Кіріспе

АҚШ-тың Ұлттық тарихи орны

Форт-Скотт Ұлттық тарихи орны – Канзас штатының Бурбон округінде орналасқан, АҚШ Ұлттық парк қызметінің басқаруындағы тарихи аймақ. Мексика-Америка соғысында даңққа ие болған генерал Уинфилд Скотттың құрметіне аталған бұл форт 19 ғасырдың ортасында, 1850 жылы елді мекендердің шекарасындағы АҚШ армиясының әскери базасы ретінде қызмет еткен. Келесі ширек ғасыр бойы ол Батыстың жаңа қоныстарға ашылуы кезінде, «Қанды Канзас» және Американдық Азамат соғысы сияқты кезеңдердегі даулы аймақтарда жабдықтау базасы және қауіпсіздік ошағы ретінде пайдаланылды. Қазіргі ұлттық тарихи орны Форт-Скотт қаласының ішінде орналасқан 20 тарихи құрылыс, парад алаңы және 5 акр (20 000 м²) қалпына келтірілген биік шөп даласын қорғайды. Осы орын жылдың көп бөлігінде келушілерге ашық.

Тарих

1842 жылы Форт Скотт Винфилд Скотттың құрметіне аталды және Канзастың шығысындағы Форт Ливенворт пен Форт Гибсон арасындағы әскери жолда американ шекарасында орнатылды. Ол АҚШ-тың шығысынан көшіп келе жатқан қоныс тебушілердің саны артуына байланысты оларды қорғау мақсатымен салынды. Форт Скотт жаңа қоныс тебушілерді далалық үндістерден қорғауға, сондай-ақ үндістерді қоныс тебушілердің енуінен қорғауға арналған бекіністер тізбегінің бір бөлігі болды. АҚШ үкіметі Миссури өзенінің батысында үндістерге тұрақты жерлерді бөліп беруді жоспарлағанмен, қоныс тебушілердің бәсекелестігі олардың үнді жерлеріне енуіне мүмкіндік берді. Форт Скотттың ең қарқынды кезеңі 1842 және 1853 жылдар аралығында болды, алайда ол Азамат соғысы кезінде де пайдаланылды.

Әскер күндері

Чероки тайпасы, үнділер аумағында (қазіргі Оклахома штаты) Форт-Уэйн бекінісінің өзіне жақын орналасқандығына наразы болды. Біраз уақыттан соң АҚШ армиясы Форт-Уэйн бекінісін тастап, әскерін Форт-Левенворт пен болашақ бекініс орнының арасында салынатын жаңа бекініске көшіруге шешім қабылдады. Армия чероки тайпасын (Қорғаныс министрлігі бақылауында болған) жұбатқысы келді, сонымен қатар аймақта жиі шабуылдар жасаған осадж тайпасынан ақ қоныс аударушылар мен басқа да үнділерді қорғауды мақсат етті. 1842 жылдың 1 сәуірінде Форт-Уэйн бекінісінің бір бөлігі сарбаздары бекіністен шығып, 22 сәуірде қазіргі Канзас штатының Осаге Куэстас аймағында орналасқан, болашақ Форт-Скот бекінісінің құрылыс алаңына жетті. Жерді чероки тайпасынан сатып алғаннан кейін, Форт-Уэйн бекінісінің қалған әскері 26 мамырда бекіністен шығып, 30 мамырда Форт-Скот орнына келді. Әскерлер адамдарды, мал мен жабдықтарды орналастыруға арналған құрылыстар салуға кірісті. Бұл құрылыстар 107 метрлік парад алаңының шетінде салынды. Форт Скот бекінісінің құрылысын салуға жауапты пост квартирмейстері, капитан Томас Свордс, ағаштары аз Канзас даласында құрылыс жүргізудің қиындықтарымен күресуге мәжбүр болды. Оның тек екі кірпіш қалаушы және үш ағаш шебері болды, өйткені азаматтық жұмысшылар аз болды және әскерлердің көп бөлігі басқа міндеттерді орындауға тиіс болды. Ағаш қоры жеткілікті болғанымен, диірмен 2 километр қашықтықта салынғандықтан, оны тасымалдау көп уақыт алды. Свордс ағаш, білікті жұмысшылар және құрылыс жабдықтарының жетіспеушілігіне байланысты қиындықтарға тап болды. Кездейсоқ оқиғалар бекініс құрылысына арналған ағаштардың көп бөлігін жойды. Нәтижесінде, 1844 жылға дейін жоспарланған бес офицерлік үйдің (төрт дуплекс және пост командирінің үйі) тек біреуі ғана салынды, ал әскерлерге арналған казармалар толыққанды аяқталмады. 1844 жылы бекіністі тексерген полковник Джордж Кроган, Форт Скотты басқа шекаралық бекіністермен салыстырғанда "орташадан жоғары" деп бағалағандығын мәлімдеді.

