Кіріспе

Қайық түрі

Пилоттық қайық – теңіз пилоттарын құрлық пен кіретін немесе шығатын кемелер арасында тасымалдауға арналған қайық түрі. Бұрын пилоттық қайықтар желкенді болған және кемеге бірінші жеткен пилотқа жұмыс берілетіндіктен, олар жылдам болуы керек еді. Бүгінде пилоттық қайықтар кеме келгенге дейін кеме агенттеріне/өкілдеріне телефон арқылы хабарласып, кесте бойынша шақырылады.

Тарих

Пилоттар мен теңіз пилоттарының жұмыс функциялары ежелгі Грекия мен Рим дәуірлеріне дейін жетеді. Осы кезде кемеге кіретін капитантар жергілікті тәжірибелі порт капитандырын, көбінесе жергілікті балықшыларды жалдап, кемелерін қауіпсіз түрде портқа жеткізу үшін пайдаланған. Пікірсайыс жүргізу актісін реттеу және пилоттардың тиісті сақтандыруы бар екенін қамтамасыз ету қажеттілігі туғаннан кейін, порттар өздері әр порт үшін пилоттарға лицензия берді. Порттың лицензиясымен өз құзыретінде жұмыс істеуге рұқсат берілген пилоттар көбінесе жеке жұмыс істеді, яғни оларды порттан келе жатқан кемелерге жеткізу үшін жылдам көлік құралы қажет болды. Көптеген пилоттар екі жұмыспен айналысқандықтан, кемеге өзінің балық аулау қайығымен жеткен. Бірақ балық аулау қайықтары ауыр жұмысқа арналған болғандықтан және балық аулау құралдарымен толы болғандықтан, жаңа типтегі қайық қажет болды. Алғашқы қайықтар бір мачталы кемелер мен екі мачталы ялдардан жасалды, кейіннен арнайы пилот кемелеріне айналды. Бұл, әсерлі қуатты және жеңіл бір мачталы қайықтар, үлкен, тік бұрышты кильдері бар, оларды қуатпен терең суға, ал жеңіл желкенмен жақын суға түсіретін. Аңызға сенесіз бе, Бристоль каналының алғашқы ресми пилоты – 1497 жылдың мамыр айында Бристоль корпорациясы Джон Каботтың "Мэтью" кемесін Бристоль портынан Бристоль каналынан тысқары ашық теңізге пилоттау үшін баржа шебері Джордж Джеймс Рей тағайындалды. 1837 жылы пилот Джордж Рей Брунельдің SS Great Western кемесін, ал 1844 жылы Уильям Рей үлкен SS Great Britain кемесін алғашқы сапарына шығарды.

Америка Құрама Штаттары

1840 жылы Нью-Йоркте бар болғаны сегіз лоцмандық қайық болған. Олар: «Фантом», №1; «Вашингтон», №2; «Нью-Йорк», №3; «Джейкоб Белл», №4; «Блоссом», №5; «Т. Х. Смит», №6; «Джон Е. Дэвидсон», №7; және «Вирджиния», №8. 1860 жылы Нью-Йоркте жиырма бірі, ал Нью-Джерсиде төрт лоцмандық қайық болған.

| Кеме нөмірі | Кеме атауы | Тоннаж | Кеме нөмірі | Кеме атауы | Тоннаж |
|---|---|---|---|---|---|
| №1 | Мозес Х. Гриннелл | 90 | №12 | W. J. Romer | 90 |
| №2 | Эдмунд Блант | 120 | №13 | Мэри Энн | 70 |
| №3 | Чарльз Х. Маршалл | 110 | №14 | Эдвин Форрест | 100 |
| №4 | Вашингтон | 80 | №15 | Дж. Д. Джонс | 115 |
| №5 | Дэвид Митчелл | 80 | №16 | Кристиан Берг | 100 |
| №6 | Мэри және Кэтрин | 90 | №17 | Фанни | 80 |
| №7 | Элвуд Уолтер | 100 | №18 | Джеймс Стаффорд | 70 |
| №8 | Исаак Уэбб | 96 | №19 | Мэри А. Уильямс | 90 |
| №9 | Джеймс Эвери | 80 | №20 | Nettle | 65 |
| №10 | Дж. М. Уотербери | 80 | №21 | W. H. Aspinwall | 90 |
| №11 | Джордж В. Блант | 130 | | | |

1896 жылдың көктемінде Нью-Йорк және Нью-Джерси лоцмандары лоцмандық қайықтарын тастап, оларды Бруклиндегі Эри бассейніне көшірді. Ағаштан жасалған және желкенді қайықтарды болаттан жасалған және бумен жүретін қайықтарға алмастырғандықтан олар сатылымға шығарылды.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда Флитвуд, Суонси және Ливерпуль қалаларында ұшқыш қайықтар шкунер түрінде жасалған. Ливерпульде "Пионер", №6 кемесі 1852 жылы 53 тонна салмақта салынды. "Джордж Холт" клипері, №10 1892 жылы салынды.

