Кіріспе

Бұл мақалада бірнеше галактикалар тобы мен галактикалар шоғыры тізімделген. Галактика шоғырларының шекараларын анықтау қиын, себебі көптеген шоғырлар әлі де қалыптасу үстінде. Атап айтқанда, Саман жолына жақын шоғырлар, алыстағы шоғырлардан гөрі әлдеқайда кішкентай болса да, галактика шоғырлары ретінде жіктеледі.

Қара материяның күшті дәлелдерін көрсететін шоғырлар

Кейбір шоғырлар қара материяның күшті дәлелін көрсетеді. Галактикалар шоғыры Ескертулер Пуля шоғыры Галактикалар шоғырының осы соқтығысуында жұлдыздар бір-бірімен кедергісіз өтеді, ал ыстық, диффузиялық газ сүрінуге ұшырап, шоғырлар арасында қалады. Газ шоғырлардың көрінетін массалық бюджетінде басымдық құрайды, барлық жұлдыздардан бірнеше есе салмақты. Дегенмен, жұлдыздар орналасқан аймақтарда газ аймағына қарағанда гравитациялық линзалау күштірек байқалады, бұл олардың газдан ауыр екенін көрсетеді. Көрінбейтін (себебі біз оны байқамаймыз), соқтығыспайтын (әйтпесе газ сияқты тежелер еді) материяның болуы, әйтпесе аз массалы аймақтардағы артық линзалауды түсіндіру үшін қажет. Абель 520 - бұл екі галактика шоғырының соқтығысуы. Галактикалар мен қара материя жеке-жеке қараңғы және жарық ядроларға бөлінгендей көрінеді. Абель 2142 - екі массивті, рентген сәулесі шығаратын галактика шоғырының соқтығысуы. Cl 0024+17 (ClG 0024+16, ZwCl 0024+1652) Бұл галактика шоғырының жақында бірігуі, нәтижесінде галактикалардың айналасында қара материя сақинасы пайда болды, ол әлі таратылмаған.

Аталған топтар мен кластерлер

Бұл галактикалар топтары мен шоғырларының тізімі, олар каталогта немесе тізімде жазылмаған, координаттар жиынтығымен немесе жүйелі белгіленумен емес, басқа нәрсе арқылы белгілі.

Кластерлер

Галактикалар шоғыры Атының шығу тегі Ескертулер Пуля шоғыры Аты екі шоғырдың оқ сияқты соқтығысып бірігуінен алынған. Сондай-ақ, 1E 0657-56 жүйелік белгісі бар. Эль-Гордо Өлшемі үшін аталған, "семіз" деген мағына береді. 2011 жылы ашылған кезде алыс ғаламда (оның қашықтығында және одан да артық) табылған ең үлкен шоғыр, массасы 3 квадриллион күнге тең. Эль-Гордодан кейінгі екінші ең салмақты галактикалар шоғыры – RCS2 J2327, оның массасы 2 квадриллион күн. Сондай-ақ ACT CL J0102-4915 жүйелік белгісіне ие. Мылтық доп шоғыры Пуля шоғырымен салыстырылып аталған, себебі бұл шоғыр Пуля шоғырынан ескі және бірігуі баяу. Сондай-ақ DLSCL J0916.2+2951 жүйелік белгісіне ие. Пандора шоғыры Шоғырлардың соқтығысуынан пайда болғандықтан, оның нәтижесінде көптеген әртүрлі және ерекше құбылыстар туындаған. Сондай-ақ каталогта Abell 2744 деп тіркелген.

