Кіріспе

Ағылшын дипломаты (1746–1820)

Дипломатиялық мансабының алғашқы жылдары: Испания (1768 1771)

1768 жылдың желтоқсанында Харрис Испанияға келді және Мадридтегі британ елшілігінің хатшысы болды. Сэр Джеймс Грей 1769 жылдың тамызында кеткеннен кейін, Джордж Питт, кейін Лорд Риверс келгенге дейін ол осы елшілікте толық өкіл ретінде қалды. Осы кезең оған мүмкіндік берді; ол Испанияның Фолкленд аралдарына шабуыл жасау ниетін анықтады және оған қарсы тұруда белсенді роль атқарды. Сыйлық ретінде ол Мадридтегі уақытша министр болып тағайындалды.

Берлиндегі төтенше елші (1772 1776)

1772 жылдың қаңтар айында Харрис Берлиндегі Пруссияға ерекше өкіл болып тағайындалды және 21 ақпанда келді. Ол келгеннен кейін бір ай ішінде Ұлы Фридрихтің Ресейдің көмегімен Польшаны бөлу туралы естіген алғашқы дипломат болды. Харрис 1787 жылдың мамыр айының соңында Лондонға құпия түрде оралды, онда ол Кабинетті Голландия Республикасындағы құлату саясатын қолдауға көндірді, ол корольдің қаражатынан 70 000 фунт стерлингпен қаржыландырылып, ақталды. Харрис агенттері осы ақшаны Голландияның штаттар армиясындағы полктерге пара беру үшін пайдаланды, бұл полктер Голландияның Патриоттық мемлекеттерінің қызметінде болды және штатгалдерді сол армияның бас қолбасшысы лауазымынан шеттетуге қатысты. Голландия мемлекеттерінің шаралары саяси дағдарысқа әкеп соқты, нәтижесінде мемлекеттер француздық делдалдыққа жүгінуге мәжбүр болды. 1782 жылдың 28 маусымында штатгалдердің әйелі, принцесса Вильгельминаның тұтқындалуы Пруссия мен Ұлыбританияға осы дипломатиялық делдалдыққа араласуға және әскери араласуға сылтау іздеуге мүмкіндік берді. Оның қызметінің құрметіне ол 1788 жылдың 19 қыркүйегінде Уилтшир графтығындағы Малмсберидің бароны атанды, Пруссия королі оған қанаттарында Пруссияның бүркітін бейнелеуге рұқсат берді, ал Оранж принці оның «Je maintiendrai» ұранын пайдалануға рұқсат берді. 1786 жылы ол Питтке Францияның «біз ешқашан сенім арта алмайтын, достығы адал деп есептелмейтін және жаулығынан ең көп нәрсені күте алатын амбициялы және тынышсыз қарсылас ел» екенін айтты. Ол Роберт Мюррей Китке: «Мен естігенім мен көргенімнің бәрінен Франция Англияны жою мақсатымен Лига құруға бар күшін салуда деп еш күмәнім жоқ» деп жазды. Тарихшы Пол Лэнгфорд Харристің «оранжистік және французға қарсы сезімді шоғырландыру және ағыл-пруссиялық ынтымақтастықтың агенті ретінде керемет тиімді болды» деп мәлімдеді.

Жай далада (1788 1793)

Ол Англияға оралып, саясатқа үлкен қызығушылықпен қатысты, нәтижесінде 1793 жылы Портленд герцогымен бірге Уиг партиясынан бөлініп кетті.

Француз революциялық соғысы (1793 1797)

Сол жылы оны Питт жіберді, бірақ Пруссияны Францияға қарсы бірінші коалицияда ұстап тұру әрекеті сәтсіз аяқталды. 1794 жылы ол Брансвикке Уэльс принсі үшін Брансвик ханшайымы, бақытсыз Каролинаның қолын сұрап, оны оның атынан үйлендіру және Англиядағы күйеуіне жеткізу үшін жіберілді. Бір рет оның дипломатиялық шеберлігі күңкірегендей: Каролинаның ерекше мінез-құлқы мен сыртқы келбетіне тап болған ол принске ескерту жібермеді, ал принц болашақ әйелін көргенде қатты таңғалып, Малмсбериден бренди әкелуін өтінді.

