Кіріспе
Ашық кодты виртуалды глобус
NASA WorldWind – ашық кодты (NOSA лицензиясы және Apache 2.0 лицензиясы бойынша шығарылған) виртуалды глобус. Сайттағы мәліметтерге сәйкес (https://worldwind.arc.nasa.gov/), “WorldWind – ашық кодты виртуалды жер шары API. WorldWind бағдарламашыларға 3D жер шары, карта және географиялық ақпараттың интерактивті визуализацияларын жылдам және оңай жасауға мүмкіндік береді. Әлемдегі ұйымдар WorldWind-ті ауа райы үлгілерін бақылауға, қалалар мен жер бедерін бейнелеуге, көлік құралдарының қозғалысын қадағалауға, геопространдық деректерді талдауға және адамзатты Жер туралы біліммен қамтамасыз етуге пайдаланады”. Ол алғаш рет 2003 жылы NASA-да жеке компьютерлерде пайдалану үшін әзірленді, ал 2004 жылдан бастап ашық кодты қауымдастықпен бірлесіп дамытылды. 2017 жылдан бастап WorldWind-тің веб-нұсқасы онлайн режимінде қолжетімді. Android нұсқасы да бар. Бастапқы нұсқасы Microsoft Windows-та ғана жұмыс істейтін .NET Framework-ке негізделген. Ал жақында шыққан Java нұсқасы, WorldWind Java, платформааралық, бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуге арналған құралдар жиынтығы (SDK) және Google Earth стиліндегі дербес виртуалды глобус қолданбасы емес, ескі .NET нұсқасынан өзгеше. WorldWind Java нұсқасы 2009 жылдың қараша айында NASA-ның «Жыл бағдарламалық жасақтамасы» атағын алды. Бағдарлама NASA және USGS спутниктік суреттерін, әуе суреттерін, топографиялық карталарды, Keyhole Markup Language (KML) және Collada файлдарын қолданады.
Шолу
2003 жылдан бері кеңінен қолжетімді болғанымен, WorldWind 2004 жылы NASA Open Source келісім лицензиясымен жарияланды. Java негізіндегі соңғы нұсқасы (2.1.0) 2016 жылдың желтоқсан айында шықты. 2015 жылдан бастап WorldWind веб-нұсқасы жасалуда және онлайн қолжетімді. Android нұсқасы да бар. Алдыңғы .NET негізіндегі нұсқасы, кеңейтілген плагиндер жиынтығымен жабдықталған қосымша болды. Жерден басқа, бірнеше әлемдер бар: Ай, Марс, Венера, Юпитер (Ио, Ганимед, Еуропа және Каллистоның төрт Галилей серіктерімен) және SDSS (жұлдыздар мен галактикалардың суреттері). Пайдаланушылар таңдалған планетамен оны айналдыру, көру бұрышын өзгерту және жақындату/алыстату арқылы өзара әрекеттесе алады. Бес миллион жер атауы, саяси шекаралар, ендік/бойлық сызықтары және басқа да деректерді көрсетуге болады. WorldWind .NET интернетте OGC WMS серверлерін (1.4 нұсқасы жер атауларын жүктеу үшін WFS-ті де қолданады), ESRI shapefile файлдарын және kml/kmz файлдарын импорттау арқылы карталар мен геопространдық деректерді қарау мүмкіндігін ұсынды. Бұл WorldWind-тің кез келген адамға өз деректерін ұсынуға мүмкіндік беретін мысалы. WorldWind .NET-тің басқа мүмкіндіктеріне X (DirectX 3D көпбұрышты тор) модельдеріне қолдау және атмосфералық шашырау немесе күн сәулесі сияқты кеңейтілген визуалды эффекттер кірді. АҚШ-тың ішіндегі аймақтарда ғимараттарды, үйлерді, көліктерді (USGS Digital Ortho қабаты) және тіпті адамдардың көлеңкелерін (USGS Urban Ortho қабатындағы мегаполистерде) анық көруге жететін жоғары ажыратымдылыққа ие. АҚШ-тан тыс аймақтардағы ажыратымдылық кемінде 15 метр/пиксельді құрайды. Microsoft WorldWind-ке коммерциялық емес мақсаттар үшін Virtual Earth жоғары ажыратымдылық деректерін қосуға рұқсат берді. WorldWind NASA-ның Шатл радиолокациялық топографиялық миссиясы (SRTM), Ұлттық биіктік деректері (NED) және Advanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer (ASTER) жинаған цифрлық биіктік модельдерін (DEM) пайдаланады. Бұл Гранд-Каньон немесе Эверест тауы сияқты топографиялық нысандарды үш өлшемде көруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, WW батиметриялық деректерге ие, бұл пайдаланушыларға теңіз шұңқырлары мен қырқалар сияқты мұхит ерекшеліктерін 3D форматында көруге мүмкіндік береді. Көптеген қолданушылар өз деректерін қосып, оларды WorldWind Central немесе төмендегі сілтемелер бөлімінде көрсетілген блогтар сияқты әртүрлі көздер арқылы қолжетімді етеді. WorldWind-ті пайдаланып Blue Marble, Landsat немесе USGS-тің қоғамдық домендегі деректерін қолданып жасалған барлық суреттер мен бейнелерді веб-сайттарда, тіпті коммерциялық мақсаттарда да еркін өзгертуге, қайта таратуға және пайдалануға болады.