Топтар

Галактикалар тобы Атаудың шығу тегі Ескертпелер Жергілікті топ Сүт жолы галактикасын қамтитын галактикалар тобы. Bullet тобы Bullet кластерімен салыстырғанда аталған, ұқсас құрылымға ие, бірақ кішірек. Сондай-ақ, SL2S J08544 0121 жүйелік каталогтағы атауы бар. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, бұл объекттегі қара материя мен бариондық материяның шоғырлануы арасындағы айырманы көрсеткен ең төменгі массалы объект болды. Burbidge тізбегі Copeland Septet 1874 жылы британдық астроном Ральф Копланд ашқан. Deer Lick тобы Том Лорензин ("1000+ The Amateur Astronomers' Field Guide to Deep Sky Observing" кітабының авторы) Солтүстік Каролина тауларындағы Deer Lick Gap құрметіне осылай атады. Сондай-ақ, топтың ең жарқын мүшесінің атымен NGC 7331 тобы деп те аталады. Leo Triplet Аталған себебі тек үш галактикадан тұрады. Бұл кішкентай галактикалар тобы Арыстан шоқжұлдызында орналасқан. Markarian тізбегі Бұл галактикалар тізбегі Virgo кластерінің бір бөлігін құрайды. Robert квартеті 1987 жылы Оңтүстік ерекше галактикалар мен қауымдастықтар каталогын жасаған Халтон Арп пен Барри Ф. Мадордың құрметіне аталған. Бұл тығыз галактикалар тобы 160 миллион жарық жылы қашықтықта, Phoenix шоқжұлдызында орналасқан. Seyfert секстеті Оны ашқан Карл Сейферттің атымен аталған. Алғашқыда ол алты сыртқы тұмандықтан тұратын сияқты көрінді. Ең жарқын мүшесінің атымен NGC 6027 секстеті деп те аталады. Шындығында, секстетте бес галактика ғана бар, ал тығыз топта төрт галактика бар. Галактикалардың бірі гравитациялық байланыссыз фондық объекті. Екінші "галактика" – бұл өзара әрекеттесетін жүйенің кеңеюі, бірігу нәтижесінде пайда болған толқынды ағын. Сондықтан, бұл топты HCG 79 деп атау дұрыс; атау визуалды жинаққа, топқа емес, қатысты. HCG 79 190 миллион жарық жылы қашықтықта, Serpens Caput шоқжұлдызында орналасқан. Stephan Quintet (Stephan Quartet) Оны ашқан Эдуард Стефанның атымен аталған. Тығыз топта төрт галактика ғана бар, ал екіншісі – алдыңғы қатардағы галактика. Сондықтан, топты HCG 92 деп атау дұрыс, өйткені атау топқа емес, визуалды жинаққа қатысты. Осылайша, нағыз топты Stephan Quartet деп те атайды. Wild Triplet Бұл топты британдық және Австралияда туған астроном Пол Уайлд (1923–2008) құрметіне аталған, ол 1950-ші жылдардың басында осы үштікті зерттеген. Zwicky Triplet Жақын маңдағы ірі топтар мен шоғырлар көбінесе олар орналасқан шоқжұлдыздың атымен аталады. Көптеген топтар топтағы жетекші галактиканың атымен аталған. Бұл жүйелі емес, белгілі бір қағидаға бағынбаған атау жүйесін білдіреді.

Қарусыз көзбен көретін топтар мен шоғырлар

Жергілікті топта көзбен көрінетін галактикалардың ең көп саны бар. Дегенмен, оның галактикалары аспанда екі Магеллан бұлтынан басқа көзге бір-бірімен топтасқан сияқты көрінбейді. Ең жақын галактикалар тобы – IC342/Maffei, егер оны Құс жолының спиральді қолдарындағы жұлдыздар мен шаң бұлттары жаппаса, көзбен көруге болар еді. Галактикалар тобы Көрінетін галактикалар Ескертулер Жергілікті топ5 Құс жолынан басқа, көзбен көрінетін тек 4 галактика бар. Сонымен қатар, М83 галактикасы да көзбен көрілгенін хабарлайды. M81 тобы1 Көзбен көрінетін тек Боде галактикасы (M81, NGC 3031) ғана. Галактикалар шоғырынан ешбір галактиканы көзбен көру мүмкін емес.

Біріншілер

Ең алғаш табылған Атауы Күні Ескертпелері Галактика шоғыры Қыз шоғыры1784 Шарль Мессье ашқан. Галактикалар тобы Компактты топ Степан Квинтетінің ең жарқын төрт мүшесі1877 Эдуард Степан ашқан. Прото-шоғыр, қос галактика, Магеллан бұлты, ежелгі заманнан бері.

