Кіріспе
Жапон мангасы Elfen Lied (エルフェンリート) – Линн Окамото жазған және сурет салған жапон мангасы. Ол 2002 жылдың маусымынан 2005 жылдың тамызына дейін Shueisha-ның Weekly Young Jump журналында сериал ретінде жарияланды, оның 107 тарауы он екі томға жиналды. Elfen Lied адамдар мен диклонийлердің арасындағы өзара әрекеттесулер, көзқарастар, эмоциялар және айырмашылықтарды қамтиды. Диклонийлер адамдарға ұқсас, бірақ басында екі мүйізі және телекинетикалық күшпен басқарылатын мөлдір «векторлар» қолдары бар, олар қол жеткізілетін нысандарды манипуляциялауға және кесуге қабілетті. Серия Диклонийлер тобының «Люси» атты жасөспірім қызы туралы баяндайды, ол адамдар тарапынан қабылданбағандықтан кек алуды қалайды. Серия атауы «Elfenlied» сөзінің қате жазылуы болып табылады, неміс тілінде «эльфтер әні» немесе формальдырақ «эльфтердің әні» деген мағынаны білдіреді және өзінің атын «Elfenlied» әнінен алған, ол оқиғада орын алады. Elfen Lied дискриминация, әлеуметтік оқшалану, жеке сәйкестік, преюдиция, кек алу, зорлық-зомбылық, қызғаныш, өкініш және адамгершілік құндылығы сияқты тақырыптарды қамтиды. Ол сонымен қатар графиктік зорлық-зомбылық, кейіпкерлердің өзгеруінің эмоционалдық тақырыптары және бүкіл оқиғаның жалпы трансгрессивті мәнімен де ерекшеленеді. 13 бөлімдік аниме телесериалдық бейімдеуі Arms студиясымен жасалып, 2004 жылдың шілдесінен қазан айына дейін AT X арнасында көрсетілді. Аниме манга аяқталмас бұрын эфирден алынды, нәтижесінде сюжет екеуінің арасында, әсіресе соңында айырмашылықтар болды. Манганың Солтүстік Америкадағы лицензиясын Dark Horse Comics иеленеді. Аниме сериясының Солтүстік Америкадағы лицензиясын ADV Films, ал Австралияда Madman Entertainment алды.
Japanese manga series
Elfen Lied (エルフェンリート) is a Japanese manga series written and illustrated by Lynn Okamoto. It was serialized in Shueisha's manga magazine Weekly Young Jump from June 2002 to August 2005, with its 107 chapters collected into twelve volumes. Elfen Lied revolves around the interactions, views, emotions, and differences between human beings and the Diclonii, a mutant species similar to humans in build but distinguishable by two horns on their heads and "vectors", transparent telekinetically controlled arms that have the power to manipulate and cut objects within their reach. The series is centered on the teenage Diclonius girl "Lucy" who was rejected by human beings and subsequently wants revenge. The series' title is a misspelling of "Elfenlied", German for "Elves' Song" or more formally "song of the elves", and takes its name from the song "Elfenlied", which is featured in the story. Elfen Lied involves themes of discrimination, social alienation, identity, prejudice, revenge, abuse, jealousy, regret, and the value of humanity. It is also noted for the graphic violence, emotional themes of how the characters change through, and the overall transgressive subject matter of the whole story. A 13 episode anime television series adaptation was produced by the studio Arms and broadcast on AT X from July to October 2004. The anime finished airing before the manga was complete; as a result, the plot differed between the two, especially the ending. The manga is licensed in North America by Dark Horse Comics. The anime series has been licensed in North America by ADV Films and in Australia by Madman Entertainment.
Сюжеті мен кейіпкерлері
Elfen Lied оқиғасы Камакура мен Канагавада өтеді және жаңадан мутацияға ұшыраған "Diclonius" түріне ден қояды. Олардың сыртқы түрі адамдарға ұқсас, бірақ бірнеше ерекшеліктері бар, атап айтқанда маңдайдағы мүйіз сияқты өскіндер, "векторлар" деп аталатын телекинетикалық көрінбейтін қолдардың болуы және әдеттен тыс шаш түсі. Осындай Диклонийлердің бірі – Люси, сериалдың басты кейіпкері: бастапқыда Камакура жағалауында эксперименттер жүргізу үшін салынған орталықта ұсталған ол қашып, қиындықтар тудырады, бірақ сол кезде жарақат алады, осы оқиға оның екінші, балағаттанған мінезді, Ню есімді тұлғасын қалыптастырады. Люсиді жергілікті тұрғындардың екеуі – Кута мен оның туысы Юка табады, олар жергілікті университетте оқиды. Олар оны өздеріне қабылдап, оны қайта ұстауға тырысатын арнайы топтың және басқа да Диклонийлердің көптеген, көбінесе қатыгездікке толы әрекеттеріне араласады, олар көздерінен жасырып, кенеттен қатілге айналады.
