Кіріспе

Сергей Фёдорович Ахромеев (Сергей Фёдорович Ахромеев; 5 мамыр 1923 – 24 тамыз 1991) – кеңестік әскери қайраткер, Кеңес Одағының Батыры (1982) және Кеңес Одағының маршалы (1983). Кеңес әскері Бас штабының бірінші орынбасары қызметін атқарар кезде Ауғанстанға басып кірудің әскери жоспарын жасады. Кейіннен 1984–1988 жылдары Кеңес Қарулы Күштерінің Бас штабының бастығы және Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Бас хатшысы Михаил Горбачевтің бас әскери кеңесшісі болды. 1991 жылғы Кеңес Одағындағы төңкеріс талпынысы кезінде Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комитеттің мүшесі Ахромеев төңкеріс сәтсіз аяқталғаннан кейін өз-өзіне қол жұмсады.

Ерте өмір

Сергей Ахромеев 1923 жылдың 5 мамырында Ресей КФСР-інің Тамбов губерниясындағы Виндрей ауылында орыс ұлтының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі мүліктен айырылып, 1940 жылдардың соңында Орталық Азияда қайтыс болды. Оның анасы 1928 жылы күйеуінен ажырасып, балаларымен бірге Мәскеуге кетіп, «Красный Богатырь» зауытында жұмыс істеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы Мәскеудегі 1-ші арнайы теңіз мектебін бітіріп, сол жылы әскери қызметке қабылданып, М. В. Фрунзе атындағы Жоғары теңіз мектебінде оқыды. Лиепаядағы Балтық флотының теңіз базасында қосымша оқудан өтті, ол кезде Латвия кеңестік билікке жаңадан қосылған еді. Ахромеев Шығыс майданында теңіз жаяу әскерінің кіші офицері болды, Ленинградты қоршау кезінде көзге түсіп, жараланып, суықтан уланды. Оқуын М. В. Фрунзе атындағы Жоғары теңіз мектебінде жалғастырды. Бірде неміс әскерінің шабуылына қарсы жолды қорғап тұруға бұйрық берілді. Қанды шайқасқа қарамастан, ол міндетті орындады. Рейган әкімшілігі кезінде Рейкьявик қаласында АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Джордж Шульц пен елші Кен Адельманмен бірге тамақтану барысында ол Шульцке өзінің жетістігінің себебі тек патриотизм емес екенін, егер жолды тастап кеткен болса, Сталин оны атып тастар еді деп айтты. Ленинградты қорғауға қатысқаны үшін марапатталды. 1944 жылдың шілдесінен бастап Харьков және Мәскеу әскери округтеріндегі Жоғарғы Бас қолбасшылықтың резервіндегі 14-ші өздігінен жүретін артиллерия бригадасының мотоатқыштар батальонының командирі болды. 1945 жылы Қызыл Армияның бронетанкті және механикаландырылған күштерінің өздігінен жүретін артиллерия жоғары офицерлік мектебін бітірді. 1952 жылы Кеңес Армиясының бронетанкті және механикаландырылған күштерінің IV Сталин әскери академиясын бітірді. 1952 жылдың шілдесінен бастап Приморье әскери округінің 39-армиясының 190-шы танк өздігінен жүретін полкінің штаб бастығы болды. 1955 жылдың тамызында Қиыр Шығыс әскери округінде танк полкіне қолбасшылық етті. 1957 жылдың желтоқсанынан 1960 жылдың желтоқсанына дейін Белорусь әскери округінде 36-шы танк дивизиясының қолбасшысының орынбасары, штаб бастығы және қолбасшысы болып қызмет етті. 1964 жылдың сәуірінен бастап оқу-жаттығу танк дивизиясының командирі болды. Жас совет генералдары Ауғанстанға басып кіруді қолдады, маршалдар Василий Чуйков, Кирилл Москаленко және басқалар да осы пікірде болды. Бас штабтың орынбасары болып жұмыс істеген кезінде ол демалысқа шығуды тоқтатты және өзін толығымен жұмысына берді.

Тамыз төңкерісіне қатысы және өлімі

1991 жылғы тамыз төңкерісі кезінде Ахромеев Сочиден оралды, онда әйелі Тамара Васильевна және немерелерімен демалыста болған. Ол төңкеріс басшыларына көмек көрсету үшін Кеңес Одағының вице-президенті Геннадий Янаевпен кездесті. 20 тамызда Кремльде және Қорғаныс министрлігінің ғимаратында жұмыс істеді. Ахромеев төтенше жағдай режимін енгізуге байланысты қабылданатын шаралар жоспарын дайындады. 20-21 тамыз түнінде ол Кремльдегі кеңсесінде түн өткізді. Ол кеңсесінен Сочидегі қыздары мен әйеліне телефон соқты. 20 тамызда Ахромеев пен Григорий Бакланов жұмыс тобын жинап, ақпарат жинауды және жағдайды талдауды ұйымдастырды. 21 тамызда, Ахромеевтің сөзінше, осы топ дайындаған екі есеп Төтенше жағдайлар комитетінің отырысында қарастырылды. Сонымен қатар, Ахромеев КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумында Янаевтың жоспарланған баяндамасының жобасын дайындады. Бірақ Янаевқа Ахромеев дайындаған мәтін ұнамады. 22 тамызда ол Горбачевке жеке хат жолдады, онда төңкеріске қолдау білдіріп, Горбачевті КСРО-ның тарауына жол бермеу үшін шаралар қабылдауға шақырды. 23 тамызда ол КСРО Жоғарғы Кеңесінің қорғаныс және мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің отырысына қатысты. Ол, басқалармен бірге, Ақ үйге шабуыл жасау жоспарының авторы болды. Төңкерістің жеңілісі оның саяси мансабының аяқталуын білдірді. Сәтсіздіктен кейін Ахромеев өз-өзіне қол жұмсады. Оның өлімінен кейін көп ұзамай, өзін-өзі өлтіру туралы хат пен хаттың жалған екендігі және оның өлтірілгені туралы пікірлер пайда болды. Оның қызметтік қаруын неге өзіне атпағаны туралы да сұрақтар туды. Сондай-ақ, төңкеріс әрекетіне басқалардың қатысқандығын ашуға жол бермеу үшін оны өлтірген деген де болжамдар тарады. Армия генералы Валентин Варенников Ахромеев пен Борис Пугоның өз-өзіне қол жұмсауына күмән келтірді. Жеке хаттармен қатар, ол өмірін арнаған институттардың ыдырауына шыдай алмайтынын түсіндіретін хат қалдырды. Ахромеев Мәскеудегі Троекуровское зиратында жерленді. Жерленгеннен кейін көп ұзамай оның қабіріне зардап келтіріліп, жерленген киімдерінен әшекейлері шешірілді. Кінәлілер табылған жоқ, және бұл таза арамдану әрекеті ме, әлде қабір тонаушылар ұрланған киім-кешекті немесе оның әшекейлерін сатудан пайда табуды көздеген бе, белгісіз. Әшекейлер табылмады. Соның салдарынан бірнеше күннен кейін сол зиратта екінші рет жерлеу рәсімі өтті. Оның қабір тасына КСРО елтаңбасы және "коммунист", "патриот" және "әскер" деген сөздер жазылған. Әскери саясаттанушы Уильям Кроу, Штаб басшыларының бұрынғы төрағасы және кейін АҚШ-тың Ұлыбританиядағы елшісі маршал Ахромеевті білген.

Жеке өмір

Ахромеев Тамара Васильевна Ахромееваға үйленген. Олардың Татьяна мен Наталья есімді екі қызы болған.