Төтенше жағдайлар

Атауы Деректер Уақыт Ең алыстағы галактикалар шоғыры CL J1001+0220 қызыл жылжу z=2.506 2016 жылдың тамызында хабарланды. Ең жақын галактикалар шоғыры – Қыз шоғыры Қыз шоғыры – Қыз Супершоғырының ядросы. Жергілікті топ супершоғырдың құрамында, бірақ шоғырдың өзі емес. Ең алыстағы галактикалар тобы Ең жақын галактикалар тобы Жергілікті топ 0 қашықтық Бұл – біздің галактикамыз кіретін галактикалар тобы. Ең жақын көрші галактикалар тобы IC 342/Maffei тобы Ең алыс протошоғыр A2744z7p9OD z = 7.88 Ең жақын протошоғыр Ең алыс массивті протошоғыр z66OD z = 6.585 2019 жылы табылған кезде бұл нысанның құрамында 12 мүше болды, оның ішінде Himiko. Ең аз массивті галактикалар тобы Ең үлкен галактикалар шоғыры RX J1347.5-1145 массасы= 2.0 ± 0.4 × 1015 Мс. Қашықтығы: z= 0.451 LX сәулесі = 6.0 ± 0.1 × 1045 эрг/с температурасы: kT = 10.0 ± 0.3 кэВ

