Синталута: Тарихы мен тұрғындары

Кіріспе

Sintaluta (,/s//ɪ//n//t//ə/'/lj//uː//t//ə/) – Канаданың Саскачеван провинциясындағы қалашық. 2021 жылғы халық санауы бойынша Синталутаның халқы 124 адамды құрайды. Қала Реджинадан шамамен 85 км шығысқа қарай орналасқан. Қала Транс-Канада тас жолының солтүстік жағында жатыр. Бұл "Кери-де-Кетл" Накода ұлтының басқарушы органының әкімшілік орталығы.

Демография

Statistics Canada жүргізген 2021 жылғы санақта Синталутада 124 адам тұратын, оның барлық 72 жеке тұрғын үйінің 55-інде, бұл 2016 жылғы Канада санағында тіркелген 119 адамнан өзгеше. Жер аумағы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адам/км² болды.

Тарих

Синталута – атақты канадалық педагог Сильвия Лартердің туған жері және 1901 жылы Синталутада болған «Қорап машинасы» деп аталатын оқиға нәтижесінде даладағы шаруаларға тиесілі астық компаниялары тұжырымдамасын алғаш рет енгізген «Синталутаның данасы» Е. А. Партридждің туған қаласы. 1901 жылы Синталута ауданында бидайдың мол өнімі жиналды. Бұл жыл шаруалар үшін бидай бойынша жақсы жыл болды, бірақ олардың проблемасы бидайды пойыздарға тиеп, астық терминалдарына жеткізу болатын. Шаруалар астығын лифттерге жеткізсе, пойыздар оны алып кетпейтін. Сол кездегі беделді адамдар бұл мәселе бойынша Канадалық Тынық мұхит темір жолын сотқа беруді шешті. Олардың бірі – Синталуталық Э. А. Партридж. Шаруалар сотты ұтып алды. Олар маңызды уақытта өз ұстанымын білдірді, себебі CPR Синталутаны сол кездегі Батыс Канададағы ең ірі астық тасымалдау пункті деп сипаттады. Кейіннен бұл оқиға Саскачеван бидай қорымен фильмге түсіріліп, «The Long Haul» деп аталды. Синталута атауы лакота тілінде «қызыл түлкінің құйрығы» деген мағына беретін сөзден шыққан. Синталута 1907 жылы құрылған және 2007 жылдың 3-5 тамызында 100 жылдығын тойлады. Канадалық Тынық мұхиты темір жолы батысқа қарай салынбас бұрын, пионерлер батысқа бет алғанға дейін Синталутада тоқтап, жабдықтарын жаңартатын. Алғашқы аялдама үйі 1881 жылы Гарри Роумен Синталутада (Солтүстік-Батыс Теңіз аймағында) салынды. Синталутаның алғашқы мектеп сыныбы 1882 жылдан кейін ашылды. Бірінші шіркеуді 1897 жылы пресвитериандар салған, содан кейін 1899 жылы методистер, ал сол жылы англикан шіркеуі салынды. Бұл әлі күнге дейін тұр және Синталута тарих клубы оны күтіп ұстап тұр. 1907 жылы Синталута қала ретінде тіркелді. Синталутада өз заманында көптеген алғашқы жаңалықтар болды. Мысалы, Синталута «Саскачеван үйінің» бастапқы орны болды. Жергілікті қонақ үй иелері өз бизнесін осылай атаған. 1920 жылдардың ортасында осылай аталды. Синталута қазіргі Біріккен астық өсірушілер қауымдастығының (Агрикор Юнайтед) негізін қалаушысы болды, ал алғашқы директорлар кеңесінде көрнекті жергілікті тұрғындар отырды. «Астық өсірушілер нұсқаулығының» (қазіргі «Елдік нұсқаулық») алғашқы редакторы да Синталутадан шыққан. Синталута Батыс Канададағы ең ірі астық тасымалдау пункті болып саналады және 100 жылдан астам уақыттан бері рекордтық өнімдер өндіріп келеді. 1886 жылы қалаға КПР-дің бірінші бөлім меңгерушісі келді. Бұл жерде алғашқы темір жол станциясы 1898 жылы ашылды. 