Кіріспе

Sfântu Gheorghe (; Sepsiszentgyörgy немесе Szentgyörgy;; ағылшын тілінде. Saint George) – Румынияның Трансильвания аймағындағы Ковасна округінің орталығы. Елдің орталық бөлігінде, Бараолт таулары мен Мунти Бодок таулары арасындағы аңғарда Олт өзенінің жағасында орналасқан. Қала екі ауылды басқарады: Чилиени (Килиен) және Кошени (Сзотьёр).

Тарих

Сфанту Георге – Трансильваниядағы ең көне қалалық елді мекендердің бірі, алғаш рет 1332 жылы құжатталған. Қала атауын жергілікті шіркеутің қамқоршысы – әулие Георгийден алған. Тарихи тұрғысынан, ол неміс тілінде Санкт-Георген деп те аталып келген. "Сепси" префиксі (себеси → сепси, "Себесқа жататын" деген мағынаны білдіреді) – жергілікті секел халқының ата-бабалары қала аумағына қоныстанғанға дейін мекендеген аймаққа сілтеме жасайды. Олардың бұрынғы қоныс аумағы "Себес" (қазіргі Себеш, Алба округі) қаласының маңында орналасқан, кейіннен ол негізінен Трансильвания сакстары (Siebenbürger Sachsen) қоныстанған және неміс тілінде Мюльбах деп аталған. Венгрия Корольдігінің құрамында болған кезде, қала қазіргі Ковасна округі мен Брашов округінің бір бөлігін қамтитын Харьомсек округінің экономикалық және әкімшілік орталығы болды. 19 ғасырдың екінші жартысында Сепсиссентгиоргиде жеңіл өнеркәсіп дамыды, тоқыма және темекі фабрикалары салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1918 жылдың желтоқсан айында Трансильванияның Румыниямен біріккені жарияланды. 1918-1919 жылдардағы венгр-румын соғысының басында қала румын әкімшілігіне өтті. 1920 жылғы Трианон шартынан кейін ол Румыния Корольдігінің құрамына кірді және Треи Скауне округінің орталығы болды. 1940 жылы Екінші Веналық сыйлық Солтүстік Трансильванияны Венгрия Корольдігіне берді. Осы кезеңнің соңында қалада қысқа мерзімге Сфанту Георге геттосы құрылды. 1944 жылдың қазан айында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде румын және совет әскерлері қалаға енді. Солтүстік Трансильвания аумағы 1945 жылдың 9 наурызына дейін совет әскери басқаруында болды, содан кейін ол қайтадан Румынияның құрамына кірді; 1947 жылғы Париж бейбіт шарты қала мен Трансильванияның барлық бөлігінің Румыния аумағы екенін растады. 1952-1960 жылдар аралығында Сфанту Георге Мадьяр автономиялық аймағының ең оңтүстік қаласы болды, ал 1960-1968 жылдар аралығында Брашов аймағының құрамына кірді. 1968 жылы Румыния аймақтар емес, округтер негізінде қайта ұйымдастырылғанда, қала Ковасна округінің орталығы болды. Сфанту Георге – секел халқының аймақтағы маңызды орталықтарының бірі, олар оны венгр тілінде "Сзекели фолд" (Székelyföld) деп біледі, яғни "Секел жері". Қалада жыл сайын екі рет сауда жәрмеңкесі өткізіледі.

Демография

2021 жылғы санақ бойынша қаланың халқы 50 080 адамды құрады. Халықтың көп бөлігі венгрлер. 2011 жылғы санақ бойынша қаланың 56 006 тұрғынының 41 233-і (74%) өзін венгр ұлтынан екенін, 11 807-сі (21%) румындықтар, 398-і (0,7%) цығандар, ал 2 562-сі басқа ұлттардан екенін немесе ұлттығы туралы ақпарат бермеді. 74% венгр тілінде, ал 21% румын тілінде сөйлейді.

Экономика

Қаладағы басым өнеркәсіп – тоқыма өнеркәсібі. Қалада автомобиль беріліс бөліктері мен қораптар зауыты (IMASA SA) және темекі фабрикасы (Fabrica de Țigarete din Sfântu Gheorghe) сияқты толық пайдаланылмаған өндірістік қуаттар бар. Қызмет көрсету саласында IT-қызметтері сияқты дамып келе жатқан салалар бар, соның ішінде Румыниядағы жетекші доменді тіркеуші және веб-хостинг провайдері ROMARG SRL компаниясының бас кеңсесі осы қалада орналасқан.

Футбол

Қаладағы басты спорт түрі – футбол. Қаланың Sepsi OSK Sfântu Gheorghe (Sepsiszentgyörgyi OSK) деп аталатын ерлер футбол командасы бар. 2016–2017 маусымда команда II лигадан I лигаға көтерілді және қазір I лигада ойнайды.

Баскетбол

Сфанту Георгеде ACS Sepsi SIC деп аталатын әйелдер баскетбол командасы бар. Клуб Ұлттық лигада (Румынияның бірінші лигасы) өнер көрсетеді. Sepsi SIC Румыния чемпионатында 7 рет жеңіске жетті: 2016, 2017, 2018, 2019, 2021, 2022 және 2023 жылғы маусымдарда.

Футзал

Қаланың Румыния бірінші лигасынде ойнайтын футзал командасы да бар. Команданың атауы – «Футзал клубы Сфанту Георге» (Sepsiszentgyörgyi Futsal Club).

Мәдениет

Қалада екі театр (Андрей Мурешану театры және Тамаси Арон театры), округтік кітапхана (Biblioteca Județeană Covasna) және екі мұражай (Музеул Национал ал Карпацилор Рэсэритени және Музеул Национал Секуеск) бар. Венгр суретшісі Женё Гьярфас осы қалада туып, өмірінің соңына дейін осында тұрған. Оның бұрынғы студиясы қазір көркемсурет галереясы және көрме залына айналған.