ресми түрде шығарған Poenale mandatum cassatorium туралы білген. Ол Иоанн Ортаңғыға үшінші өсиет жасайтын кезде заңсыз қыстың патшасының жауынгер серігі ретінде өсиет жасауға құқығы жоқ екенін хабарлады. Ол оны қайтарып алып, екі ай ішінде император сотына жауап беруі керек еді. Осыдан кейін Иоанн Кіші патшаның жарлығын ауыр науқастанып жатқан әкесіне жеткізуден бас тартқан көрінеді. 1623 жылдың 27 қыркүйегінде. Үш ұлының ешқайсысы да әкесі қайтыс болған кезде қасында болмаған. 13 қазанда Вильгельм мен Иоанн Морис Зигенге келді, ал 26 қазанда Иоанн Кіші келді. Георгий Ремус оған арнап 1624 жылы Герборнда жарияланған "Лейхенпредигт" атты еңбек жазды. Иоанн Орта 1690 жылдың 29 сәуірінде екі әйелімен бірге Сигендегі Нассау-Зигеннің жерлеу күмбезіне қайтадан жерленді. Иоанн Морис пен Георг Фредериктен басқа, кіші ағалары тек қарапайым ақшаны қабылдады. Осыдан бастап 1645 жылға дейін Нассау-Зиген графтығында екі үкімет болды, бірі Сигенде, екіншісі Хилхенбахта. Алайда, қысқа уақытқа (1632-1635) бұл жағдай уақытша өзгеріске ұшырады: Отыз жылдық соғыс кезінде протестанттар жағында соғысып жүрген ағалары Иоанн Кішіге қарсы көтерілді. Нассаудың шешілген әйелі Маргарет, Луи Генрихтің аралығымен Густав Адольфқа бұрылып, оның әкесі Иоанн Кішінің іс-қимылдарына қарсы көмек сұрады. Нәтижесінде, 1632 жылдың 14 ақпанында швед королі Луи Генрихке әскери көмек көрсету үшін Франкфурттан бұйрық берді. Луи Генрих содан кейін голланд және швед әскерлерінің полкімен Сиген қаласын басып алды. Бір күннен кейін, 29 ақпанда, Иоанн Морис және оның інісі Генрих Сигенге келді. Сигіз жыл бұрын Иоанн Кіші атты әскерін резервте ұстағандай, енді Иоанн Морис және Генрих швед полкінің қатысуымен қала тұрғындарымен келіссөздер жүргізді, олар Иоанн Кішіге берген анттарымен байланысқан сезімде болды. 4 наурызда, ұзақ және қиын келіссөздерден кейін, қала тұрғындары Иоанн Морис пен Генрихке адалдық серт берді. Иоанн Морис өзіне 1621 жылғы өсиетте әкесі оған бөлген Фрейденберг округін ғана емес, сонымен қатар Иоанн Кішіге сол өсиетте бөлген Нетфенді де алды. Вильгельм тек Хильхенбахтың иелігінде расталмады, сонымен қатар әкесінің өсиетінде көрсетілгендей, Ферндорф және Кромбахты да алды. Сиген қаласы тек Вильгельм мен Иоанн Мориске адалдық серт берді, олар 1635 жылы ғана үлкен ағасы Иоанн Кішіні бірлестікке қайта қабылдады. Алайда, соңғысы жақын арада бұрынғы тәртіпті қалпына келтірді: 1636 жылы ол Хильхенбахты Вильгельмге қалдырып, әкесінің мүлігінің жалғыз иесі болды және Сиген қаласын қайтадан жеке басқарды. Иоанн Морис графтықтың билігінен қайтадан шеттетілді. Иоанн Кіші 1638 жылдың 27 шілдесінде Ронседе қайтыс болды. 1645 жылдың 22 қаңтарында, Бразилиядан оралғаннан кейін, соңғысы ағалары Георг Фредерик және Генрихпен және 80 адамдық сүйемелдеушілермен бірге Сиген қамалын күшпен басып алып, 15 ақпанда қала тұрғындарынан жаңадан адалдық серт алды, бірақ бұл жолы графтықтың үштен екі бөлігі үшін ғана. Үнемі дауды аяқтау үшін Иоанн Морис 1621 жылғы әкесінің өсиетіне қатаң орайласқысы келді және Иоанн Франциск Дезидератқа тиіс үштен бірін қалдырғысы келді. Бразилияға аттанғанға дейін, 1635 жылдың 25 қазанында, ол өзінің поддандыларына әлі тірі болған Иоанн Кішіні бірлескен басшы ретінде тануға рұхсат бергенін айтты. 1645 жылы Иоанн Морис 1621 жылғы өсиет бойынша берілген Фрейденберг округына құқығынан бас тартты, оны ағасы Георг Фредерикке берді.