1905 жылы Саскачеван провинция болып құрылғаннан кейін, елді мекен тұрғындары бұл жерді қалаға айналдыру туралы өтінішті дереу іске қосты. Бұл 1907 жылы болды. Қала мектеп сыныбынан асып, алғашқы мектеп үйі қажеттілікке айналып, 1895 жылы салынды. 1899 жылы үлкен тас мектеп салынды. Ол 1905 жылы өртеніп кетті. 1907 жылы екі қабатты кірпіш мектеп салынды. Кірпіштер Лебреттегі зауыттан сатып алынды. 1887 жылға дейін шіркеу қызметтері аялдама үйінде және мектептерде өткізілді, содан кейін пресвитериандар ағаштан құрылым салды, ал 1899 жылы методистер кірпіштен салды. Сент-Джон Баптист ағылшын шіркеуі де тас шіркеу мен үй салды, ол әлі күнге дейін тұр және жергілікті тарих клубы оны мұқият сақтап келеді. 1943 жылы Қасиетті Елена католик шіркеуі салынды. Бұл шіркеу әлі де бар. 1959 жылы Ехоба куәгерлерінің қауымы Патшалық сарайын салды. Канаданың Біріккен шіркеуі 1960 жылдардың басында заманауи шіркеу мен білім беру орталығын салды. Қазір мұнда қарттар қауымы орналасқан. Синталутада 1944 жылы К'Аппелл Вулсели сайлау округінің сайланған депутаты болған Варден Берджесс тұрды. Ол өмір бойы CCF/NDP партиясында белсенді болды. Ол сондай-ақ көптеген басқармалар мен ұйымдардың президенті/директоры болды, тіпті Оңтүстік Саскачеван бейсбол лигасының және Реджина Ред Сокс бейсбол командасының президенті болды. Синталутада өте белсенді муниципалдық кеңес болды және бірнеше ұзақ мерзімді мэрлер болды, мысалы Билл Траутон, Кен Краушар, Дэвид Дамм және қазіргі мэр Кит Ратгебер. Қала үшін тағы бір жаңалық 1945 жылы Белл Телефонның 70 жылдығын атап өтуі болды. Қаланың бір тұрғыны болды, оның есімі Джон Миллер еді. Ол кезде ол 91 жаста еді. Ол Париж қаласынан (Онтарио штаты) шақыру алды. Ол оны Батыс Канададан 21 жасында Bell Телефоны арқылы жіберілген алғашқы хабарды естіген ең қарт адам болғаны үшін құттықтады. Синталутада бір кездері жеті лифт компаниясы болды және ол Канаданың барлық аймақтарындағы ең ірі астық өндіруші аймандардың бірі болып саналады. Қазір қалада екі лифт қалды, олар жеке меншікте және бүкіл далаларда қалған 350-ден астам лифттердің екеуі. Роберт (Боб) Бейкер 1935 жылдан 1952 жылға дейін Саскачеван бидай қорында астық сатып алушы болып жұмыс істеді, содан кейін Саскачеван бидай қоры лифтінен зейнеткерлікке шығып, қалалық хатшы болып жұмыс істеді, сонымен қатар фермалық сақтандыруды сатты. Синталута кооперативтік жанармай бекеті 1947 жылы ашылды. Вик Сексмит 1947 жылдан 1965 жылға дейін менеджер болып жұмыс істеді. Альберт Сексмит 1947 жылдан 1954 жылға дейін жұмыс істеді. Бұл Синталутада 2017 жылы әлі де жұмыс істеп тұрған жалғыз жанармай бекеті. Вик Сексмит 1965 жылы қалалық хатшы болып тағайындалды, Роберт (Боб) Бейкердің орнына келді, ол 1952 жылдан 1965 жылға дейін қалалық хатшы болып жұмыс істеген. Вик сонымен қатар сақтандыру бизнесін иеленді. Вик Сексмит бірнеше мерзімге қалалық кеңесші болды. Ол 1961 жылы Синталутаның мэрі болды. Ол 1965 жылға дейін қалалық хатшы болып қызмет етті, содан кейін ауырып қалды және оның әйелі Мэрион Сексмит оның орнына келді, ол 1974 жылға дейін қалалық хатшы болып жұмыс істеді. Ол S. G. I. және Wawanesa үшін сақтандыру агенті болды.

