Кіріспе

1983 жылы Ричард Лестер түсірген фильм. Бұл фильм 39 миллион долларлық бюджетін өтегенімен, қаржылық және сын тұрғысынан алғашқы екі «Супермен» фильмінен кем сәттілікке ие болды. Көптеген сыншылар фильмнің комедиялық және әжуалық тонға басымдылығын, сондай-ақ Ричард Прайордың актерлік таңдалуын және ойынын сынады. Дегенмен, арнайы эффектілер мен Кристофер Ривтің Супермен рөліндегі өнері жоғары бағаланды. 1987 жылдың шілде айында «Супермен IV: Бейбітшілік іздеуі» атты жалғасы шықты.

Сюжет

Метрополистегі Webscoe конгломераты Гас Горманды жұмысқа алады, ол салам кесу арқылы ұрлық жасайтын компьютер бағдарламашысы. Бұл оны бас директор Росс Вебстердің назарына іліктіреді. Вебстер, оның қарындасы Вера және Вебстердің сүйіктісі Лорелей Гасқа шантаж жасап, одан көмектесуді талап етеді. Daily Planet газетінде Кларк Кент Перри Уайтты өзі және Джимми Олсенге Кларктың Смоллвиллдегі мектеп бітірушілер кездесуіне баруға рұқсат беруге көндіреді. Ал әріптесі және Кларқтың құштарлығын сезінген Лоис Лейн Бермудаға демалысқа кетеді. Жолда, Супермен ретінде Кларк тұрақсыз белтрик қышқылы бар химиялық зауыттағы өртті сөндіреді, ол қызғанда коррозиялық буды бөліп шығарады. Кездесуде Кларк балалық шақтағы досы Лана Лэнгпен қайта табысады, ол Рикки есімді кішкентай ұлы бар ажырасқан әйел. Кларкты оның бұрынғы зорлаған адамы және Лананың бұрынғы жігіті Брэд Уилсон мазалайды. Ланамен пикникте Супермен ессіз Риккиді комбайнның астында қалудан құтқарады. Колумбияның онымен бизнес жасаудан бас тартуына ашуланған Вебстер Гасқа американдық ауа райы спутнигі Вулканға Колумбияның кофе егісін жою үшін торнадо жасауға бұйрық береді, бұл Вебстерге нарықты басып алуға мүмкіндік береді. Гас Смоллвиллге барып, Webscoe компаниясының еншілес фирмасын пайдаланып, спутникті қайта бағдарлайды. Вулкан дауыл тудырса да, Супермен оны бейтараптандырады. Суперменді өз жоспарларына қауіп деп есептеген Вебстер Гасқа криптонит жасауды бұйырады. Гас Вулканды Криптондағы қалдықтарды талдау үшін пайдаланады. Криптониттің бір құрамы белгісіз болғандықтан, ол оны қара шайырмен ауыстырады. Лана Суперменді Риккидің туған күніне келуге көндіреді, бірақ Смоллвилл оны қалалық тойға айналдырады. Гас пен Вера әскери офицерлер кейпінде Суперменге ақаулы криптонитті сыйлық ретінде ұсынады. Ол оны әлсіретудің орнына өзімшіл болып, Пизаның еңкейген мұнарасын түзеу және Олимпиада отын сөндіру сияқты ұсақ-түйек бұзақылықтар жасайды. Гас Вебстерден әлемдегі ең күрделі суперкомпьютерді жасауды сұрайды, ол Гас барлық мұнай танкерлерін Атлант мұхитының ортасына бағыттап, энергия дағдарысын тудырса келіседі. Лорелей Суперменді азғырып, оны танкерлердің біреуін тоқтатып, мұнай төгілуіне себепкер етеді. Супермен нервтік құлауға ұшырайды және екіге бөлінеді: зұлым, бұзылған қараңғы Супермен және адал, қарапайым Кларк Кент. Екеуі шайқасады, Кларк өзінің зұлымдығын жеңеді. Ақыл-есін қалпына келтірген Супермен мұнай төгілген зардапты жояды. Ол жарылған зымырандардан және ASALM зымыранынан қорғалғаннан кейін Вебстер, Вера және Лорелейге қарсы тұрады. Суперкомпьютер Суперменнің әлсіз жерін анықтап, таза криптонит сәулесін жібереді. Кінәлі Гас балтамен криптонит сәулесін жояды. Супермен қашып кетеді, бірақ компьютер өзін-өзі таниды және Гас оны өшіруге тырысқанда өзін қорғайды. Компьютер Вераны киборгқа айналдырады, ол оның бауырына және Лорелейге қозғалмайтын энергия сәулелерімен шабуыл жасайды. Супермен белтрик қышқылымен оралады. Суперкомпьютерден шығатын қатты жылу қышқылды ұшпалы етеді, нәтижесінде компьютер жойылды. Гас Метрополиске қайтудан бас тартып, Батыс Вирджинияда жаңа өмір бастауға шешім қабылдайды. Кларк ретінде Супермен Лана Метрополиске көшкеннен кейін оны көреді. Лананың Перри Уайттың хатшысы болып жаңа жұмысы Лоисті таң қалдырады, ол Бермудадағы жемқорлық туралы мақаламен демалыстан оралады және оның әңгімесін оқығаннан кейін Кларққа жаңа құрметпен қарайды. Супермен Пизаның еңкейген мұнарасын қалпына келтіріп, күн шығысына қарай жаңа оқиғаларға ұшады.

