Кіріспе

Фосфор қышқылы отын элементтері (ФҚОЭ) – сұйық фосфор қышқылын электролит ретінде пайдаланатын отын элементтерінің бір түрі. Олар коммерциялық түрде алғаш рет қолданысқа енгізілген отын жасушалары болды. 1960 жылдардың ортасында жасалған және 1970 жылдардан бері сынақтан өтіп келе жатқан бұл элементтердің тұрақтылығы, тиімділігі және құны жақсарып, үлкен өзгерістерге ұшырады. Осындай қасиеттері ФҚОЭ-ні алғашқы стационарлық қолданыстар үшін өте қолайлы кандидат етті.

Дизайн

Электролит – жоғары концентрацияланған немесе таза сұйық фосфор қышқылы (H3PO4), кремний карбиді (SiC) матрицасында толық қаныққан. Жұмыс температурасы шамамен 150-210 °C аралығында. Электродтар ұсақ дисперсті платина катализаторымен жабылған көміртегі қағазынан жасалған.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

150-200 °C жұмыс температурасы диапазонында бөлінетін су ауа және суды жылыту үшін буға түрлендірілуі мүмкін (біріктірілген жылу және қуат). Бұл тиімділікті 70%-ға дейін арттыруға әлеуетті мүмкіндік береді. PAFC-тер CO2-ге төзімді және шамамен 1,5% CO концентрациясына шыдай алады, бұл олар қолдана алатын отын түрлерінің таңдауын кеңейтеді. Егер бензин қолданылса, күкірттің алынып тасталуы қажет. Төмен температурада фосфор қышқылы нашар иондық өткізгіш болып табылады, сондай-ақ анодтағы платиналық электрокатализатордың CO-мен улануы күшейеді. Дегенмен, олар протондық алмасу мембраналық отын ұяларына (PEMFC) және сілтілік отын ұяларына (AFC) қарағанда CO-ға әлдеқайда төзімді. Кемшіліктеріне салыстырмалы түрде төмен қуат тығыздығы және химиялық тұрғыдан агрессивті электролит жатады.

Қолданбалар

PAFC технологиясы 100 кВт-тан 400 кВт-қа дейінгі қуаты бар стационарлық электр генераторларында қолданылады, сондай-ақ автобустар сияқты ірі көліктерде де қолданыс табады. PAFC технологиясын өндіретін негізгі компанияларға Doosan Fuel Cell America Inc. (бұрынғы ClearEdge Power & UTC Power) және Fuji Electric кіреді. Үндістанның DRDO өздерінің сүңгімелі кемелеріне интеграциялау үшін PAFC негізіндегі ауадан тәуелсіз қозғалтқыш әзірледі.