Төртінші Әлем: Джек Кирби комикстерінің сағасы

Кіріспе

"Төртінші әлем" – Джек Керби жазып, суреттеген және 1970 жылдан 1973 жылға дейін DC Comics баспасынан шыққан байланысты комикс атауларының метасериясы. "Жаңа құдайлар" және "Мәңгілік адамдар" журналдары 1971 жылдың тамыз-қыркүйек айларында жарық көргенімен, олар бұл атаумен таныстырылмаған. Бірақ, содан бері "Төртінші әлем" және "Джек Кербидің Төртінші әлемі" терминдері кеңінен қолданысқа енді. Керби Төртінші әлем тұжырымдамасын 1970 жылдары жасады. Бұл сериал – ғылыми фантастикаға негізделген мифология, ол Жаңа құдайлар деп аталатын ежелгі ғарыш құдайларының төңірегінде өрбиді. Жаңа құдайлар Жер бетіндегі құдайларға ұқсас.

1970-ші жылдардың алғашқы комикстері

Комикстерді тарату жүйесі күйреуге бет алған кезде, Джек Керби комикстерді сату үшін баламалы арналар табу қажет болатын күннің алдынан көріп отырды. Осы мақсатта, Керби бір томға жинақталатын, шекті сандардан тұратын серияны жоспарлады. DC Comics 1970 жылғы қараша айындағы «Showcase» атты алдын ала шолу жинағында «Төртінші әлем» тақырыптарын ұсынуды жоспарлаған. Керби бұған қарсылық білдірді, нәтижесінде «Showcase» жобасы тоқтатылды. Бұл «Төртінші әлем» тақырыптарының енгізілуін келесі жылға ықпалдады. «Төртінші әлемді» құрайтын үш бастапқы тақырып – «Мәңгілік Адамдар», «Мистер Керемет» және «Жаңа Құдайлар» болды. Сол кезде Marvel Comics-тен наразы болған Керби, өйткені ол көптеген кейіпкерлерді авторлық құқығына немесе шығармашылық құқығына ие болмай жасаған, жаңа қаһарман және жаулар тобының эскиздерімен бәсекелес баспагер DC Comics-ке жүгінді. Автор Марк Флорес, Ронин Ро псевдонімімен жазады, былай деп сипаттады: «Төртінші әлем» Жаңа Жаратылыс және Апоколипс әлемдері арқылы бейнеленген жақсылық пен жамандық арасындағы күресті қамтиды. Апоколипстің зұлым билеушісі Дарксейд, барлық тірі жандардың ой-санасын бақылауға мүмкіндік беретін Анти-Өмір теңдеуін іздейді. Оған қарсы – Ұлы Әкесі мен Жаңа Жаратылыстағы жаулары тәрбиелеген ұлы Орион. Өлім-жітімге ұшыраған басқа кейіпкерлердің ішінде 1940 жылдардағы балалардың тобының тұжырымын кеңейткен «Мәңгілік Адамдар»; Апоколипсте өскен Жаңа Жаратылыс тұрғыны «Мистер Керемет», азапты балалық шағынан жеңіп шығып, әлемдегі ең ұлы қашқыш болды; және Жаңа Жаратылыстың батыр жауынгері Лайтрей бар. Олардың оқиғалары оларды соғыстың жалғасып жатқан Жеріне жеткізеді. Комикс тарихшысы Лес Дэниелс 1995 жылы: «Кербинің жаргон мен мифті, ғылыми фантастиканы және Киелі кітапты үйлестіруі керемет әсер етті, бірақ оның көзқарасы бүгінгі күнге дейін сақталған» деп жазды. 2007 жылы комикс жазушысы Грант Моррисон: «Кербидің драмалары Юнгтің қарапайым символы мен дауылды көріністерінде сахналанды» деп түсіндірді. «Төртінші әлем» сагасы Джек Кербидің шексіз қиялының қуатымен қағазға түсірілді. «Төртінші әлем» кейіпкерлері әртүрлі тақырыптарда қайта пайда болды. 1976 жылы «Жаңа Құдайлар» 1-ші арнайы санының соңғы санында ұсынылды. «Жаңа Құдайлар» сериясы 1977 жылдың шілдесінде қайта іске қосылды, ал 1-ші арнайы саны салыстырмалы түрде жаңа басылым болғандықтан, ол сол нөмірдің сюжеттік желісін жалғастырды. Атауы «Жаңа Құдайлар» болып қала бергенімен, мұқабаларда «Жаңа Құдайлардың оралуы» атауы қолданылды. Серияны Джерри Конвей жазды, ал Дон Ньютон суреттеді. «Мистер Миракл» үш рет «Батыр және батыл» сериясында Бэтменмен бірікті, ал «Мистер Миракл» сериясы 1977 жылдың қыркүйегінде Стив Энглехарт пен Маршалл Роджерс тарапынан жаңартылды. Стив Гербер мен Майкл Голден бірнеше сюжеттік желілер аяқталмаған #25 (қыркүйек 1978) санымен аяқталатын үш нөмірді шығарды. «Мистер Миракл» DC Comics Presents #12 (тамыз 1979) санында Суперменмен бірікті, ал «Жаңа Құдайлар» Американың Әділет лигасы және Американың Әділет қоғамымен Американың Әділет лигасы #183–185 (қазан-желтоқсан 1980) санында кездесті. «Супер батырлар легионы» томының 2-ші бөліміндегі «Ұлы қараңғылық сагасы» сюжеттік желісінде команда мың жылдан кейін Дарксейдпен шайқасты.