Ең жақын топтар

+ Галактикалар тобы Қызыл шоғырдан жақын Галактикалар тобы Қашықтық Қызыл ауытқу (z) Қайталану жылдамдығы (км/с) Ескертулер Жергілікті топ Біздің Галактикамыз, Сүт Жолы, Жергілікті топқа жатады. LGG 104 (IC 342/Maffei Group, IC 342 / Maffei 1 Group, IC 342 Maffei 1 2 Group) 0.000868 IC 342/Maffei Group екі кіші топтан тұрады: IC 342 кіші тобы (IC 342 Group) және Maffei 1 кіші тобы (Maffei кіші тобы, Maffei 1 Group, Maffei Group). M81 тобы (NGC 3031 тобы) 0.001115 Centaurus A/M83 тобы (Centaurus A тобы, M83 тобы) 0.000999 Centaurus A/M83 тобында екі кіші топ бар: Centaurus A кіші тобы (Centaurus A тобы, NGC 5128 тобы, LGG 344) және M83 кіші тобы (M83 тобы, NGC 5236 тобы, LGG 355). Скульптор тобы (Оңтүстік полярлық топ) Canes Venatici тобы (Canes Venatici I тобы, Canes I тобы, M94 тобы, NGC 4736 тобы, LGG 291) 0.001612 NGC 1023 тобы (LGG 70) 0.002926 M101 тобы (NGC 5457 тобы, LGG 371) 0.001288 NGC 2997 тобы (LGG 180) 0.002615 Canes Venatici II тобы (Canes II тобы) M51 тобы (NGC 5194 тобы, LGG 347) 0.001850 Fornax шоғыры (Abell S 373, AM 0336 353, MCL 52) 0.0046 JKCS 041 2009–2011 1.9 XMMXCS 2215 1738 (XMMXCS 2215.9 1738) 2006–2009 1.45 XMMXCS 2215 1738 осы уақытқа дейін ашылған ең ірі шоқ. ISCS J143809+341419 2005–2006 1.41 XMMU J2235.3 2557 2005 1.393 RDCS 0848+4453 (RDCS0848.6+4453, RX J0848+4453, ClG 0848+4453) 1997– 1.276 ClG 0848+4453 RDCS J0849+4452 Cl 1409+524 1960–1975 0.461 1960 жылы 3C295-тің қызыл ауытқуын өлшеу оның шоғырлануын анықтады. 3C 295 сол кездегі ең алыстағы галактика болды. Abell 732 (көбірек Hydra Cluster Cl 0855+0321) 1951–1960 0.2 61 000 Осы Hydra Cluster галактикасының ең жарық галактикасының қызыл ауытқуын өлшеу үшін жылдар бойы тырысты, бірақ ол сәтті жүзеге асырылды. Бұл галактика сол кездегі ең алыстағы галактика болды. Abell 1930 (Bootes Cluster) 1936–1951 0.13 39 000 Бұл шоқтың ең жарық галактикасы сол кездегі ең алыстағы галактика болды. Gemini Cluster (Abell 568) 1932–1936 0.075 23 000 Бұл шоқтың ең жарық галактикасы сол кездегі ең алыстағы галактика болды. WH Christie's Leo Cluster 1931–1932 19 700 Бұл шоқтың ең жарық галактикасы сол кездегі ең алыстағы галактика болды. Baede's Ursa Major Cluster 1930–1931 11 700 Бұл шоқтың ең жарық галактикасы сол кездегі ең жоғары қызыл ауытқуы бар галактика болды. Coma Cluster 1929–1930 0.026 7 800 Бұл шоқтың қашықтығын оның ішінде жатқан NGC нысандарының бірі NGC4860 анықтады. Pegasus тобы (LGG 473, NGC 7619 Group) 1929 0.012 3 779 Бұл топтың қызыл ауытқуын өлшеу үшін ең жарық галактикасы қолданылды. Бұл жарияланғаннан кейін көп ұзамай қызыл ауытқулар болжамды қашықтықтың қолайлы өлшемі болып табылатыны қабылданды. Cetus тобы (Holmberg 45, LGG 27) 1921–1929 0.006 1 800 NGC 584 (Dreyer 584) галактикалар тобына қызыл ауытқу өлшенді. Virgo Cluster 1784–1921 59 Млы (18 Мпк) z=0.003 1 200 Бұл галактикаға айналатын "тумандықтардың" алғашқы шоғыры болды. Бұл шоғырдағы галактикалардың қызылға ауысуы 1910 жылдары өлшенді. Галактикалар 1920 жылдарға дейін мұндай деп танылмаған. Бұл шоқтың қашықтығы 1930 жылға дейін анықталмады. 2000 жылы квазардың өрісінде шоғыр жарияланды QSO 1213 0017 z=1.31 (квазар z=2.69 орналасқан). 1999 жылы RDCS J0849+4452 шоғыры табылды (RX J0849+4452, RXJ0848.9+4452) z=1.261 1995 және 2001 жылдары 3C 294 айналасындағы шоғыр жарияланды, z=1.786 1992 жылы Cl 0939+4713 шоғырының өрісінің бақылауы кезінде квазардың жанында, сондай-ақ фондық шоғыр сияқты нәрсе табылды. Квазар z=2.055 шамасында өлшенді және шоғыр да солай болады деп болжалды. 1975 жылы 3C 123 және оның галактикалық шоғыры z=0.637 (іс жүзінде z=0.218) деп қате анықталды. 1958 жылы Cl 0024+1654 және Cl 1447+2619 шоғырлары z=0.29 және z=0.35 қызыл ауытқулары бар деп бағаланды. Алайда, олар спектроскопиялық анықталмаған. COSMOS AzTEC3 2011– 5.3 Секстанс шоғырында орналасқан шоқтың құрамында 11 жас шағын галактика бар. Радио галактика TN J1338 1942 2002– 4.11 айналасындағы протокластер ең алыстағы кластер ретінде сипатталды. 3C 368 1982– 1.13 z қызыл ауытқуды білдіреді, бұл рецессиялық жылдамдық пен космологиялық кеңеюге байланысты болжамды қашықтық. Қашықтық Жерден өлшенеді, Жер нөлге тең. 2002 жылы өте үлкен, өте бай протокластер немесе ең алыс протосуперкластер галактикалар шоғырының MS 1512+36 өрісінде, гравитациялық линзалы галактика MS 1512 cB58 айналасында z=2.724 табылды.

Жалған кластерлер

Кейде нақты кластерлер немесе суперкластерлер емес кластерлер ұсынылады. Мүшелерінің орналасуын, қашықтығын, ерекше жылдамдықтарын және байланыстыру массасын зерттеу арқылы бұрынғы кластерлердің кейде көздің кездейсоқ суперпозициясының нәтижесі екені анықталады. Бұрынғы кластерлер туралы ескертулер Рак кластері Рак кластерінің галактикалар топтарының кездейсоқ жиынтығы екені, ол нақты кластер емес екені анықталды. Кома-Вирго бұлты Кома-Вирго бұлтының бастапқы анықтамасы, шындығында, Вирго суперкластері мен Кома суперкластерінің суперпозициясы салдарынан жасалған қате анықтама болды, және ол Кома-Вирго суперкластері емес.