Орталық деген лақап атауының түсіндірмесі

Жохан Орталық өмір сүрген дәуірде, патшалар сияқты билік құрған графтарды нөмірлеп атау әдеті әлі қалыптаспаған еді. Әкесі мен ұлының есімдері бірдей болғанда және ұл ересек болғанда, екеуін де ажырату қажеттігі туатын. Ондай жағдайда әкесін Жохан дер Эльтере, ал ұлын Жохан дер Юнгере деп атаған. Бұл, әке мен ұлының есімдері мен тегі бірдей болғанда, тегінен кейін «аға» (Sr.) және «кіші» (Jr.) деген аббревиатураларды қосып ажыратуға ұқсас, қазірге дейін қолданылып келе жатқан әдет-ғұрыпқа саяды. Ортаңғы Иоаннның бастапқыда «Кіші» деп аталғаны 1990 жылдары Висбадендегі Гессен Бас Мемлекеттік Архивінде (HHStA 171 D 1161) табылған құжаттарда көрсетілген, онда кем дегенде уақыт-уақытпен Dillenburg қабір шақырында кімнің қайда және қашан жерленгенін тіркеуге тырысқан. Осы құжаттарда Иоаннның бірінші әйелі Граф Иоган де Юнгердің әйелі Магдалена фон Вальдек, ал 1600 жылы қайтыс болған ұлы Граф Иоган де Юнгердің ұлы Фридрих Людвиг деп аталған. Бірақ осы Иоганн дер Юнгердің Джон есімді ұлы да болды. Бұл ұл ересек болған кезде, бұл айырмашылық енді жеткіліксіз болды, себебі үш ұрпақтың өкілдерінің үшеуі де бірдей есімді болды. Енді ең кіші ұлын Жохан дер Юнгере, ал ортаңғысын Жохан дер Миттлере деп атады. Тарихшылар тек XIX ғасырда ғана билік құрған графтарды патшалық нөмірмен атауды бастады. Жохан дер Эльтере – Иоанн VI, Жохан дер Миттлере – Иоанн VII, ал Жохан дер Юнгере – Иоанн VIII болды.

Ата-бабалары

Нассау-Зиген графының VII орташа Иоганнның ата-бабалары
Етек аталары
Иоганн IV Нассау-Зиген (1410–1475)⚭ 1440Мария Луз-Хейнсберг (1424–1502)
Генрих III Гессен-Марбургтың байы (1440–1483)⚭ 1458Анна Катценельбоген (1443–1494)
Генрих IX Стольберг-Вернигероде (1436–1511)⚭ 1452Матильда Мансфельд
Филипп I Эппштейн-Кёнигштайн (1440 жылдан кейін–1480/81)⚭ 1473Луиза де ла Марк (шамамен 1454–1524)
Фридрих V Лейхтенберг (1436–1487)⚭ 1467Дорoтея Ринек (шамамен 1440–1503)
Гюнтер XXXVIII Шварцбург-Бланкенбург (1450–1484)⚭ 1470Катерина Кверфурт
Альбрехт III Ахиллес Бранденбург (1414–1486)⚭ 1458Анна Саксонская (1437–1512)
Казимир IV Польша (1427–1492)⚭ 1454Элизабет Австрийская (1435/36–1505)
Аталары
Иоганн V Нассау-Зиген (1455–1516)⚭ 1482Элизабет Гессен-Марбург (1466–1523)
Бодо III Стольберг-Вернигероде бақыттысы (1467–1538)⚭ 1500Анна Эппштейн-Кёнигштайн (1481–1538)
Иоганн IV Лейхтенберг (1470–1531)⚭ 1502Маргарита Шварцбург-Бланкенбург (1482–1518)
Фридрих I Бранденбург-Ансбахтың үлкені (1460–1536)⚭ 1479София Польша (1464–1512)
Шөберелер
Вильгельм I Нассау-Зигеннің байы (1487–1559)⚭ 1531Юлиана Стольберг-Вернигероде (1506–1580)
Георг III Лейхтенберг (1502–1555)⚭ 1528Барбара Бранденбург-Ансбах (1495–1552)
Ата-аналар
Иоганн VI Нассау-Зигеннің үлкені (1536–1606)⚭ 1559Элизабет Лейхтенберг (1537–1579)