Кіріспе
Алабама штатының округі, АҚШ
Джефферсон округі – АҚШ-тың Алабама штатындағы ең көп халқы бар округ, штаттың орталық бөлігінде орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округтің халқы 674 721 адамды құрайды. Оның әкімшілік орталығы – Бирмингем қаласы. XX ғасырда болат және темір өндірісіне негізделген өнеркәсіптік қала ретінде қарқынды өсіп, округ өңірде үстемдік орнатты. Джефферсон округі Бирмингем-Хувер, АЛ метрополитендік статистикалық аймағының орталық округі болып табылады.
Тарих
Джефферсон округі 1819 жылдың 13 желтоқсанында Алабама штатының заң шығарушы органымен құрылды. Джефферсон округінің жер аумағы шамамен 1119 шаршы миль (2898 км²) құрайды. Округтың алғашқы орталықтары Кароллсвиллде (1819–21), содан кейін Элитонда (1821–73) орналастырылды. 1871 жыл шамасында құрылған Бірмингем, Уорвикширдегі сол аттас ағылшын индустриялық қаласының құрметіне аталды. Бұл қала Ұлыбританияда темір және болат өндірісінің ірі орталығы болған. Бірмингем үш қаланың бірігуі нәтижесінде пайда болды, олардың арасында Элитон да болды. Қала көршілес қалалар мен ауылдарды, соның ішінде Солтүстік Бірмингемді қоса алғанда, аннексиялау арқылы өсуін жалғастырды. Бірмингем индустрияланған сайын, оның дамуы жеделдеді, әсіресе 1890 жылдан кейін. Жаңа жұмыс орындарының арқасында көптеген ауыл тұрғындары, ақ және қара нәсілділер қоныс аударды. Сондай-ақ, ол еуропалық иммигранттарды да тартты. Қаланың қарқынды өсуіне қарамастан, ондаған жылдар бойы заң шығарушы органда оның өкілдігі жеткіліксіз болды. Ауылдық округтерден келген заң шығарушылар заң шығарушы органның бақылауын сақтап, билікті жоғалтпау үшін ондаған жылдар бойы орынды қайта бөлуге немесе конгресс округтерін қайта құруға келіспеді. Бірмингемнің қалалық қажеттіліктері заң шығарушы орган тарапынан тиісті деңгейде қарастырылмады. Жақын орналасқан Бессемер қаласы (Алабама штаты), оңтүстік-батысқа қарай 16 миль қашықтықта орналасқан, индустрияландыруға негізделген өсімді де бастан кешірді. Ол да көптеген жұмысшыларды тартты. 20 ғасырдың басында оның халқының көп бөлігі қара нәсілділерден тұрды, бірақ саяси және экономикалық тұрғыдан ақ нәсілділер басымдық танытты.
Азаматтық құқықтар
XIX ғасырдың соңында ақ адамдар өзінің үстемдігін сақтауға тырысқанда қалалар мен штаттарда нәсілдік шиеленіс күшейді. Ақтар басымдық ететін заң шығарушы орган 1901 жылы жаңа конституция қабылдады, ол көптеген қаралар мен кедей ақтарды саяси жүйеден шеттетуге алып келді. 20-ғасырдың ортасында олар формалды түрде әділ төрелік жасауға құқылы болғанымен, 1950-ші жылдарға дейін ақ әкімшілер оларды сот құрамынан мүлдем шығарып тастады. Қаладағы жаңа жұмысшылар арасындағы экономикалық бәсекелестік те шиеленісті күшейтті. Бирмингем мен Бессемердегі фабрика және шахта жұмысшыларының өмірі қиын болды, ал Ку-Клукс-Клан 20-ғасырда белсенділік танытты, көбінесе 1950-ші және 1960-шы жылдары полиция қызметкерлерінің көптеген мүшелері оның құрамында болды. Оңтүстікте 1877-1950 жылдар аралығындағы линчтеулерді зерттеу көрсетті, Джефферсон округі Алабама штатындағы барлық округтердің арасында ең көп линчтеу оқиғаларын тіркеген. Ақ топтар округте 29 адамды өлтірді, олардың көпшілігі штаттық билік қара нәсілділерді қысымға алған ғасыр басында болды. Ерекше оқиғалардың бірі – 1889 жылы Джордж Медоустың линчтелуі. 1950 жылдан кейін де ақтардың қараларға қарсы зорлық-зомбылығы тоқтамады. 