WorldWind Java (Жартылай жел)
WorldWind-тің бастапқы нұсқасы Windows жүйесімен шектелген, .NET кітапханалары мен DirectX-ке сүйенген. Java-да JOGL қолданылып, WorldWind Java деп аталатын жаңа SDK нұсқасы әзірленді. Соңғы нұсқасы (2.2.0) 2020 жылдың тамызында жарияланды. Бұл жаңа нұсқада API-ге бағытталған архитектура бар, мұнда функционалдық мүмкіндіктер модульдік компоненттерге беріліп, API негізгі рөлде қалады. Бұл WorldWind-ті плагинге айналдырады, осылайша оны мүмкіндігінше алмастыра қолдануға болады (мысалы, Python арқылы). Осы қайта құру жұмысы WorldWind-ке Java апплеті ретінде браузер арқылы қол жеткізуге мүмкіндік береді. WorldWind Java SDK-ның алдын ала нұсқасы 2007 жылдың 11 мамырында Sun Microsystems компаниясының жылдық JavaOne конференциясында ұсынылды. WWj – SDK болғандықтан, бір ғана қолданба жоқ; керісінше, WWj-ді пайдаланатын, әртүрлі функционалдықтары бар көптеген қолданбалар бар, оларды әлемнің әр түрлі елдеріндегі мемлекеттік мекемелер мен коммерциялық әзірлеушілер жасаған. Бұл қолданбаларға қарапайым виртуалды жер шарын көрушілер, спутниктік қадағалау жүйелері, ГИС платформалары, фоторедакторлар, F 16 ұшқыштарын даярлау симуляторлары, миссия жоспарлау бағдарламалық қамтамасы және тағы да көптеген нәрселер кіреді.
Android және Интернет
НАСА содан бері WorldWind Android және Web WorldWind екі SDK-сын шығарды, олар Android операциялық жүйесі және JavaScript негізіндегі веб-қосымшалар үшін арналған. WWj сияқты, осы нұсқалардың біріктірілген қосымшасы жоқ.
Оқулық
NASA WorldWind SDK оқулығы: Бұл оқулықты Германияның Мюнстер университетінің Геоинформатика институты жасады. Онда WorldWind API-мен Eclipse ортасын орнатудан бастап, Linked Open Data географиялық деректер жиынтығынан көпбұрыштар салуға дейінгі оқу материалдары бар. Оқулық жаңадан бастағандардан бастап тәжірибелі бағдарламашыларға арналған маңызды кеңестерді қамтиды.
Шеңберлер мен клондар
WorldWind Earth – WorldWind SDK-ның үш ағымдағы нұсқасының достық бұтақтарын қолдайтын қауымдастық. Бұл бұтақтар WebWorldWind-тің даму тармағының соңғы түзетулері мен мүмкіндіктеріне негізделген құралымдарды шығару арнасын және WorldWind қауымдастығының бірнеше «таңдап алынған» жақсартуларын ұсынады. WorldWindJS жобасы GitHub-та қолжетімді, ал шығарылымдар NPM-де бар. Geoforge жобасы NASA WorldWind жобасының бұтағы болып табылады. Geoforge ашық кодты бағдарламалық жасақтаманы ұсынады. Ол географиялық ғылымдар деректерін басқаратын платформаға жетекшілік етеді және геолокацияланған географиялық ғылымдар объектілерін көрсету үшін WorldWind мүмкіндіктерін пайдаланады. Dapple – NASA WorldWind жобасының бұтағы, Geosoft әзірлеушілері жасаған ашық кодты жоба. Dapple географиялық ғылымдар мамандарына бағытталған және оларға арналған мүмкіндіктерге ие, мысалы, WMS серверлерін оңай қосу және Google Earth-ке ұқсас қарапайым интерфейс. SERVIR VIZ – IAGT SERVIR жобасы үшін әзірлеген WorldWind-тің реттелген нұсқасы. WW2D – Java және OpenGL технологияларына негізделген, платформааралық, тегін және ашық кодты қолданба, оны Microsoft Windows, Mac OS X, Linux (x86 және x86 64) және SPARC-те Solaris жүйелерінде іске асыруға болады. WW2D WorldWind серверлерінен кескіндерді пайдаланады. WW2D Plus One – 3D көрініс беретін WW2D-ге жаңарту. Punt – NET NASA WorldWind жобасының бұтағы, оны WorldWind-ке үлес қосқан екі еркін бағдарламалық жасақтама қауымдастығының мүшесі бастады. Punt WorldWind 1.3.2 кодына негізделген, бірақ оның алғашқы шығарылымында WorldWind 1.3.2 немесе 1.3.3 нұсқаларында жоқ мүмкіндіктер бар (мысалы, бірнеше тілді қолдау). Қазіргі уақытта Punt тек Windows үшін қолжетімді, бірақ болашақта платформааралық шешімге көшу мақсаты бар.
Қол жетімді деректер жиынтығы
Төмен ажыратымдылықтағы Blue Marble деректер жиынтығы бастапқы жүктемеге қоса беріледі; пайдаланушы белгілі бір аймақтарға жақындағанда, НАСА серверлерінен қосымша жоғары ажыратымдылықтағы деректер жүктеледі. Қазіргі уақытта барлық деректер жиынтығының көлемі шамамен 4,6 терабайтты құрайды.
Жасы
Кейбір USGS әуе суреттері 1990 жылдардың басында түсірілген. Landsat 7 суреттерінің барлығы 1999 жылдан кейін түсірілген (Geocover 1990 ерекшелік).