Sintaluta is the birthplace of noted Canadian educator Sylvia Larter and the hometown of E. A. Partridge, the "Sage of Sintaluta", the first person to establish the concept of farmer owned grain companies on the prairies, as a result of an incident known as "The Box Car Caper" that happened in 1901 at Sintaluta. In 1901, there was a bumper crop of wheat in the Sintaluta district. It was a good year all around for farmers as far as wheat was concerned, but their problem was getting the wheat on trains for delivery to the grain terminals. Farmers would bring their grain to the elevator and trains would leave without taking it. Some influential men of the time decided that they would take the Canadian Pacific Railway to court over this matter. One of these men was E. A. Partridge of Sintaluta. The farmers won the case. They had made their stand at a key time, for the CPR described Sintaluta as being the largest grain shipping point at that time, in Western Canada. This was later made into a movie by the Saskatchewan Wheat Pool and called The Long Haul. The name Sintaluta comes from a Lakota language word meaning tail of the red fox. Sintaluta was founded in 1907 and celebrated its 100th anniversary on August 3–5, 2007. Before the Canadian Pacific Railway made its way across the west, the pioneers would stop at Sintaluta to refresh their supplies before heading west. The first stopping house was established in Sintaluta, NWT, in 1881 by Harry Rowe. Sintaluta's first school classroom was opened up shortly after 1882. The first church was built by the Presbyterians in 1897, followed by the Methodists in 1899 and then the Anglican Church was built the same year and is a fine stone church which still stands today and is cared and maintained by the Sintaluta History Club. It was incorporated as a town in 1907. Sintaluta had many firsts in its time. One such incidence is the fact that Sintaluta was the original home of "Saskatchewan House". This was what the owners of the local hotel had named their business. It was known as this in the mid 1920s. Sintaluta was home to the founder of the current day United Grain Growers Association (Agricore United) with prominent local residents residing on the first board of directors. The Grain Growers Guide (now The Country Guide) first editor was also from Sintaluta. Sintaluta has had the distinction of being the largest shipping point of grain in Western Canada, and continues to produce record crops more than 100 years later. The first section foreman for the CPR came to town in 1886. The first railway station opened here in 1898. When Saskatchewan became a province in 1905, the people of the settlement soon set into action the application that this place should be incorporated into a town. This happened in the year 1907. The town outgrew its school classroom and the first school house was a necessity and was built in 1895. In 1899, a large stone school was built. It burned down in 1905. A two story brick school was built in 1907. The bricks were purchased locally from a factory in Lebret. Church services were held in the stopping house and schools until 1887, when the Presbyterian built a wooden structure, followed by a brick one built by the Methodists in 1899. St. John the Baptist Anglican Church also built a stone church and manse that still stands today and has been carefully preserved by the local history club. In 1943, St Helene's Roman Catholic church was built. This church is still present today. In 1959, the congregation of Jehovah's Witnesses built Kingdom Hall. The United Church of Canada built a modern church and education centre in the early 1960s. This is now home to the senior citizens association. Sintaluta was home to Warden Burgess, who was the elected MLA for the constituency of Qu'Appelle Wolseley in 1944. He remained active in the CCF/NDP party throughout his lifetime. He was also president/director to many boards and organizations and was even president of the South Saskatchewan Baseball league and the Regina Red Sox baseball team. Sintaluta has had a very active municipal council, and has had several long term mayors such as Bill Troughton, Ken Kraushaar, David Damm and current mayor, Keith Rathgeber. Another first for the town was when in 1945, Bell Telephone celebrated its 70th anniversary. There was a resident in town, whose name was John Miller. He was 91 years old at the time. He received a call from Paris, Ontario, that was sent by the mayor of the city. It was congratulating him on being the oldest person from Western Canada who heard the first message sent over the Bell Telephone when he was 21 years old. Sintaluta once was home to seven elevator companies, and has the distinction as being one of the top grain producing areas in all of Canada. There are two remaining elevators in town today, and are in the hands of private owners, two of fewer than 350 elevators that remain across the prairies today. Robert (Bob) Baker worked for the Saskatchewan Wheat Pool as a grain buyer from 1935 until 1952 when he was superannuated from the Sask. Wheat Pool elevator
and became Town Clerk as well as selling farm insurance. The Sintaluta Co op service station opened in 1947. Vic Sexsmith was the Manager from 1947 to 1965. Albert Sexsmith worked there from 1947 to 1954. It is the only service station still in operation in Sintaluta in 2017. Vic Sexsmith became Town Clerk in 1965 taking over from Robert (Bob) Baker who was Town Clerk from 1952 to 1965. Vic also took over the insurance business. Vic Sexsmith was a Town Councillor for several terms. He became the Mayor of Sintaluta in 1961. He remained as Town Clerk from 1965 until 1970 when he became ill and his Wife Marion Sexsmith took over and was Town Clerk until 1974. She became an insurance agent for S. G. I. and Wawanesa until 1974.