1950-ші жылдары ККК бөлімдері Бірмингемде қараларға тиесілі үйлерді бомбалап, тұрғындарды жаңа орта таптық аудандарға көшіп барудан қайтарды. Сол кезде қала "Бомбингэм" деп аталды. 1963 жылы афроамерикандықтар азаматтық құқықтар үшін күресті бастады, оның ішінде қоғамдық орындарды біріктіруді де талап етті. Бірмингемдегі науқан полицияның бейбіт наразыларға қолданған зорлық-зомбылығымен әйгілі болды. Жаздың соңында, 1963 жылы қала және бизнес өкілдері қоғамдық орындарды біріктіруге және афроамерикандықтарды жұмысқа алуға келісті. Бұл 16-шы көшедегі баптист шіркеуінде негізделген азаматтық құқықтар науқанынан және қара нәсілділерді жұмысқа алмаған ақ дүкендерге қарсы экономикалық бойкоттан кейін болды. Ақтар қайтадан шабуыл жасады: 1963 жылдың қыркүйек айында, жексенбі күні ККК мүшелері 16-шы көшедегі баптист шіркеуін бомбалады, нәтижесінде төрт жас қара қыз қаза тапты және көптеген адамдар жарақат алды. Афроамерикандық қауым зақымдалған шіркеуді жылдам қалпына келтірді. 1965 жылы дауыс беру құқығы туралы заң қабылданғаннан кейін олар қалалық, округтік және штаттық саясатқа белсенді қатыса бастады.
Канализация құрылысы және облигацияларды айырбастау туралы дау
1990 жылдары округ 1996 жылдан бастап округқа тиесілі кәріз жүйесін толық қайта жаңартуға рұқсат берді және қаржылады. 2011 жылға дейінгі 15 жылда кәріз және су тарифтері 300%-дан астам өсті, бұл Бирмингемдегі және округтегі әлеуметтік жағдайы нашар адамдар үшін ауыр проблемалар тудырды. Жобаның құны қаржылық мәселелерге байланысты артты. Сонымен қатар, округ лауазымды тұлғалары қаржылық қызметтер компанияларының параларына ынталандырылып, тәуекелді облигация алмасу келісімдерінің бірнешеуін жасады. 2000 жылдары округ лауазымды тұлғалары жасаған екі өте даулы іс-қимыл округтің 4 миллиард долларлық қарызға батқанын тудырды. 2011 жылы округ банкротқа ұшырады. Бұл сол кездегі АҚШ тарихындағы ең ірі муниципалды банкроттық жағдайы болды. Кәріз жобасы және оның қаржыландырылуы федералды прокурорлар тарапынан мұқият тексерілді. 2011 жылы "Джефферсон округінің бұрынғы алты комиссары және тағы 15 лауазымды тұлға пара алғаны үшін кінәлі деп танылды." Облигациялардың айырбасталуы, пайыздық төлемдерді төмендету мақсатымен жасалған болатын. Бірақ олар күтпеген салдарға алып келді, округтің қарызын арттырып, оны банкротқа ұшыратуға мәжбүр етті. Облигациялардың айырбасталуы АҚШ Қағаздар және биржалар комиссиясы жүргізген тергеудің негізгі тақырыбы болды. 2008 жылдың ақпан айының соңында Standard & Poor's Джефферсон округінің облигацияларының рейтингін "қоқыс" деңгейіне төмендетті. Округтың 9-тарау бойынша банкроттық қорғанысын сұрауы мүмкіндігі баспасөз беттерінде талқыланды. 2008 жылдың наурыз айының басында Moody's та осылай істеп, округтің басқа облигациялық міндеттемелерін орындау қабілетін де қарастыратынын мәлімдеді. 2008 жылдың 7 наурызында Джефферсон округі кәріз облигациялары бойынша келісімдерде қарастырылған 184 миллион долларлық кепілдік беруге қабілетсіз болды, осылайша техникалық дефолтқа ұшырады. 2011 жылдың ақпан айында BBC World Service тілшісі Лесли Кервен округ комиссиясының жаңадан тағайындалған президенті Дэвид Каррингтонмен "тарихтағы ең қымбат кәріз жүйесі болуы мүмкін" деген қаржыландыру үшін шығарылған облигациялар бойынша төлемді өтеусіз қалдыру қаупі туралы сұхбат жүргізді.
