Кіріспе

Netatalk (өзін "ned uh talk" деп атайды) – Apple Filing Protocol (AFP) протоколының тегін, ашық кодты іске асырылуы. Ол Unix сияқты операциялық жүйелерге macOS немесе Classic Mac OS іске қосылған Macintosh компьютерлері үшін файл сервері ретінде қызмет етуге мүмкіндік береді. Netatalk бастапқыда Мичиган университетінің Зерттеу жүйелері Unix тобымен BSD негізіндегі Unix жүйелері үшін әзірленді және 1990 жылы жарияланды. Apple компаниясы 1985 жылы түпнұсқа Macintosh шыққаннан кейін көп ұзамай AppleTalk-ты ұсынды, содан кейін 1987 жылы AFP негізінде құрылған файлдарды бөлісуге арналған AppleShare қолданбасын енгізді. Бұл нөлдік конфигурациялық желінің ерте мысалы болды және 80-жылдардың соңында білім беру және шағын және орта кеңсе ортасында кең таралды. Netatalk AppleTalk бағдарламалық экожүйесінің бір бөлігі ретінде пайда болды. 1986 жылы Колумбия университеті Columbia AppleTalk Package (CAP) пакетін жариялады, ол BSD 4.2 үшін жазылған AppleTalk-тың ашық кодты нұсқасы болып табылады және Unix серверлеріне AppleTalk желілеріне қосылуға мүмкіндік берді. CAP-тың AFP/AppleShare-тің өзіндік іске асырылуы болды, бірақ 1990 жылы пайда болған Netatalk бағдарламалық жасақтама дизайнының артықшылықтарының арқасында жақсы өнімділік көрсетті. CAP және Netatalk өзара үйлесімді болды, соңғысы CAP ұсынған AppleTalk серверінде жұмыс істей алды. Бағдарламалық жасақтаманы ашық кодты қоғамдық жобаға көшіру мақсатында код базасы 2000 жылдың шілдесінде редакциялық бақылау үшін SourceForge-ке көшірілді, содан кейін 2001 жылдың тамызында 1.5pre7 нұсқасымен GNU General Public License шарттары бойынша қайта лицензияланды. Classic Mac OS хост операциялық жүйелерден (Netatalk іске қосылатын) өзгеше, бөлінген файл жүйесін пайдаланғандықтан, Netatalk бастапқыда Mac OS файлы Unix сияқты компьютердің файлдық жүйесіне көшірілгенде ресурстық бөлімді дерек бөлімінен бөлек сақтау үшін AppleDouble форматын қолданды. Бұл Netatalk қызмет көрсететін AppleShare томына көшірілгенде ресурстық бөлімді жою арқылы көптеген файлдардың бұзылуын болдырмау үшін қажет болды. Netatalk 3.0 нұсқасымен бэкенд Apple компаниясының Mac OS X-пен енгізген кеңейтілген атрибуттар форматын пайдалану үшін қайта іске асырылды, бұл Classic Mac OS ресурстық бөлімдерімен кері үйлесімділікті қамтамасыз етті.