Қанды Канзас

Әскер бекіністен кеткеннен кейін екі жыл өткен соң ғимараттар аукцион арқылы азаматтарға сатылды, олардың екеуі қонақ үйге айналдырылды. 1854 жылы Канзас-Небраска заңы 1820 жылғы Миссури келісімін жойды, ол Канзаста құлдықтың таралуына кедергі келтірген еді. Құлдыққа жақтас Миссури тұрғындары Канзасқа көшіп, Канзастың құлдыққа рұқсат беруі немесе бермеуі жөніндегі дауысқа әсер етуге тырысты. Жаңа Англиядан келген қоныс аударушылар да оған қарсы тұрып, құлдықтың таралуын тоқтатуға бел буды. "Қанды Канзас" қақтығысының екі батыс тобы Форт Скотттағы қонақ үйлердің бірін басып алды: "Форт Скотт" қонақ үйінде құлдыққа қарсылар, ал "Батыс" қонақ үйінде құлдықты жақтаушылар орналасты. Форт Скотт тұрғындарының көп бөлігі құлдықты қолдады, бірақ қаланың сыртындағылар құлдыққа қарсы жақтаушыларға көшті. Осы кезеңде кісі өлтіру және өрт қоюға талпыну сияқты оқиғалар болды, бұл соғыста кең таралған партизандық қақтығыстардың әдеттегі құрамы еді.

Әскер қайтып келеді

Америка Азамат соғысы кезінде форт АҚШ әскери бекеті ретінде қайта жаңартылды. 1861 жылдың тамызында Одақ әскері Форт Скотты бақылауға алып, соғыс уақытына дайындады. Америка Құрама Штаттарының әскері қаладағы бірнеше блоктарды да қойма және жабдықтау функциялары үшін пайдаланды. Одақ әскері мүлікті ағымдағы азаматтық иелерінен жалға алды. Индиана, Айова, Колорадо, Огайо және Висконсин штаттарынан келген әскерлер фортта орналасып, форт маңында қалды немесе Миссури, Арканзас немесе Үндістан аумағын бағындыру үшін әрі сапар шекті. Форт Скотт – Одақ армиясының АҚШ Түсті әскерлері үшін қара солдаттарды қабылдаған және оқытқан сирек орналасқан бекеттердің бірі болды. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1865 жылдың қазанында АҚШ армиясы кешіп, өздері бақылаған мүлікті аукцион арқылы сатты. 1870 жылдың 14 қаңтарында армия Оңтүстік-Шығыс Канзас поштасын құрумен қайта келді. Пошта Форт Скотта орналасқан, бірақ сарбаздар теміржол бойында лагерь құрды және бастапқы фортты көбінесе пайдаланбады. Олар теміржол мен жұмысшыларды қоныс аударушылардан қорғау үшін жіберілді. Кейбір қоныс аударушылар АҚШ үкіметі теміржолға дамыту үшін жер бергендіктен, олардың үйлерін басып алуы мүмкін деп қорқып, теміржол оларды шығарып тастайды деп есептеді. Қоныс аударушылар әскерді теміржолдың қолшоқпары деп санап, екеуін де жау деп қарады. Сондай-ақ, қоныс аударушылар Үндістермен және жақындағы Конфедерацияның ізін пайдаланған қарақшылармен де қақтығыстарға түсті. 1873 жылдың көктемінде АҚШ армиясы Форт Скотттан әскерін толығымен шығарды. 1873 жылдан 1965 жылға дейін форттың ғимараттары қараусыз қалды және бірте-бірте тозып кетті. Көптеген әскери ғимараттар бұзылып, олардың орнына азаматтық мақсатта пайдаланылатын құрылыстар салынды.

Қазіргі заман

1965 жылдың 31 тамызындағы заң бойынша Ұлттық парктер қызметі Канзас штатының Форт-Скот қаласына фортты қалпына келтіру үшін қажетті қаржы мен техникалық білім берді. Сақталған құрылыстардың ішінде төрт офицерлік казарма, бір драгун казармасы, екі жаяу әскер казармасы, аурухана, күзет үйі, драгун атқоймасы, қару-жарақ және бас штаб, квартирмейстер атқоймасы, нан пісіру шеберханасы, ту тіреуі және жарақ қоймасы бар. Парктің тағы бір ерекшелігі – экологияны қалпына келтіру жобасы аясында қайта жаңартылған биік шөптік дала.