As the newsstand distribution system for comics began to break down, Jack Kirby foresaw a day when comics would need to find alternate venues for sale. Toward this end, Kirby envisioned a finite series that would be serialized and collected in one tome after the series had concluded. DC Comics had planned to introduce the "Fourth World" titles in the November 1970 issue of their preview omnibus title, Showcase. Kirby reportedly objected to this, and Showcase was cancelled. This delayed the introduction of the "Fourth World" titles until the following year. The three original titles constituting the "Fourth World" were The Forever People, Mister Miracle, and The New Gods. Unhappy with Marvel Comics at the time, as he had created or co created a plethora of characters without having copyright or creative custody of them, he turned to rival publisher DC Comics, with his sketches and designs for a new group of heroes and villains. As author Marc Flores, who writes under the pen name Ronin Ro, described:

"The Fourth World" dealt with the battle between good and evil as represented by the worlds of New Genesis and Apokolips. Darkseid, the evil lord of Apokolips, seeks the Anti Life Equation which will allow him to control the thoughts of all living beings. Opposing him is Orion, his son raised by Highfather and his enemies on New Genesis. Other characters caught in the deadly battle included the Forever People, an extension of the kid gang concept from the 1940s with a group of adolescents adventuring without an adult supervisor; Mister Miracle, a native of New Genesis raised on Apokolips who triumphed over a torturous childhood to become the world's greatest escape artist; and Lightray, the heroic warrior of New Genesis. Their adventures would take them to Earth where the war continued. Comics historian Les Daniels observed in 1995 that "Kirby's mix of slang and myth, science fiction and the Bible, made for a heady brew, but the scope of his vision has endured". In 2007, comics writer Grant Morrison commented that "Kirby's dramas were staged across Jungian vistas of raw symbol and storm The Fourth World saga crackles with the voltage of Jack Kirby's boundless imagination let loose onto paper". The Fourth World characters reappeared in various titles. In 1976, the New Gods were featured in the last issue of 1st Issue Special. The New Gods series relaunched in July 1977, and with 1st Issue Special still a relatively recent publication, it picked up where the storyline of that issue left off. Although the title remained "The New Gods" in the indicia and retained its original numbering, launching with #12, the covers used the title "The Return of the New Gods". Gerry Conway wrote the series and Don Newton drew it. Mister Miracle teamed up with Batman three times in The Brave and the Bold and the Mister Miracle series was revived in September 1977 by Steve Englehart and Marshall Rogers. Steve Gerber and Michael Golden produced three issues ending with #25 (Sept. 1978) with several storylines unresolved. Mister Miracle teamed with Superman in DC Comics Presents #12 (Aug. 1979) and the New Gods met the Justice League of America and the Justice Society of America in Justice League of America #183–185 (Oct–Dec 1980). "The Great Darkness Saga" storyline in Legion of Super Heroes vol. 2 featured that team battling Darkseid a thousand years in the future.