2011 жылғы банкроттық туралы өтініш
Джефферсон округі 2011 жылдың 9 қарашасында банкроттыққа өтініш берді. Бұл іс-әрекет 4,2 миллиард долларға бағаланды, оның 3,14 миллиард доллары канализация жұмыстарымен байланысты қарыз болып табылды; ол сол кезде АҚШ тарихындағы ең қымбат муниципалды банкроттық жағдайы еді. 2013 жылы Мичиган штатындағы Детройт банкроттығы осы көрсеткіштен асып түсті. Округ федералды заңның 11 U.S.C. § 921-тармағына сәйкес 9-тарау бойынша қорғау сұрады. Алабама штатының Солтүстік округінің банкроттық сотында 11 05736 нөмірімен іс қозғалды. 2012 жылға қарай Джефферсон округі шығындарды қысқартып, округтік әкімшілік қызметкерлерінің жұмыс орындарын 700-ден астамға азайтты. Округ 2013 жылдың желтоқсанында Алабама штатының Солтүстік округінің АҚШ банкроттық соты банкроттық жоспарын бекіткеннен кейін банкроттықтан шықты, осылайша 1,4 миллиард доллардан астам қарызы жойылды.
as of 2012, Jefferson County had slashed expenses and reduced employment of county government workers by more than 700. The county emerged from bankruptcy in December 2013, following the approval of a bankruptcy plan by the United States bankruptcy court for the Northern District of Alabama, writing off more than $1.4 billion of the debt.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 1124 шаршы миль (2911 км²), оның ішінде 1111 шаршы миль (2877 км²) құрлық, ал 13 шаршы миль (34 км²) (1,1%) су құрайды. Жер көлемі бойынша Алабама штатындағы ең ірі округтердің бірі – бесінші орында тұр. Округ Ридж және Алқап Аппалачи таулары аймағында орналасқан, округтегі ең биік нүкте – Шейдс тауында, теңіз деңгейінен 1150 фут биіктікте. Округ шегінде орналасқан тағы бір маңызды тау – Ред Маунтин, ол Бирмингем қаласының оңтүстігіне қарай созылып, қаланы Хомуд қалашығынан бөліп тұрады. Көптеген таулар мен аңғарлар округтің әртүрлі географиялық ерекшеліктерінің көп бөлігін құрайды. Округ Уотеркресс Дартер ұлттық жануарлар қорығына мекендейді.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы халық санауы бойынша округте 662 047 адам, 263 265 үй шаруашылығы және 175 861 отбасы тұрады. Халық тығыздығы 288,162 тұрғын үй бірлігін құрады. Округтың нәсілдік құрамы: 58,10% ақ нәсілді, 39,36% қара немесе афроамерикандық, 0,21% американдық индейлер, 0,90% азиялықтар, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,59% басқа нәсілдер және 0,80% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,55%-ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрайды. Алабама штатының Джефферсон округындағы ең ірі еуропалық тектің шығу тегі: ағылшын – 9,7% (64 016), «американдық» – 9,6% (63 015), ирланд – 8,6% (56 695), неміс – 7,2% (47 690). Ұлыбритания немесе Ирландиядан келген көптеген американдықтар өздерін жай ғана американдықтар деп есептейді, себебі олардың иммигрант ата-бабалары өте ерте заманда, кейбір жағдайларда 17-18 ғасырларда келген. Демографтар Алабама штатының шамамен 20-23%-ының тегі негізінен ағылшын және Британ аралдарынан шыққан деп есептейді. Зерттеушілер еуропалық американдықтардың көп бөлігінің шотланд-ирландтық тегі бар екенін айтады. Сонымен қатар, көптеген афроамерикандықтардың тегі аралас, көбінесе олардың кейбір ата-бабалары Британ аралдарынан шыққан. Оңтүстікте нәсілдік сегрегация кезінде қара нәсілді деп жіктеліп келген кейбір отбасылар енді ДНК-тестілеу арқылы еуропалық тегін білуге және мойындауға тырысып жатыр. Осының нәтижесінде кейбіреулері өзін көпұлтты деп жариялайды. 