Актерлік құрам

Кристофер Рив – Кларк Кент / Супермен: Алдыңғы фильмдерде өзінің тегін білгеннен кейін, ол Жердегі адамдарға көмектесуге кіріседі. Екі рет өзінің жауы Лекс Люторды және генерал Зодты жеңген соң, Супермен жаңа жамандықпен бетпе-бет келеді: әлемдегі кофе мен мұнай қорын бақылауға тырысатын мегаломан Росс Вебстер. Супермен криптониттің жасалма түріне тап болғаннан кейін, оны жеңіске жетектейтін жеке күйзелістермен де күреседі. Ричард Прайор – Август "Гас" Горман: Росс Вебстерге жұмыс істейтін және Вебстердің Суперменді жою жоспарына қатысы бар, бірақ білмейтін компьютерлік гений. Джеки Купер – Перри Уайт: Daily Planet газетінің редакторы. Марк МакКлюр – Джимми Олсен: Daily Planet газетінің фотографы. Анет О’Тул – Лана Лэнг: Кларктың мектептегі досы, ол мектептегі кездесуде оны көргеннен кейін қайтадан жақындасады. Кейін О’Тул «Смоллвилл» телесериалында Марта Кент рөлін ойнады. Роберт Вон – Росс "Бабба" Вебстер: Жаман, өте бай өнеркәсіпші және меценат. Супермен оны әлемдегі кофе қорын бақылаудан тоқтатып, Росс оны мұнай қорын бақылау жоспарын іске асырудан бұрын жоюға бел буады. Ол фильм үшін жаңадан жасалған кейіпкер. Энни Росс – Вера Вебстер: Росс әпкесі және оның компаниясындағы және жамандық жоспарларындағы серіктесі. Памела Стивенсон – Лорелей Амброзия: Росс көмекшісі. Лорелей – әдемі, сұлу бойжеткен, көп оқиды, жақсы сөйлейді және компьютерде білгір, бірақ Росс пен Верадан ақыл-ойының күшін жасырады, оларға сырттай ғана көрінетін, стереотиптік жаңғылысқан адам рөлін сомдайды. Росс жоспары бойынша ол Суперменді сүйікті етеді. Марго Киддер – Лоис Лейн: Кларк Кент пен Суперменмен танысқан Daily Planet газетінің тілшісі. Ол Метрополистен Бермудаға демалысқа кеткен, бұл оны газеттің бірінші бетіндегі мақаланың ортасына қойды. Гаван О’Херлихи – Брэд Уилсон: Лананың бұрынғы жігіті және Кларктың мектептегі қарсыласы. Ол Webscoe компаниясының күзетшісі, сонымен қатар алкогольге тәуелді. Фрэнк Оз бастапқыда хирург рөлінде камео түсірді, бірақ бұл көріне соңғы монтаждан алынып тасталды, бірақ кейін фильмнің теледидарлық кеңейтілген нұсқасына қосылды. Шейн Риммер, ол «Супермен II» фильмінде НАСА бақылаушысы рөлін ойнаған, мемлекеттік полиция офицері рөлінде шағын рөлде ойнайды. Памела Манделл, сол фильмде асханадағы официантты ойнаған, бұл жерде Daily Planet лотереясының жеңімпазының бақытсыз әйелі рөлінде көрінеді. 1978 жылғы «Супермен» фильмінде шалыс Кларк Кент рөлін ойнаған Аарон Смолински, Кларк Кент Суперменге айналу үшін пайдаланатын телефон будкасының жанында тұрған кішкентай бала рөлінде көрінеді. Кейін ол «Атқа мінген адам» фильмінде байланыс офицері рөлінде де көрінеді.