Даму тарихы

Netatalk-тің бастапқы әзірлеушісі Мичиган университетінен Уэсли Крейг болды. 1997 жылы Адриан Сан танымал форк жасап, сол кездегі жаңа AppleShare IP (AFP over TCP/IP) желілік қабатының алғашқы іске асырылуын кодтады. Жоба 2000 жылы ашық кодты модельге көшуді бастағанда, "ASUN" форкі Netatalk-ке қайта біріктірілді. 2004 жылдың қазан айында Netatalk 2.0 шығарылды, ол маңызды жақсартулар әкелді, оның ішінде: Apple Filing Protocol 3.1 нұсқасын қолдау (ұзақ UTF 8 файл атауларын, 2 гигабайттан асатын файл өлшемдерін және Mac OS X-пен толық үйлесімділікті қамтамасыз ету), CUPS интеграциясы, Kerberos V қолдауы (нағыз "бір рет кіру" мүмкіндігі), файлдар мен каталогтардың сенімді және тұрақты сақталуы, сондай-ақ бұрынғы нұсқалармен салыстырғанда көптеген қателерді түзету. 2.0.5 нұсқасынан бастап Netatalk Time Machine-ді Apple-дің Time Capsule-імен ұқсас түрде желі арқылы пайдалануды қолдайды. 2.2 нұсқасынан бастап Netatalk AFP протоколының 3.3 деңгейін қолдайды, ол кем дегенде macOS Ventura (13.1) нұсқасына дейінгі барлық келесі операциялық жүйелермен өзара әрекеттеседі. 2-ші нұсқаға дейін Netatalk AppleTalk (DDP) протоколын іске асырды, бұл Unix сияқты операциялық жүйелерге Macintosh компьютерлері үшін баспа (PAP, CUPS арқылы) және уақыт (Timelord) серверлері ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, желілік Apple IIe және Apple IIGS компьютерлерін Netatalk ортақ дискісінен желілік жүктеуге болады. Шындығында, бұл нұсқада AppleTalk желілерін тексеру және манипуляциялау, сондай-ақ Unix сияқты операциялық жүйеде Macintosh форматтарындағы файлдарды оқу және жазу үшін құралдардың толық жиынтығы бар. Осы себепті 2-ші нұсқа әлі де белсенді түрде дамытылуда және жаңа нұсқалар шығарылуда. Netatalk 3.0 нұсқасы 2012 жылдың шілдесінде шығарылды және ini стильді конфигурацияны, Mac OS X-ке сәйкес кеңейтілген атрибуттарды әдепкі параметр ретінде қосты, сонымен қатар AppleTalk желілік қолдауын жойды. Соңғы нұсқа AFP деңгейі 3.4-ті қолдайды, ол OS X Mountain Lion-да енгізілген. 2013 жылдың қазан айында шыққан Netatalk 3.1 нұсқасы SMB өзара әрекеттесуін жақсартумен қатар Spotlight қолдауын да қосты. Қазіргі уақытта Netatalk Linux, FreeBSD, OpenBSD, NetBSD, Solaris, illumos және macOS операциялық жүйелерінде жұмыс істейді.

Коммерциялық пайдалану

Netatalk әртүрлі NAS шешімдеріне интеграцияланған, оның ішінде Buffalo NAS жүйелері, Exanet ExaStore, Iomega's Home Media Network қатты дискісі, IXsystems TrueNAS, LaCie NAS OS, Lime Technology unRAID, Napp it, Netgear ReadyNAS, QNAP NAS, Synology DiskStation, Thecus NAS және тағы да басқалары. 2010 жылы Netatalk-ті күтіп ұстаушылар тобы басқарған NetAFP компаниясы Netatalk-тің кәсіпорындық қолданылуына коммерциялық қолдау көрсетуді бастады. Компания 2013 жылдың желтоқсанында SerNet компаниясымен бірікті, бұл Netatalk-ке коммерциялық қолдау тоқтағанын және Apple сол жылы Mac OS X Mavericks шығарылымымен негізгі файл алмасу протоколы ретінде SMB-ді енгізгенін көрсетті. NetAFP веб-сайты 2022 жылдың басында жабылды.

Логотип

Мичиган университетіндегі жоба кезінде Netatalk логотипі, AppleTalk және AppleShare-де Classic Mac OS-те қолданған Apple-дің таңбалық дизайн тіліне ұқсас, маргаритка тізбегімен байланыстырылған сервистік табадағы BSD Daemon-ның басы болды. Netatalk 2.0 нұсқасының шығуымен бірге логотип Daemon басының силуэтіне, үстіне желілік кабельдер салынған түріне өзгертілді, және осы логотип қазіргі таңда қолданылуда.