263 265 үй шаруашылығының 30,80%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 46,10%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 17,20%-ы күйеуі жоқ әйелдер, ал 33,20%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,70%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 9,90%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,45 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,04 адамды құрайды. Округта халықтың 24,80%-ы 18 жасқа дейінгілер, 9,60%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 29,70%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 22,30%-ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 13,60%-ы 65 жастан асқандарды құрайды. Орташа жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 89,20 еркек шамасында. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 84,50 еркек шамасында. 2007 жылы Джефферсон округында АҚШ-та 100 000 адамға шаққандағы сифилис ауруының ең жоғары көрсеткіші тіркелді, бұл туралы Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының мәліметтері куәландырады. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 36 868 доллар, ал отбасының орташа табысы 45 951 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 35 954 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 631 долларға тең. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 20 892 долларды құрайды. Отбасылардың 11,60%-ы және халықтың 14,80%-ы кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 20,20%-ы және 65 жастан асқандардың 12,70%-ы.
Үкімет және инфрақұрылым
Джефферсон округі – Алабама штатындағы өзін-өзі басқару құқығы шектеулі сегіз округтің бірі. 1973 жылғы комиссия барлық округтерге штат конституциясы бойынша толық өзін-өзі басқару құқығын беруді ұсынған, бірақ штат заң шығарушы органы жергілікті істерге бақылауын жоюға бас тартты. XIX және XX ғасырлардың соңында округ 1960 жылдарға дейін ондаған жылдар бойы саяси өкілдіктен мүлдем шеттесті, себебі ауылдық жерлерге басымдық берген штат заң шығарушы органы қалалық округтерде халық саны өскен сайын сайлау округтерін қайта бөлуден бас тартты. Штат заң шығарушы органында округтік өкілдікке қатысты өзгерістер АҚШ Жоғарғы Сотының Бейкерге қарсы Карр (1964) ісі бойынша шешімінен кейін ғана болды, онда штат «бір адам – бір дауыс» принципін енгізуге міндеттелді. Шешімде екіпалаталы заң шығарушы органдардың екі палатасы да географиялық емес, халық санына сәйкес сайлау округтеріне негізделуі керек екені айтылды. Бірмингем және Джефферсон округінің күрделі қалалық жағдайлары, оның үстіне бұл маңызды өнеркәсіптік орталық болғандықтан, күшті жергілікті басқаруды қажет етті. Округ 1944 жылға қарай өзін-өзі басқарудың кейбір функцияларын алды. Бұл округке жерді пайдалану үшін аймақтау жүйесін құруға, санитарлық-гигиеналық канализацияны, кәріз жүйелерін және тас жолдарды ұстауға, қоқыс пен қалдықтарды шығаруды қамтамасыз етуге және салық салуды (мүлік салығынан басқа) жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Бүгінде округте кеңес-басқарушылық үлгідегі басқару жүйесі қолданылады. Оны бес мүшеден тұратын комиссия басқарады, ол округтің заң шығару және атқарушы функцияларын біріктіреді. Комиссия мүшелері бір округтен сайланады. Әр округ комиссары округтің бес округінің бірін өкілдік етеді, олар халық саны бойынша шамамен тең бөлінеді. Комиссия отырысында дауыс беру арқылы комиссия мүшелеріне «Жолдар мен көлік», «Қоғамдық даму», «Қоршаған ортаны қорғау», «Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер», «Технология және жерді дамыту», «Қаржы және жалпы қызметтер» санаттарына жататын округтік департаменттердің атқарушылық жауапкершілігі жүктеледі. Округтік комиссия өз мүшелерінен президентті сайлайды, ол барлық округтік комиссия отырыстарын төрағалық етеді және қосымша атқарушы функцияларды орындайды. Комиссия округтік басқарушыны тағайындайды, ол округтік департаменттердің күнделікті жұмысын қадағалап, басқарады.