Даму

Ричард Доннер кем дегенде тағы екі «Супермен» фильмін жазуға қызығушылық танытқанын растады, ол Том Манкевичке режиссерлікке мүмкіндік беруді жоспарлаған және үшінші фильмнің жау ретінде Брейниакты қосуды көздеген. Алайда, Доннер «Супермен II» түсірілімі кезінде жобадан бас тартты. Фильм 1980 жылдың мамыр айында Канн кинофестивалінің 33-ші шарасында, екінші фильм кинотеатрларда көрсетілгенге дейін бірнеше ай бұрын ресми түрде жарияланды. 1980 жылдың желтоқсан айында продюсер Илья Салкинд осы фильм үшін Брейниак, Мистер Мксизптлк және Супергерлді қамтитын сценарийді жазды. Сценарий 2007 жылы онлайн режимінде жарияланды. Сценарийдегі Мистер Мксизптлк бейнесі оның көңілді комикстік нұсқасынан өзгеше, өйткені ол өзінің қабілеттерін ауыр зиян келтіру үшін пайдаланады. Дадли Мур осы рөлге басты үміткер болды. Ал сол сценарийде Брейниак Колу планетасынан шыққан және Суперменді Кенттер тапқандай, Супергерлді де тапқан. Брейниак Супергерлге әкесіндей қарап, тіпті оған ғашық болады, бірақ ол оның сезімін бөліспейді, себебі ол Суперменге ғашық еді. Брейниак Суперменді бұзып, оны манипуляциялау үшін жеке тұлғаны өзгертетін машинаны қолданады. Фильмнің кульминациялық бөлімінде Супермен, Супергерл, Брейниак, Джимми Олсен және Лана Лэнг Брейниак басып алған феодалдық аумаққа орта ғасырға уақыт саяхаты жасап, соңғы шайқасқа түседі. Оны жеңіп, күшсіз құл ретінде қалдырғаннан кейін, Супермен мен Супергерл «Супермен III» немесе «Супермен IV» фильмінің соңында үйленуі мүмкін еді.

Кастинг

Ген Хакман мен Марго Киддердің екеуі де Салкиндтердің «Супермен» фильмінің режиссері Ричард Доннерге қатысты әрекеттеріне ашуланған, ал Хакман Лекс Лютор рөлін қайта ойнаудан бас тартты. Марго Киддер Салкиндтерді Доннерге жасаған қарым-қатынасы үшін ашық түрде сынап, Джонни Карсонға «Супермен II» фильмін көруден қаншалықты ләззат алғанын айтқаннан кейін, Салкиндтер оны үшінші фильмде маңызды рөлге бекітуге құлшынды. Бұл Прайордың «Күміс жолақ», «Шыңғырлатып шатастыру» және «Ойыншық» сияқты фильмдердегі сәттілігіне байланысты болды. Прайор фильмде түсу үшін 5 миллион доллар жалақы алды.

Түсірілім

Негізгі түсірілім 1982 жылғы 21 маусымда басталды. Бұрынғы «Супермен» фильмдеріндегідей, ішкі көрінестердің көп бөлігі Лондонның сыртындағы Пайнвуд студиясында түсірілді. Жұмыс істемейтін машиналар қоймасындағы көрінестер Пайнвуд студиясының ауласында түсірілді. Супермен Гасты тастап кететін көмір шахтасы көрінесі Ричард Лестер бұрын «Битлз» фильміне «Көмек!» сахналарын түсірген Баттерси электр стансасында түсірілді. Фильм компанияларына Канаданың салық жеңілдіктері болғандықтан, сыртқы көрінестердің көп бөлігі Калгари, Альбертада түсірілді. Суперменнің маскыра күйіндегі көрінесі Калгаридің Downtown East Village-дегі Сент-Луис қонақ үйінде түсірілді, ал комедиялық ашылу сахнасы сияқты басқа көрінестер батысқа бірнеше блок қашықтықта түсірілді. Суперкомпьютер декорациясы Пайнвуд студиясының 007 сахнасында жасалса, сыртқы көрінестер Юта штатындағы Глен Каньонда түсірілді.

Эффекттер мен анимация

Фильмге бұрынғы екі фильмдегідей арнайы эффекттер тобы тартылды. Warner компаниясының бөлігі болған Atari компаниясы зымыранға қарсы қорғаныс көрінісі үшін бейне ойынның компьютерлік анимациясын жасады.

Музыка

Алдыңғы жалғастығы сияқты, музыкалық қосымшаны Кен Торн жазды және дирижерлік етті, Суперменнің тақырыбын және Джон Уильямс алғашқы фильмде жазған көптеген тақырыптарды пайдаланды. Фильм үшін әндер жазуға Джорджо Мородер шақырылды, алайда фильмде олардың қолданылуы шектеулі.

