Кіріспе

Yano - филиппин фолк/панк-рок тобы. Топтың құрамына бастапқыда әнші Донг Абай және гитарашы Эрик Гансио кірді. Кейін Они Бадианг бас-гитарамен ойнауға қосылды. Ноуи Фавила әдеттегі барабаншы болды, бірақ Ang Grupong Pendong тобымен болған міндеттемелеріне байланысты топқа қосылудан бас тартты. Топтың басқа барабаншыларының арасында Нононг Тимбалопез, Харли Аларкон және Джун Ногой болды. Топ өз атын Абайдың "Talahulugang Pilipino" атты ескі тагал тіліндегі сөздікке қарағанда тапты. "Yano" сөзі тагал тілінде "қарапайым" дегенді білдіреді. Тагал тілінің диалектісінде "yano" сөзі "шексіз" немесе "көп" мағынасын да білдіруі мүмкін, ал одан әрі "kayanuhan" сөзі "дұрыс сапа, түр, өлшем, класс және т.б. болу жағдайы" дегенді білдіреді. Бұл термин көбінесе Кесон провинциясындағы тагал тілінде сөйлейтін адамдар қолданады. Топ 1997 жылы Абайдың тобынан кеткеннен кейін тарады. Эрик Гансио 2007 жылы Yano тобын қайта құрды. 2007 жылы Эрик Гансио Yano тобын бір адамдық топ ретінде қайта жаңғыртты, бірақ ол тікелей концерттерде қосалқы музыканттарды қолдануды жалғастырды. 2013 жылы Yano "Talâ" (Жұлдыз) атты төртінші студиялық альбомын шығарды. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, Yano тобының қазіргі құрамы: Эрик Гансио – вокал/жетекші гитаралар, Чарли Комендадор – бас-гитара, Ян Наджера – барабандар.

Тарих

1994 жылдың 30 маусымында топтың өзімен аттас дебюттік альбомы шықты, онда "Banal Na Aso, Santong Kabayo" сияқты рок әндері болды. Топ альбомды кампус концерттері мен клуб концерттері арқылы, тіпті радио турнесімен де насихаттады.

Яно жалғастыра береді

Үшінші "Tara" альбомын жазған кезде Абай клиникалық депрессиямен күресіп, шамамен үш жыл бөлмесінен шықпады. Гансио альбомды жеке аяқтады, альбомдағы әндердің вокалдық тректерін өзі орындады. Абай жаңа әндер жазып, өлеңдер арқылы депрессиядан шықты. Ол мен Бадианг "Пан" деген жаңа топ құрды. Олар 2003 жылы "Parnaso ng Payaso" деген тұңғыш альбомын шығарды. Кейіннен Абай Филиппин университетінің Дилиман бөлімінде оқуға кеткендіктен "Пан" тобы таратылды. Ол 2005 жылы "Sampol" атты EP шығарды, ол кейін "Flipino" болып жаңартылып, 2006 жылдың мамырында жарық көрді. Бадианг "Asin" филиппиндік фолк/рок тобында бас гитарада ойнады.

Даваодағы Яно

Гансио 1998 жылы үшінші альбомын "Tara" жаздырып болғаннан кейін Даваодағы туған жеріне оралды. 2004 жылы ол жеке альбомын "Sa Bandang Huli (At the Very End)" деп шығарды. Гансио жеке альбомындағы барлық аспаптарды өзі орындады және музыканы үйінде, компьютердегі бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы араластырды. 2007 жылы Гансио сессиялық музыканттар ретінде бас гитарашы Дейв Ибао мен барабаншы Ян Наджераны шақырды. Ол бұл альбомының өзінің екінші альбомы емес, "Яноның төртінші альбомы" болатынын айтты. Сондықтан, 2013 жылы Yano Records лейблы "Talâ (Жұлдыз)" атты төртінші альбомын шығарды. Топ әлі күнге дейін Давао қаласында орналасқан. 2014 жылдың қыркүйегінде Yano Records "Ya Hindi No" атты бесінші альбомын шығарды. Яно осы айдың соңғы аптасында Лидс және Ромфорд қалаларында өткен P FEST UK фестивалінде оны таныстырды. 2022 жылы Ян Наджера және жаңа бас гитарашы Чарли Комендадор топқа қайта қосылды.

Музыка

Яноның музыкасы филиппин этнографиялық музыкасына батыс элементтерін үйлестіреді. Олар саяси және әлеуметтік тақырыптарымен де танымал. Олардың әндері діни жеңілтектерді ("Банал На Асо, Сантонг Кабайо" – қасиетті ит, қасиетті жылқы), "Трапо" (дәстүрлі саясаткерлерді білдіретін жеңілтек сөз, сонымен қатар "шаң сүгісі" деген мағынаны да білдіреді) жемқор саясаткерлерді, "Коно Ка П’ре" ("Сен коносың") филиппин элитасының жаргонын, McDonald's және Jollibee тізбектеріне алғау жүзіп, пайда табуға тырысатын капиталистерді сынап көрсетіледі. Яноның әндері 1990 жылдардағы филиппин қоғамының жағдайын да көрсетеді. "Кумуста На?" ("Қалайсың?") 1986 жылғы EDSA төңкерілісінен кейін филиппин халқының жағдайын талқылайды, ал жаңа стильдегі "Кака" әні электр қуаты өшірілгеннен кейін қараңғыда заттарды табуға қиналатын Кака есімді адамның оқиғасын айтады, бұл 1990 жылдардың басында Филиппинде жиі болатын қараңғылыққа сілтеме жасайды. "Бавал" ("тыйым салынған") әні шектен тыс шектеулерге ие ережелер мен заңдардың салдары туралы айтады, бұл еркіндік пен махаббатты басуға әкеледі. "Abno" (Abnormal Environmental – Ауыр қоршаған орта) дегені де бар, ол қоршаған орта мәселелерін қамтиды, ал "Kaklase" ("сыныптас") мұғалімдерінен зорлық-зомбылық көрген студенттерге назар аударады. Тағы бір әлеуметтік маңызды ән – "Мерси", "таон граса" ("майлы адам") деп белгілі филиппин саудагерінің оқиғасын баяндайды.