Диклоний
Elfen Lied сюжетінің көп бөлігі Диклоний түріне арналған, олар адамдарға өте ұқсайды; жалғыз көзге көрінетін айырмашылық – бас сүйегінің жақ сүйегі мен тоқпан сүйек аймақтарынан шығып тұратын екі мүйіз тәрізді өскіндер. Диклонийдың қабілеттері көзге көрінбейтін қолдарды, «векторлар» деп аталатын, пайдалануды қамтиды, олар заттарды қатты нәрседей ұстап, соққы бере алады, сонымен қатар нығайып, заттардың ішінде өте алады. Олар заттарды кесе де біледі, және Диклонийлер әдетте құрбандарын осылай өлтіреді. Векторлардың әдетте бірнеше метрлік қашықтығы бар, бірақ ұзындығы әр Диклоний үшін өзгеше. Диклонийлер бір-бірін сезу қабілетін де көрсетеді. Сериалдағы маңызды пікірталас – Диклонийдың зорлыққа бейімділігі. Көптеген Диклонийлер адамдарға кек қайтаруға тырысады, және адамзатты жойып, әлемді өз түрлерімен толтыруға ниеттенді. Диклонийлердің зорлық мінез-құлқының қалай қалыптасатыны – бұл олардың генетикалық кодының бөлігі ме, әлде адамдардың жасаған зорлық-зомбылығынан туындай ма – деген мәселе сериал бойында дау тудырады. Егер Диклоний векторы адамның еркек денесіне еніп кетсе немесе тіпті оған тисе, «вектор вирусы» адамға жұғады, нәтижесінде олардың балалары Диклоний болып туады (жұқтырған адамдардан туғанда оларды «Сильпелиттер» дейді). Құраманың жас кезінде Диклоний баласының қашып кетуіне байланысты оқиға, онда Диклонийдің векторлары оған ешқандай ауыртпалық тудырмай еніп, Мариконың Диклоний болып тууына себеп болды, ал Құрама Бандоны стерильдеуге шақырып, осыған ұқсас жағдайдың қайталанбауы үшін сақтық шараларын қабылдады. Барлық Сильпелиттер мүшесіз, әйел және қартайып кетеді. Ұрпақ көбейтуге қабілетті жалғыз Диклоний – Люси, «патшайым».
Аниме
Elfen Lied аниме сериясына бейімделген кезде, режиссер Мамору Канбеге серия композиторы Такао Йосиока осы серияда жұмыс істеуді ұсынды. Йосиока Канбедің жалпы сурет салу стилі мен композициясы сол кезде әлі жарық көріп тұрған манганы аниме сериясына бейімдеуге өте қолайлы болады деп ойлады. Алғашында өндіріске қосылуға құлшынбаған Канбе, манганы оқығаннан кейін қызығушылық танытты. Манга әлі де жарық көріп тұрған кезде, Канбе мен өндіріс тобы сериалдың сюжетін он үш эпизодқа сығып қысқаруға мәжбүр болды, тіпті олар одан да көп эпизод жасау қажет деп санады, себебі мангадағы бірнеше маңызды сюжеттік бөлшектер қалдырылып, Канбе сериалды көбірек эмоционалды ету үшін пайдалана алатын еді. Канбе айтуынша, ол Elfen Lied-ті "махаббат оқиғасы" деп есептейді және "көрермендерді көз жасына дейін жеткізуді" қалайды. Мұны көптеген мысалдарда көруге болады, мысалы, жағалауға қарайтын баспалдақтардың үстінде, онда кейіпкерлердің көптеген әрекеттері орын алады. Бұл естелік пен эмоционалды байланыс идеяларын жеткізуде маңызды құрал ретінде қолданылады, мысалы, Кохта мен Люсидің он жастағы әңгімесі мен соңғы эпизодтағы әңгімелерінің арасындағы айырмашылық.
Стиль және тақырыптар
Режиссер Мамору Канбе Elfen Lied веб-сайтында жасаған пікірлерінде, аниме адамдардың бір-бірін айырмашылықтарымен бөліп тастауына қатысты құндылықтарды сұраққа салу және талқылау мақсатында жасалғанын, сондай-ақ Люси сериясындағыдай қылмыстарға адамдардың бір-бірімен қарым-қатынасының күшті әсер ететінін айтты. Сериалда адамгершілік мінезді қалыптастыратын оқиғалар мен тәжірибелер, кемсітудің салдары, сондай-ақ Люсидің кек алу ниеті мен Кохтаға деген естеліктері арқылы адамдар арасындағы қайырымдылық пен кек алудың зәулім қайшылығы жиі талқыланады. Көптеген тақырыптар эпизодтардың соңындағы тизерлерде айтылады. Анимеде геноцид және жерді бір-бірінен "тазалау" талпыныстары сияқты тақырыптар да кездеседі. Diclonius та, адамзат та жерді өздерімен толтырып, екіншісін жою қажеттігін сезінеді. Канбе бұл адамдардың бір-бірін жақтырмауы мен оқшаулауға ұмтылуымен байланысты екенін айтты. Сериал бойында көп мөлшерде қан, зорлық-зомбылық, психологиялық қысым көрсетіледі. Сериалдың ең басты мотивтерінің бірі – Diclonius-тің адамгершілігі, әсіресе оны қарапайым адамдардың беймұратымен салыстыру. Бір рецензент бұл сериалды "адам табиғатының қараңғы және қатыгез жақтарына арналған" деп сипаттады. Сериал қараңғы тақырыптарды романтикалық желілермен және көңіл көтеріп, күлдіретін сәттермен үйлестіреді. Elfen Lied Chobits, 3x3 Eyes сериалдарымен салыстырылады немесе олардан элементтер алған, ал музыкасы композитор Хьюго Вольфқа тиесілі. Вольфтың шығармасының негізі Эдуард Морике өлеңі болған. Оны манганың басты кейіпкері Нозоми Нюға үйретеді. Мангада Diclonius Лейбенсборн үңгірі деп аталатын үңгірде ұсталады, бұл нацистік евгеника бағдарламасына сілтеме жасайды.