Атаудың шығу тегі

Марк Эваниер, 1970 жылдары Кирбидің көмекшісі болып жұмыс істеген және кейіннен марапатқа ие болған Кирбидің өмірбаянын жазған адам, Кирбидің «Төртінші әлем» деген атты неліктен таңдағанына қатысты бірнеше, бір-бірінсіз түсіндірмелер бар екенін айтты, сондай-ақ «Егер сіз Джектерден сегіз рет сұрасаңыз, сіз тағы сегіз түрлі жауап алатын едіңіз» деді. Ақырында Эваниер ұсынылған түсіндірмелердің ешқайсысы да сенімді емес деп қорытындылады және бұл, ең болжанасы, «Кирбидің ойына келген және оған ұнаған сөз тіркесі. Кейін ол оған қатысты бірнеше түрлі ретроспективті түсіндірмелер ойлап тапты».

1984 жылғы басылымдар

1984 жылы DC Comics Джек Кирбидің «Жаңа құдайлар» комиксінің түпнұсқа 11 санынан алты санынан тұратын шектеулі серия шығарды. Алғашқы бес санның әрқайсысы түпнұсқа серияның екі санынан қайта басылған материалды қамтыды. Мини-серияның соңғы саны бастапқыда «Жаңа құдайлар» 1-томның 11-санын және 24 беттен тұратын жаңа оқиғаны қамтуға тиіс болған, ол серияны аяқтап, Дарксейд пен Орионның қазасымен аяқталуы керек еді. Бірақ DC редакторлары Кирбиге жоспарланған соңын пайдалануға рұқсат бермеді. Кирби оның орнына «Армагеттоға жол» деп аталатын жеке оқиғаны ұсынды, бірақ ол да серияның нақты аяқталуын қамтамағандықтан қабылданбады. Ол жарияланбаған «Армагеттоға жол» оқиғасынан бірнеше беттерді қосты және Кирбидің «Жаңа құдайлар» сериясын аяқтады. Орион мен Дарксейд арасындағы соңғы шайқас болмай қалды, себебі Апоколипстің азап шеккен халқы – «аштық итттері» Дарксейдті және оның үкіметін құлатып, Дарксейд пен оның одақтастарын елден қуды.