Театрлық

Супермен III 1983 жылдың 12 маусымында Вашингтон қаласындағы Аптаун театрында көрсетілді, содан кейін 14 маусымда Нью-Йоркте Cinema I кинотеатрында тұңғыш рет көрсетілді. Ол АҚШ-та 1983 жылдың 17 маусымында, ал Ұлыбританияда 1983 жылдың 19 шілдесінде кинотеатрларда көрсетілімге шықты.

Маркетинг

Уильям Котцвинкл фильм бойынша роман жазды, ол АҚШ-та Warner Books және Ұлыбританияда Arrow Books баспаларында фильмнің шығуымен бірге жарияланды; Severn House британдық қатты мұқабалы басылымын шығарды. Котцвинкл романды "әлем әлі білмеген бір керемет нәрсе" деп есептеді. Дегенмен, "Жастар дауысы" журналында жазған Роберта Рогоу бұл Супермен туралы соңғы фильм болады деп үміттенді және былай деді: "Котцвинкл сценарийді романға аудару жөнінен әдеттегідей жақсы жұмыс жасады, бірақ фильмде жағымсыз астары бар, сондай-ақ романның да жағымсыз тұстары бар. Ересектер романды өздігінен, бір түрлі қара комедия ретінде ұнатуы мүмкін, бірақ ол балаларға арналмаған, ал 15 жасқа дейінгі көптеген жандар Котцвинклдің көңіл көтермейтін юморынан қызығушылық танытпай немесе наразы болады".

Кеңейтілген теледидар нұсқасы

Алдыңғы фильмдер сияқты, жеке кеңейтілген нұсқасы жасалды. Ол ABC телеарнасында көрсетілді. Титрлер ғарыш кеңістігінде болды, фильмнің соңғы титрдегі музыкасының өңделген нұсқасы ашылу музыкасы ретінде пайдаланылды. Содан кейін бірнеше көріністер, оның ішінде қосымша диалогтар келді, бірақ олар фильмнің ресми VHS, DVD немесе Blu-ray нұсқаларына қосылмады. 2006 жылы, Superman Returns DVD-мен бірдей шыққан "Deluxe Edition" Супермен III нұсқасы, осы көріністерді қосымша мүмкіндіктер бөлімінде "жойылған көріністер" деп атап берді.

Кассалық жинақ

Супермен III АҚШ кассасында 60 миллион доллар, ал халықаралық кассада 20,2 миллион доллар жинап, жалпы әлемдік кассасы 80,2 миллион долларды құрады. Бұл фильм Солтүстік Америкада 1983 жылғы ең табысты фильмдердің тізімінде 12-ші орынды иеленді.

Сыни жауап

Супермен III Rotten Tomatoes сайтында 59 рецензияға негізделген 29% мақұлдау рейтингісіне ие және орташа рейтингке қол жеткізді. Сайттың сыншыларының пікірінше, "Көрнекі әзілдерді, шлепстикті және Ричард Прайорды тым көп пайдаланбағанда, Супермен III бұрынғы Супермен фильмдерінен қайталанған сюжеттік желілерге жүгінеді". Фильмнің Metacritic рейтингісі 44, бұл 13 кәсіби сыншыдан "аралас немесе орташа пікірлер" дегенді көрсетеді. Киносыншы Леонард Мальтин Супермен III-ті "арзан күлкі мен Ричард Прайордың рөлі үшін Суперменнің барлық мәнін құлатқан қорқынышты жалғас" деп сипаттады. Фильм екі Razzie Awards номинациясына ие болды, оның ішінде Ричард Прайор үшін "Ең нашар қосалқы актер" және Джорджио Мородер үшін "Ең нашар музыкалық саз". Көрермендер Роберт Вонның зұлым кейіпкері Росс Вебстерді Лекс Лютордың нашар көшірмесі деп санады. Кристофер Джон "Арес" журналының 16-шы санында Супермен III туралы пікір білдіріп, "Бұл сериядағы алғашқы фильммен салыстырғанда, Супермен III туралы барлық нәрсе – әзіл, бірнеше жыл бұрын көрген Суперменді көбірек көргісі келген адамдарға жасалған қатал әзіл" деді. Колин Гренланд "Imagine" журналы үшін Супермен III-ті қарап, "Супермен III-дегі көңіл көтеруді жоқ ететін нәрсе – ұсақ-түйек әңгіме немесе тіпті технофобия емес. Ол тым көп идеяларға, тым көп гаджеттерге, тым көп жұлдыздарға толы (Памела Стивенсон Голди Хоун үшін тым ақымақ болатын рөлде толығымен ысырап болды). Соңында барлығы шатасып кетеді, бұл антиклимакс, тіпті асығыс та". Супермен сериясының жанкүйерлері режиссер Ричард Лестерді көп кінәлады.