Кіріспе

Оптикалық процесс

Спонтандық параметрлік төмендеу түрлендіру (SPDC, параметрлік флуоресценция немесе параметрлік шашырау деп те аталады) – энергия сақталу заңы мен импульс сақталу заңына сәйкес, жоғары энергиялы бір фотонды (яғни, сорғы фотонын) төмен энергиялы екі фотонға (яғни, сигнал фотоны мен бос жүретін фотонға) түрлендіретін сызықтық емес, дерлік жылдам оптикалық процесс. Бұл кванттық оптикада маңызды процесс, фотондардың өзара байланысқан жұптарын және жеке фотондарды жасау үшін қолданылады.

Негізгі процесс

Фотондар сәулесінен фотондар жұбын жасау үшін сызықтық емес кристалл қолданылады. Энергияның сақталу заңы мен импульстің сақталу заңына сәйкес, жұптардың біріктірілген энергиясы мен импульсі бастапқы фотонның энергиясы мен импульсіне тең болады. Сыну индексі жиілікке (дисперсияға) байланысты өзгеретіндіктен, энергия мен импульстің бір уақытта сақталуы үшін тек белгілі бір жиіліктердің топтамасы ғана фазалық үйлесімділікке ие болады. Фазалық үйлесімділік көбінесе екі қырлы сызықтық емес материалдарды қолдану арқылы қамтамасыз етіледі, олардың сыну индексі поляризацияға байланысты өзгереді. Осының нәтижесінде SPDC-нің түрлері кіріс фотонының (сорушы) және екі шығыс фотонының (сигнал және жұптас) поляризацияларына қарай жіктеледі. Егер сигнал және жұптас фотондары бір-бірімен де, жойылған сорушы фотонымен де бірдей поляризацияланған болса, онда ол 0 типті SPDC деп есептеледі; егер сигнал және жұптас фотондары бір-бірімен бірдей поляризацияланған болса, бірақ сорушы фотонының поляризациясына перпендикуляр болса, онда ол I типті SPDC; ал егер сигнал және жұптас фотондарының поляризациялары өзара перпендикуляр болса, онда ол II типті SPDC деп есептеледі. SPDC конверсиясының тиімділігі әдетте өте төмен, ең жоғары тиімділік толқын жетектеріндегі PPLN үшін 4x106 кіріс фотонына шамамен жетеді. Дегенмен, егер жұптың жартысы кез келген уақытта анықталса, оның серігі де бар екені белгілі болады. I типті төмендететін түрлендіргіштің дегенеративті бөлігі – тек жұп фотон санынан тұратын сығылған вакуум. II типті төмендететін түрлендіргіштің дегенеративті емес шығысы – екі режимді сығылған вакуум.

Тарих

SPDC 1967 жылы С. Э. Харрис, М. К. Ошман және Р. Л. Байер, сондай-ақ Д. Магде және Х. Махр көрсеткен. Оны алғаш рет 1980-жылдардың соңында екі тәуелсіз зерттеушілер тобы: Кэрролл Алли мен Янхуа Ши, және Рупаманджари Гош пен Леонард Мандель, когеренттілікке қатысты эксперименттерде қолданды. Келіспеушілік (Ван Циттерт–Зернике теоремасы) және бифотондық эмиссия арасындағы екіұштылық анықталды.

Қолданбалар

SPDC оптикалық өрістерді құруға мүмкіндік береді, онда (жақсы жуықтаумен) бір ғана фотон болады. 2005 жылдан бері, бұл экспериментатор үшін жалғыз фотондарды (Фок күйлері деп те аталады) жасаудың басты механизмі болып табылады. Жалғыз фотондар, сондай-ақ фотондар жұптары кванттық ақпарат эксперименттерінде және кванттық криптография, Белл сынақтары сияқты қолданыстарда жиі қолданылады. SPDC кеңістіктік корреляциясы жоғары дәрежеде байланысқан фотондар жұптарын жасау үшін кеңінен қолданылады. Мұндай жұптар көлеңкелі бейнелеуде қолданылады, онда екі жарық детектордан алынған ақпарат біріктіріледі: объектіні бақыламайтын дәстүрлі көп пикселді детектор және объектіні бақылайтын бір пикселді (шелек) детектор.

Баламалар

Электрлік жартылай өткізгіштерден екі фотонның эмиссиясының жаңадан байқалған құбылысы, өзара байланысқан фотондар жұптарының тиімдірек көздерін жасауға негіз бола алады. SPDC арқылы жасалған фотондар жұбынан өзгеше, жартылай өткізгіштен шығарылған фотондар жұбы әдетте толықтай бірдей болмайды, олардың энергиялары әртүрлі болады. Бұған дейін, кванттық белгісіздік шектеулеріне сәйкес, эмиссияланған фотондар жұбының бір мезгілде пайда болатыны болжалды: олар бір нүктеден шығады. Дегенмен, SPDC-де корреляциялық фотондар жұбын өндірудің жаңа локальденбаған механизмі, кейде жұпты құрайтын жеке фотондар кеңістікте бөлек орналасқан нүктелерден эмиссияланатынын көрсетті.