Кейінгі қайта өрлеулер

1984 жылы DC New Gods қайта басып шығару сериясымен бірге Кирби DC Comics үшін екі Super Powers комикс кітаптарының шектеулі сериясында жұмыс істеді, онда ол Төртінші әлемнің кейіпкерлері мен мифологиясын жалғастырды. "Мәңгілік халық" мини-сериясы 1988 жылы жарық көрді. Мистер Миракл Дж.М. ДеМаттис пен Кит Гиффеннің "Әділет лигасы" халықаралық сериясында және ДеМаттис жазған жеке сериясында пайда болды. Төртінші әлемнің кейіпкерлері "Космикалық Одиссеяда" маңызды рөл атқарды, бұл үшінші "Жаңа құдайлар" сериясына (1989 жылдың ақпанынан 1991 жылдың тамызына дейін) жол ашты, оны Марк Эваниер жазды. Бұл серия көптеген Жаңа құдайлардың тарихына толыққанды мәліметтер қосты, әсіресе Дарксейдтің әкесі Юга Ханды таныстырды. 1995 жылдың қазан айында төртінші "Жаңа құдайлар" сериясы, ал 1996 жылдың сәуірінде үшінші "Мистер Миракл" сериясы жарық көрді. 1997 жылдың наурыз айында екеуі де Джон Бёрн жазған және салған "Джек Кирбидің Төртінші әлемі" сериясымен ауыстырылды. Уолт Симонсон 2000 жылдың маусымынан 2002 жылдың маусымына дейін Орионның жеке сериясын жазып, суреттеді. Жазушы Грант Моррисон Төртінші әлем мифологиясын өзі жұмыс істеген әртүрлі комикстерде пайдаланды, соның ішінде JLA-да, онда Орион мен Үлкен Барда мүше болды, сондай-ақ жақында "Жеті сарбаз" метасериясында, онда Жаңа құдайлар, әсіресе Мистер Миракл, маңызды рөл атқарды. Олар алғашқы супербатыр, Аураклдың жасалуын көрсетеді. "Жаңа құдайлардың өлімі" шектеулі сериясын (2007 жылдың қазанынан 2008 жылдың сәуіріне дейін) Джим Старлин жазып, суреттеді. "Соңғы дағдарыс" Төртінші әлемнің аяқталуына және Бесінші әлемнің басталуына әкелді, себебі Дарксейд мәңгілікке жойылды, ал батыр Жаңа құдайлар (Скотт Фри мен Орионсыз) қайта туды және 51-ші Жердің қорғаушылары болды, бұл Каманди мен Ұлы апаттың үйі. DC Universe-тің Flashpoint-тен кейінгі жаңадан бастауымен Жаңа құдайлар мен Дарксейдтің өлімі каноннан алынып тасталды және кейіпкерлер әлі де белсенді. Атап айтқанда, Дарксейд пен оның інісі Степпенвольф және олардың DC Universe мен Earth 2 негізгі әлеміне жасаған шабуылдары супербатырлардың көтерілуінде маңызды рөл атқарады: Жер 2 нұсқаларындағы Супермен, Бэтмен және Ғажайып әйел Степпенвольфпен шайқасып қаза табады, ал Жер 1 Әділдік лигасы Дарксейдке қарсы күресу және оның Жерге басып кіруін тоқтату үшін құрылады. Forever People-дің New 52 нұсқасы Infinity Man және Forever People сериясында дебют жасады. Серифан енді Серафина, Викиннің қарындасы, ал "Әдемі арманшыл" "Арманшыл әдемі" деп аталды.

Concurrent with DC's New Gods reprint series in 1984, Kirby worked on two Super Powers comic book limited series for DC Comics in which he continued the Fourth World characters and mythology. A Forever People miniseries was published in 1988. Mister Miracle was featured in Justice League International by J. M. DeMatteis and Keith Giffen and a series of his own written by DeMatteis. The Fourth World characters were prominently featured in Cosmic Odyssey, which led to a third New Gods series (February 1989 – August 1991), written by Mark Evanier, which fleshed out details about the history of many New Gods, most notably introducing Darkseid's father Yuga Khan. A fourth New Gods series was launched in October 1995, and a third Mister Miracle series in April 1996. Both of these were replaced in March 1997 by the Jack Kirby's Fourth World series, written and drawn by John Byrne. Walt Simonson wrote and drew an Orion solo series from June 2000 to June 2002. Writer Grant Morrison used some of the Fourth World mythology in various titles they worked on, including their run on JLA, with Orion and Big Barda becoming members, and more recently in the Seven Soldiers metaseries, in which the New Gods, especially Mister Miracle, played a major role. They are seen creating Aurakles, the first superhero. The Death of the New Gods limited series (October 2007 – April 2008) was written and drawn by Jim Starlin. Final Crisis brought about the end of the Fourth World and the dawn of the Fifth as Darkseid was forevermore destroyed and the heroic New Gods (sans Scott Free and Orion) are reborn and made guardians of Earth 51, home of Kamandi and the Great Disaster. With the reboot of the DC Universe following Flashpoint, the deaths of the New Gods and Darkseid have been removed from canon and the characters are still active. In particular, Darkseid and his uncle Steppenwolf and their attacks on the main DC Universe and Earth 2 play a major role in the rise of the superheroes: the Earth 2 versions of Superman, Batman, and Wonder Woman die fighting Steppenwolf while the Earth 1 Justice League forms specifically to fight Darkseid and thwart his invasion of Earth. A New 52 version of the Forever People debuted in the Infinity Man and the Forever People series. Serifan is now Serafina, Vykin's sister, and Beautiful Dreamer has been renamed Dreamer Beautiful.