Манга
Линн Окамотоның жазған және сурет салған "Елфен Lied" мангасы 2002 жылдың 6 маусымынан 2005 жылдың 25 тамызына дейін "Shueisha" баспасының "Weekly Young Jump" журналында жарияланды. "Shueisha" оның 107 тарауын 2002 жылдың 18 қазанынан 2005 жылдың 18 қарашасына дейін шыққан он екі томдық жинаққа біріктірді. Солтүстік Америкада манганың ағылшын тіліндегі нұсқасын шығару құқығы "Dark Horse Comics" компаниясына берілді. Олар оны 2019 жылдың 22 мамырынан 2020 жылдың 9 қыркүйегіне дейін төрт томдық омнибус ретінде жарыққа шығарды.
Қабылдау
Elfen Lied анимесінің алғашқы ағылшын тіліндегі жинағын қарап, Anime UK News оған 10 балдық шкала бойынша 8 балл берді және Диклониус дегеннің не екенін түсіндіріп, кейіпкерлердің ішкі ойларын көбірек көрсете отырып, аниме адаптациясынан әлдеқайда толықтығын атап өтті. Бірақ, олар аниме басында "әсерлірек" болғанын айтты. Anime UK News Окамотоның суретін кітап бойына нашар деп сынады, бірақ соңында қосылған байланыссыз қосымша оқиғаларды ұнатып қалды. Comic Buzz 9/10 бағасын беріп, оны "бастапқыдан соңына дейін тамаша оқу материалы" деп сипаттады. Олар сурет стилінің кейіпкерлердің эмоцияларына байланысты өзгеретінін сезінді және ол оларға Neon Genesis Evangelion мен Junji Ito-ның туындыларын еске салды. TheOASG-дің Раи 5 жұлдыздың 3-ін берді, сурет пен жанкүйерлерге арналған қызмет көрсетуді сынап, жалпы анимеге көбірек бейімділік танытты. Анимеге қатысты пікірлер көбінесе жағымды болды. Sci Fi Weekly-ден Таша Робинсон және Anime News Network-тен Терон Мартин Elfen Lied-ті сюжеті мен өндіріс сапасының, анимацияның және түстің техникалық жағынан жоғары деңгейде болғаны үшін мақтады. Көптеген жалаңаш және зорлық-зомбылық көріністеріне байланысты THEM Anime Reviews-тің Доминик Лейно осы сериалды "тынышсыз ашық" деп сынады. Мартин анимедегі түпнұсқа жапон дыбыс жолында да, ағылшын тіліндегі дубляжда да "қанағаттанарлықсыз актерлік шеберлігі" болғанын сынады, бірақ екі тілдегі дубляжға да "A−" бағасын берді. Лейно осы сериалды "шын мәнінде көруге тұрарлық" деп атады. 2015 жылдың 12 маусымында бұрынғы Қытай Мәдениет министрлігі Elfen Lied-ті Қытайда тыйым салынған 38 аниме мен манга тізіміне қосты.
Мұра
Мэтт пен Росс Даффер өзінің 2016 жылғы Netflix сериалы Stranger Things-ке Эльфен Лидтің әсер еткенін айтты. Олар Эльфен Лидті "өте зорлық-зомбылыққа толы E. T." сияқты екенін, ал Eleven кейіпкері осы анимеден шабыт алғанын атап өтті. Тағы бір шабыттанған туынды – 1988 жылғы аниме фильмі Акира, олар бұл фильмнің өз кезегінде Эльфен Лидке әсер еткенін айтты. Аниме-нің бастапқы тақырыбы "Lilium", оның латын тіліндегі мәтіні Киелі кітаптардан алынған, кейде әлемнің әртүрлі шіркеулерінде әнұран ретінде орындалады, оның ішінде Украина, Швеция, Бразилия және Чили сияқты елдерде де.