Кіріспе

Боразон – борон нитридінің (cBN) кубикалық түрінің бренд атауы. Оның түсі химиялық байланысына қарай қарадан қоңыр және алтын түстерге дейін өзгереді. Бұл алманың түрлі формаларымен және борон нитридінің басқа түрлерімен қатар, белгілі ең қатты материалдардың бірі. Боразон – борон мен азоттың тең мөлшерін 1800 °C (3300 °F) температурадан жоғары, 7 ГПа (1 млн фунт-күш/квадрат дюйм) қысымда қыздыру арқылы жасалған кристалл. Боразонды алғаш рет 1957 жылы General Electric компаниясында физикалық химик ретінде жұмыс істеген Роберт Х. Венторф, кіші жасады. 1969 жылы General Electric компаниясы Borazon атауын өзінің тауар белгісі ретінде бекітті. Қазіргі таңда тауар белгісі Diamond Innovations компаниясына тиесілі, ал Боразонды Hyperion Materials & Technologies компаниясы ғана өндіреді.

Пайдалану және өндіріс

Боразонның көптеген қолданыс салалары бар, мысалы: кесу құралдары, қалыптар, соққыштар, қайшылар, пышақтар, ара тістері, подшипник сақиналары, инелер, роликтер, аралық сақиналар, шарлар, сорғы және компрессор бөлшектері, қозғалтқыш және күш беріліс жүйесінің құрамдас бөліктері (мысалы, майлы сағақтар, коленвалдар, тісті дөңгелектер, клапан сағақтары, жетек сағақтары, CV буындар, поршень сақиналары, жанармай инжекторлары, турбокомпрессорлар, сондай-ақ аэроғарыш және құрлықтағы газ турбиналарының бөліктері, мысалы, қанаттар, аралық қақпақтар, саптамалар және тығыздағыштар), хирургиялық пышақтар, аралық қақпақтар, қайшылар, жылтырату, жоғары дәлдіктік өңдеу, цилиндр қабырғалары, жалғау таяқшалары, болат және қағаз фабрикасының роликтерін ұнтақтау, және тісті дөңгелектер. Боразон өндірілісіне дейін өте қатты суперқорытпаларды ұнтақтау үшін алмаз басым абразив ретінде қолданылды, бірақ болаттарда тиімді қолдану мүмкін болмады, себебі көміртек жоғары температурада темірде еріп кетеді. Алюминий оксиді қатаңдатылған болат құралдарын өңдеу үшін қолданылатын дәстүрлі абразив болды. Боразон, алмазға ұқсас жоғары абразивтік қасиеттерінің арқасында, қатаңдатылған болаттарды ұнтақтау үшін алюминий оксидін ығыстырды. Басқа қолданыс салалары: әшекей бұйымдарын жасау, шыныны кесу және алмастарды тіліп алу. CBN жалатылған ұнтақтау дөңгелектері, «Боразон дөңгелектері» деп аталады, қатты темір металдарды, шойынды және никель және кобальт негізді суперқорытпаларды өңдеуде кеңінен қолданылады. Олар кез келген басқа абразивке қарағанда көбірек материалды жоғары дәлдікпен ұнтақтай алады. Мұндай құралдардың қызмет ету мерзімін шектейтін фактор әдетте кесу бетінің тозуымен емес, байланыстыру қабатының жеткіліксіздігінен туындайтын бұзылуымен және металл негізінен бөлінуімен анықталады. Өте жоғары тартымдылыққа ие, боразоннан жасалған вольфрам кабель сюжеттің маңызды бөлігі болып табылады. Кабель астероидтерді буксирлеуге арналған арқан ретінде астероид кеншілерімен әзірленген. Басты кейіпкер бөлмесіне қойылған қақпаларды кесіп, тұзақтарды жою үшін сымның бір талшығын қолданады, бұл мономолекулалық сымға ұқсас.