Салық салу
Көптеген тауарларға салынатын салық мөлшері 12%-ға дейін жете алады. Округтік комиссия 2004 жылдың қазан айында 3–2 дауыспен білім беру сатылымын салықты мақұлдады. Бұл 2005 жылдың қаңтарында қажетті білім беру мекемелерін салуға қаржыландыруды қолдау үшін 1% сату салығы ретінде енгізілді. Бұл қосымша 1% кейбір округтік муниципалитеттерде, мысалы, Фэрфилдте, сату салығының мөлшері 10%-ға дейін жетті, ал басқа муниципалитеттер мен біріккен қауымдастықтардағы жалпы сату салығы мөлшері 8%-дан 9%-ға дейін өсті. Осы кезде Алабама штатының сату салығы 4%-ды, ал Джефферсон округінің жалпы салығы 2%-ды құрады. Кейбір муниципалитеттердегі сату салығы 4%-ға жетеді. 2011 жылдың 16 наурызында Алабама Жоғарғы Соты Джефферсон округінің 2009 жылғы жұмыс салығы заңының конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Бұл шешім банкроттыққа бара жатқан округке ауыр қаржылық соққы берді.
Заң
Джефферсон округіне Джефферсон округінің шериф департаменті қызмет көрсетеді. Округ шерифі сайлауға құқығы бар сайлаушылардың жалпы округ бойынша өтетін сайлауда таңдалады. Шериф департаменті округтің құрамына кірмейтін аудандарын және өздерінің полиция бөлімдері жоқ барлық муниципалитеттерді патрульдеуге шамамен 175 орынбасар шерифті жұмысқа алады. Шериф департаменті екі округтік түрмеге ие, біреуі Бирмингемде, екіншісі Бессемерде, олар сот процесін күтіп отырған күдіктілерді (кепіл төлей алмайтындарды) және бір жылдан кем мерзімге сотталған қылмыскерлерді қамауға пайдаланылады. Джефферсон округінде екі сот ғимараты орналасқан, бұл жағдай штат заң шығарушы органы Джефферсон округінің бір бөлігін бөліп, Бессемерді орталық етіп жаңа округ құруға дайындалып жатқан кезде туындады. Қала оңтүстік-батысқа қарай автомобильмен шамамен 24 шақырым қашықтықта орналасқан. Бөліну орын алмады, өйткені ұсынылған округтың ауданы штат конституциясында белгіленген ең төменгі 800 шаршы километрден (500 шаршы миль) кіші болар еді. Қосымша округтік сот ғимараты және кейбір параллель функциялар әлі де жұмыс істеуде. Басты сот ғимараты Бирмингемде, ал екіншісі Бессемерде орналасқан. Кейбір сайланған округтік лауазым иелері Бессемердегі қосымша кеңседе кеңселер ұстайды, мысалы, Салық инспекторының көмекшісі, Мүлік бағалаушысының көмекшісі және Аудандық прокурордың көмекшісі.
Түрмелер
Жергілікті түрмелердің тұтқындарды зорлық-зомбылыққа салудың ұзақ тарихы бар. 1919 жылы Джефферсон округінің қылмыстық орындары бөлімінде жұмыс істей бастаған бұрынғы түрме бастығы ұрып-сапалау, ішек тазартатын дәрілер беру, екі футка бір үш футтай кішкентай камераға қамау, сондай-ақ резеңке шлангтармен ұрып-сапалауды сипаттады. Ол: "Түтікпен бір адамды жақсылап жұмыс істеуге болады, ал оған ешқандай із қалдырмайды", - деді. 1950 жылдардың ортасына дейін тұтқындарды қылмыстарға мәжбүрлеп мойндату үшін полиция үнемі ұрып-сапалап, азаптап келді. Алабама түзеу департаменті Бессемер қаласының жанындағы, Джефферсон округіне қарасты Уильям Э. Дональдсон түзеу мекемесін, ерлерге арналған түрмені басқарады. Бұл түрмеде Алабама штатының екі өлім жазасы камерасының бірі орналасқан.