Бесінші әлем

2007 жылдың желтоқсанында DC бас редакторы Дэн ДиДио «Жаңа құдайлардың өлімі» оқиғасынан кейін қалған жағдайды талқылап, Бесінші әлемнің құрылуына назар аударды; ол былай деді: «Біз Бесінші әлемнің пайда болуы туралы көптен бері хабарлап келдік деп ойлаймын, Жаңа құдайлар жаңа өркендеуге ие болады, ал біз олар туралы айтып отырған оқиға – Кирби осы тұжырымды алғаш рет ойлап тапқан кезде қаланған оқиғаның жалғасы. Өлім туралы сөз қозғалса, Кирби сериалдың басында әлемдерді жойды. Оқиға «Ескі құдайлар өлді!» деген сөзбен басталды, бұл Жаңа құдайларға орын ашты – біз осы үзілісті жалғастырып, DCU-ны болашаққа бастаймыз». Осы серия «Соңғы дағдарысқа» жол ашты. ДиДио бұл мәселені одан әрі түсіндіріп, «Төртінші әлем аяқталды. Дарксайд пен Хайффедрдің күштері арасындағы шайқас аяқталды, ал кейіпкерлер үшін жаңа бағыт белгіленді, ол Бесінші әлем деп аталады» деді. Серия авторы Грант Моррисон былай қосты: «Джек Кирбидің Төртінші әлем кітаптарында Жаңа құдайлар Жер туралы көптен бері білгені анық, ал он жыл бұрын JLA-да мен олардың бізге деген қызығушылығының себебі Жердің «Бесінші әлемнің» супер құдайларының жаңа түрінің отанына айналуы тиіс екендігінде жатқанын айттым – Дарксайд осы оқиғаның алдын алуға құштар». Осы JLA кезеңінде Моррисон Метронға жалпы принциптерді баяндайтын сөз сөйлетті:

Кейінірек, JLA сюжеттік желісі «Үшінші дүниежүзілік соғыс» барысында Метронның диалогы одан да нақтырақ болды: «Жаңа Жаратылыс Төртінші әлемге қалай болса, Жер де келесі Бесінші әлемге солай болады».

Абсолюттік басылымдар

Абсолюттік Төртінші Әлем Джек Кирби тарапынан, 1-том – «Суперменнің досы Джимми Олсен» #133–139 және #141–145, «Жаңа Құдайлар» #1–6, «Мәңгілік Адамдар» #1–6, «Мырза Ғажайып» #1–6, 2020 жылғы маусым.

Абсолюттік Төртінші Әлем Джек Кирби тарапынан, 2-том – «Суперменнің досы Джимми Олсен» #146–148, «Мәңгілік Адамдар» #7–11, «Жаңа Құдайлар» #7–11, «Мырза Ғажайып» #7–18, Джек Кирбидің «Жаңа Құдайлары» (қайта басылымдар сериясы) #6, DC Графикалық Роман #4: «Аштық Иттер» және Кирбидің «Армагеддоға Жолда». Сондай-ақ Том Сциолидің жаңа алғы сөзі, Кирбидің эскиздер галереясы және Кирби мен Марк Эваниердің мақалалары кірген. Шығарылу күні: 2022 жылғы қаңтар.

Марапаттар

1971 жылы Джек Кирби түпнұсқа метасериясы үшін «Жеке тұлғаның ерекше жетістігі» номинациясында Shazam сыйлығын алды. 1998 жылы Боб Кахан редакциялаған Джек Кирбидің «Жаңа Құдайлары» кітабы «Ең жақсы отандық қайта басылым жобасы» үшін Харви сыйлығын және «Ең жақсы мұрағаттық жинақ/жобасы» үшін Айснер сыйлығын жеңіп алды.