Үндістан

Бенгалдық ұшқыш қызметі британдық Шығыс Үндістан компаниясымен кемелерді бағыттап жүргізуді бақылау мақсатында құрылды. Ұшқыш кемелері Калькутта мен теңіз арасындағы Хугли өзенімен жүретін шығыс үнділік кемелерді және басқа да кемелерді жол көрсетуге жауапты болды.

Қазіргі заманғы қайықтар

Қазіргі заманғы лоцмандық қайықтардың ұзындығы 7 метрден 25 метрден астам болуы мүмкін, олар күшті толқындарға төтеп беру және 100 000 тонналық танкерлер мен круиздік кемелерге соғылуға арналған. Олар жоғары қуатты, сондықтан өте жылдам және берік, мақсатты түрде жасалған қайықтар. Олар әдетте қызыл, сары немесе қызғылт сары сияқты жақсы көрінетін түске боялады. Дизайн жағынан, көбінесе монокорпус корпус түрлері қолданылады, бірақ катамарандар, SWATH және Wave Piercing Hull үлгілері де кездеседі. Кейбір лоцмандық қайықтар әлі де болаттан жасалса да, жылдам саяхаттау қажеттілігіне байланысты алюминий, шыны талшық және композиттер сияқты жеңіл материалдар жиі қолданылады. Кейбір жағдайларда, мысалы, Австралияда жасалған Беркли класы кемелерінде, материалдардың комбинациясы қолданылады.

Сигнал беру

Ұшқыштар үлкен саны бар желкендерімен және көрінуін арттыратын, әдетте ақ және көк түске бөлінген үлкен ұшқыш туы арқылы пилоттық қайықтарды анықтады. Қауіпті жағдайда түнде олар ракеталар мен көк шамдарды атқызып жіберетін. Латуньнан жасалған сигнал тапаншасы тұманды күндері және кейде ашық ауа райында қолдану үшін арналған. Пилоттық қайықтар өз функцияларын көрсету үшін арнайы белгіленеді. Күндіз олар "H" туын көтеріп, әдетте қайықтың екі жағында да ірі әріптермен "PILOT" (немесе "PILOTS") деген сөз жазылады. Түнде оларда арнайы навигациялық жарықтар болады: "қалыпты" навигациялық жарықтардан өзге, пилоттық қайықта жоғарыда ақ дөңгелек жарық, ал төменде қызыл дөңгелек жарық, ал балық аулау кемесінде жоғарыда қызыл, төменде ақ жарық болады. Мұны есте сақтау үшін кейбір адамдар "ақ бас киім, қызыл мұрын" деген естестерді пайдаланады, бұл пилоттар кеме күтіп тұрғанда көп ішімдік ішетінін көрсетеді, сондықтан ақ капитанның бас киімі төменде қызыл мұрынмен. Пилоттық қайықтар көбінесе жарқын түстерді, мысалы, жарқыраған сарыны қолданады, тіпті нашар жағдайларда да оларды анық көру және ерекшелендіру үшін. Бұл ең алдымен "пилоттық тендерлерге" қатысты: кемелерге келіп, келген кемелерге пилотты жеткізу немесе кетіп бара жатқан кемелерден оларды алу үшін кемелерге баратын кемелер. Жергілікті жағдайға байланысты тендерлер жақын портынан немесе орталық (ірі) пилот станциясынан шығарылуы мүмкін: пилотаж аймағының жанында теңізде белгілі бір орында орналасқан пилоттық қайық. Бұрынғы уақытта барлық пилоттар теңіздегі "пилот станциясынан" келген, бірақ қазіргі заманғы өте жылдам тендерлердің арқасында теңізде тұрақты пилот станциясын ұстаудың орнына пилоттарды тікелей жағалауға/жағалаудан тасымалдау көбірек тиімді.