Дін
2010 жылғы статистика бойынша Джефферсон округындағы ең ірі діни топ – 185 650 мүшесі бар 272 қауымды SBC баптистері болды. Одан кейін 170 қауымда 69 878 дінге жатпайтын жандар, 117 қауымда 67 313 NBC баптистері, Алабама штатындағы Бірмингем Рим-католик епархиясында 32 приходта 55 083 католик, 86 қауымда 43 422 UMC методистері, 45 қауымда 15 899 CoG–Кливленд, Теннесси Пентекостальдары, 17 қауымда 14 025 TEC епископальдықтары, 69 қауымда 11 267 CoC христиандары, 16 қауымда 11 171 CoGiC Пентекостальдары және 42 қауымда 9 472 AME методистері болды. Барлығы, діни қауымдарға мүше деп есептелген халықтың үлесі 83,9% құрады, бірақ толық емес мәліметтерге байланысты тарихи афроамерикандық конфессиялардың мүшелері жеткіліксіз көрсетілген. 2014 жылы Джефферсон округында 714 діни ұйым тіркелді, бұл АҚШ округтары арасында 15-орынды иеленді.
Білім беру тарихы
1954 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының «Браун Білім беру кеңесіне қарсы» ісіндегі шешімінде, бөлінген мемлекеттік мектептердің конституцияға қайшы екендігі айтылғаннан кейін, штат және жергілікті билік өкілдері де-факто білім берудегі бөлінуді сақтау үшін шаралар қолданды. 1965 жылға дейін округтегі мектептер толығымен бөлініп келді. 1969 жылы округтегі мемлекеттік мектептер толыққанды біріктірілді. Бірмингем сияқты өздерінің жергілікті мектеп округтерін құрған қалаларды қоспағанда, Джефферсон округінің барлық аудандарына Джефферсон округінің білім беру кеңесі қызмет көрсетеді. Бірмингем шегіндегі аудандарға Бірмингем қалалық мектептері қызмет көрсетеді. 1959 жылдан бастап, басым көпшілігі ақ нәсілді бай қалалар өздерінің мектеп жүйелерін құруға кірісті. Сынаушылар бұл интеграцияны тежеп, көбінесе қара нәсілділерге қызмет ететін мектептерді қаржылық жағдайға түсірді деп айыптайды. Өздерінің мектеп жүйелерін құрған округтегі қалалар: Гардендейл, Бессемер, Фэрфилд, Мидфилд, Труссвилл, Хоумвуд, Лидс, Гувер, Веставия Хиллз, Таррант және Маунтин Брук. Тұрғын үй және экономикалық бөліну үлгісі елдің көптеген аймақтарында, соның ішінде кедей ақ халық үшін экономикалық бөліну де орын алды.
Темір жолдар
Амтрак жолаушылар қызметін Crescent көрсетеді, ол Бирмингемде тоқтайды. Жүк тасымалын BNSF Railway, CSX Transportation, Norfolk Southern Railway, Alabama & Tennessee River Railway және Бирмингем терминалдық темір жолы (бұрынғы Бирмингем Оңтүстік темір жолы) жүзеге асырады. Сонымен қатар, Алабама Warrior темір жолы деп аталатын бір ауыстыру және терминалдық темір жолы да бар.
Әуе қатынасы
Бірмингем қаласында Бірмингем Шаттлсворт халықаралық әуежайы орналасқан, ол АҚШ-тың көп бөлігіне тікелей рейстермен немесе қосылыс рейстер арқылы қызмет көрсетеді.