Кіріспе

MAC уақыты – файлдық жүйенің метадеректерінің бөліктері болып табылады, олар компьютерлік файлға қатысты белгілі бір оқиғалардың соңғы рет қашан орын алғанын тіркейді. Оқиғалар әдетте «өзгерту» (файлдегі деректер өзгертілді), «қол жеткізу» (файлдың бір бөлігі оқылды) және «метадеректерді өзгерту» (файлдың рұқсаттары немесе иелену құқығы өзгертілді) деп сипатталады, бірақ бұл аббревиатура Unix файлдық жүйелерінде сақталатын «mtime», «atime» және «ctime» құрылымдарынан шығарылған. Windows файлдық жүйелері файлдың метадеректері өзгерген кезде «ctime» жаңарта алмайды, оның орнына файл алғаш рет құрылған уақытты тіркеу үшін осы өрісті пайдаланады, бұл «жасалу уақыты» немесе «туылған уақыты» деп аталады. Кейбір басқа жүйелер де файлдардың туылған уақытын тіркейді, бірақ бұл метадеректер үшін стандартты атау жоқ; мысалы, ZFS «crtime» деп аталатын өрісте туылған уақытты сақтайды. MAC уақыттары компьютерлік криминалистикада кеңінен қолданылады. «Mactime» атауын бастапқыда Дэн Фармер ойлап тапқан, ол сол аттас құралды жасаған.

Өзгерту уақыты (м уақыт)

Файлдың өзгертілген уақыты файлдың мазмұны соңғы рет қашан өзгергенін көрсетеді. Көптеген файлдық жүйелер файлға жазылған деректерді бұрынғы деректермен салыстырмайды, сондықтан бағдарлама файлдың бір бөлігін сол жерде бұрын болған деректермен қайта жазса, мазмұны техникалық тұрғыдан өзгермесе де, өзгертілген уақыты жаңартылады.

Қол жеткізу уақыты (кезінде)

Файлдың қолжетімділік уақыты файлдың соңғы рет оқу үшін ашылған уақытын көрсетеді. Әдетте, тіпті үлкен файлдың кішкентай бөлігі қарастырылса да, қолжетімділік уақыты жаңартылады. Жұмыс істеп жатқан бағдарлама файлды біраз уақытқа "ашық" күйде ұстай алады, сондықтан файл ашылған уақыт, файлдан соңғы рет дерек оқылған уақыттан өзгеше болуы мүмкін. Кейбір компьютерлер деректерді жазуға қарағанда оқуда әлдеқайда жылдам болғандықтан, әр оқу операциясынан кейін қолжетімділік уақытын жаңарту өте қымбатқа түсуі мүмкін. Кейбір жүйелер бұл шығынды басқа уақыттарға қарағанда нашаррақ дәлдікпен сақтау арқылы азайтады; қолжетімділік уақытын ең жақын сағатқа немесе күнге дейін дөңгелектеу арқылы, қысқа мерзім ішінде бірнеше рет оқылған файлдың қолжетімділік уақыты бір рет жаңартылады. Windows жүйесінде бұл мәселе жаңартылған қолжетімділік күндерін дискіге жіберу үшін бір сағатқа дейін күту арқылы шешіледі. Кейбір жүйелер қолжетімділік уақытын жаңартуды толығымен өшіруге мүмкіндік береді. Windows жүйесінде Vista нұсқасынан бастап, файлдың қолжетімділік уақытын жаңарту әдепкі бойынша өшірілген.

Метадеректер мәселелері

Барлық файл жүйесінің метадеректері сияқты, MAC уақыттарына қатысты пайдаланушылардың күтіктері, метадеректерді ескермейтін бағдарламалармен бұзылуы мүмкін. Кейбір файл көшіру құралдары жаңа көшірменің MAC уақытын түпнұсқа файлдың уақытына сәйкес етіп қояды, ал жаңа файл құрап, түпнұсқаның мазмұнын оқып, сол деректерді жаңа көшірмеге жазатын бағдарламалар түпнұсқадан уақыты мүлдем басқа жаңа файлдарды жасайды. Кейбір бағдарламалар деректерді жоғалтудан сақтану үшін, жазу операциясы тоқтап қалған жағдайда, қолданыстағы файлдарды өзгертпеуге тырысады. Оның орнына, жаңартылған деректер жаңа файлға жазылады, содан кейін жаңа файл түпнұсқаның үстінен жазылу үшін орын аударылады. Бұл тәсіл түпнұсқа файлдың метадеректерін жоғалтады, егер бағдарлама түпнұсқа файлдан метадеректерді нақты көшірмесе. Windows-қа бұл әсер етпейді, себебі «Файл жүйесінің туннельдеуі» деп аталатын арнайы мүмкіндік бар.