Француз бейбітшілік миссиясы

1796 және 1797 жылдары ол Парижде француз директориясымен сәтсіз келіссөздер жүргізді, содан кейін 1797 жылдың жазында Лилльде Джон Скей Эустас және директорияның толық өкілеттіктері Хью Бернард Маре, Жорж Рене Ле Пелей де Плевиль және Этьен Луи Франсуа Оноре Летурнермен де нәтижесіз келіссөздер өткізді. Франциядағы нашар жолдарға байланысты Малмсбери Лондоннан бір апта өткен соң, 1796 жылғы 22 қазанда Парижге жетті. Бұл Франциямен бейбітшілікке қарсы ең белгілі оппонент Эдмунд Беркті оның сапарының баяу болғанына күлдірді, себебі "ол жолдың бәрін тізе бүгіп басып өтті".

Кейінгі өмірі (1798 1820)

1797 жылдан кейін ол ішінара саңырау болып, дипломатиядан толығымен бас тартты; бірақ ұзақ және еңбегі мол қызметі үшін 1800 жылғы 29 желтоқсанда Саутгемптон графтығындағы Малмсбери графы және Хурн Корт виконты Фитцхарис титулы берілді. Ол енді саяси Нестор сияқты болды, сыртқы саясат мәселелері бойынша бірнеше сыртқы істер министрлері одан ақыл сұрады, саяси дағдарыстарда түрлі көзқарастағы адамдар оған сенді, ал ең бастысы – ол сенімді серігі болды, тіпті Питтің қайтысынан кейін қысқа мерзімге Канингтің саяси жетекшісіне айналды. Жастар да одан кеңес алуға жиі келетін, әсіресе оның тәрбиесінде болған Лорд Палмерстон оған шын ниетпен берілді және сыртқы саясат бойынша көптеген идеяларын тікелей оның ұстаздығынан алды. Оның соңғы жылдары саяси істерден алыс өткен, 1820 жылғы 21 қарашада қайтыс болғанға дейін тыныш өмір сүрді және ұмытқа жақын болды. Солсбери соборындағы оның ескерткішін Фрэнсис Чантрей жасаған.

Мұра

Мемлекет қайраткері ретінде Малмсбери замандастары арасындағы ықпалы, оның өзінің жазбаларынан көріне бермейді, бірақ оның жеке әдептілігі мен сөз өнеріне байланысты болуы керек; дипломат ретінде ол өзінің беделін толық ақтаған, және Маккартни, Окленд және Уитвортпен бірге дипломатияны тек жоғары тектілердің жеңіске жеткен саласынан, қабілеттілікке жол ашатын мамандыққа дейін көтеру еңбегін бөліседі. Бір тарихшы оны "он сегізінші ғасырдың ең ұлы ағылшын дипломаты" деп атаған. Пол Лэнгфорд Малмсберидің "әр түрлі өлшемдер бойынша дарынды және тәжірибелі дипломат болғанын" айтады. Ол өзін кемсітпесе де, басқалар да оны кемсіткен жоқ; Таллеран оны сол дәуірдегі ең қабілетті британдық дипломат деп есептеген және оның Гаагадағы жетістіктері осы пікірді растады. Малмсбери "Джон Буллға ана сүтімен сіңген шындық – Франция біздің табиғи жауымыз" деген пікірді білдірген. Ол тағы бір рет: "Ағымдағы ғасырдың тарихы ағылшындар өздері үшін емес, одақтастары үшін соғысып, жеңіске жеткенін, сондай-ақ бүкіл Еуропаның тағдырына әсер ететін күштер тепе-теңдігін сақтау үшін көп рет дәлелдеді" деді. Малмсбери өзінен басқа голланд революциясы туралы есеп және әкесінің еңбектерінің жинағын жариялаған жоқ, бірақ оның маңызды күнделіктері (1844) мен хаттары (1870) немересінің редакциясымен жарық көрді. Ол 1770 жылдан 1774 жылға дейін және 1780 жылдан 1788 жылға дейін Крайстчерчтен Парламент депутаты болды.