Кіріспе

Фред Рой Харрис (13 қараша 1930 жылы туған) – 1964 жылдан 1973 жылға дейін Оклахома штатынан АҚШ сенаторы болған американдық бұрынғы саясаткер. Оклахома штатының Уолтерс қаласында туған Харрис, Оклахома университетінің Заң колледжін бітіргеннен кейін Оклахома Сенатына сайланды. Ол тағайындалған АҚШ Сенатының өкілі Дж. Говард Эдмондсонды жеңіп, Роберт С. Керрдің орнын басу үшін 1964 жылғы арнайы сайлауда футбол жаттықтырушысы Бад Уилкинсонды аз айырмамен жеңді. Харрис «Ұлы қоғам» бағдарламаларын ынталы түрде қолдады, бірақ президент Линдон Б. Джонсонның Вьетнам соғысын басқаруын сынады. Ол 1966 жылы қайта сайланды және 1972 жылы тағы бір мерзімге кандидат болудан бас тартты. 1969 жылдан 1970 жылға дейін Харрис Демократиялық Ұлттық Комитеттің төрағасы болды. 1968 жылғы президенттік сайлауда демократтардың үміткері Хьюберт Хамфри оны вице-президенттікке өзінің серігі ретінде қарастырды. Харрис 1972 және 1976 жылдары демократиялық партияның президенттік тізіміне ілінуге тырысты. 1976 жылдан кейін Нью-Мексико университетінде профессор болып жұмыс істеді.

Ерте өмір

Харрис 1930 жылғы 13 қарашада Оклахома штатының Котон округіндегі Уолтерс қаласында Юнис Аллен (Персон) мен Фред Байрон Харристің ұлы болып дүниеге келді. Ол 1952 жылы Оклахома университетін (ОУ) тарих және саясаттану мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді. Содан кейін ОУ заң мектебіне түсіп, деканның әкімшілік көмекшісі, содан кейін «Заң шолуы» журналының кітап редакторы және бас редакторы болып жұмыс істеді. 1956 жылғы тамыздағы «Заң шолуы» журналында оның алғашқы мақаласы жарияланды. Ол 1968 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға немесе Тургуд Маршаллды АҚШ Жоғарғы сотына тағайындауға дауыс бермеді. (Дегенмен Харрис, қарсыластары жүргізген филибюстерді тоқтату жөніндегі маңызды ұсынысқа дауыс беріп, заңға қолдауын білдірді.) 1967 жылдың шілдесінде Джонсон Харристі Азаматтық тәртіпсіздіктер жөніндегі ұлттық кеңес комиссиясына тағайындады. Ол комиссияның ең белсенді мүшелерінің біріне айналып, экономикалық жағдайы нашар қала тұрғындарының афроамерикандық халқының мәселелеріне қатты алаңдады. Ол сондай-ақ ауыл шаруашылығы бағдарламаларын, Арканзас өзенінің кеме жүру бағдарламасын және Оклахома штатында кең таралған үнді халқының денсаулық сақтау бағдарламаларын жақтап сөйледі. О'Брайеннің сөзінше, Хамфри соңғы сәтте Маскиді таңдағанға дейін екі жаққа тебіліп тұрды. Харрис Вьетнам соғысы мәселесінде Джонсон мен Хамфриден бас тартып, өзгеше пікір білдірді. Бұл мәселе әсіресе сезімтал болды, себебі Таос жерін қайтару Пуэбло халқы қасиетті санайтын Көк көлді де қамтыды. Заң жобасын қабылдау үшін Харрис президент Ричард Никсонмен екіпартиялық одақ құрды, олар Вьетнам соғысы сияқты көптеген мәселелерде қарама-қарсы болды. Ол бұл үшін жерді қайтаруға қарсылық білдірген демократ сенаторлары Клинтон Пресба Андерсон мен Генри М. Джексонды жеңуге тиіс болды. Харристің әйелі ЛаДоннаның айтуынша, заң жобасы президенттің қол қоюына жіберілгенде Никсон көтеріліп: «Фред Харристің демеушілігімен қабылданған заңға мен қол қоятыныма сенбеймін», – деді. 1971 жылы Харрис Льюис Ф. Пауэллді АҚШ Жоғарғы сотының судьясы қылып бекітуге қарсы дауыс берген жалғыз сенатор болды. Ол Пауэллді элиталық және азаматтық құқықтар жөніндегі тәжірибесі аз деп сақтағандықтан оған қарсы болды. Харрис сондай-ақ Мемлекетаралық сауда комиссиясын таратуды ұсынды.

Кейінгі өмірі

Харрис 1972 жылы Сенатта тағы бір мерзімге үміткер болмады, оның орнына «экономикалық демократия» платформасы бойынша президенттікке үміткер болды. Бұл әрекет қысқа ғана болды, бірақ ол 1976 жылы қайтадан қатысты. Қаржылық шығындарды азайту үшін ол елді аралап, тұрғын үй-көлік құралында (RV) саяхаттап, жеке үйлерде тұрып, үй иелеріне сайлауда жеңіске жеткен жағдайда Ақ үйde бір түнгі тұруға құқық беретін карта таратты. Ол американдықтар мен жұмысшы табына қатысты мәселелерге ерекше назар аударды. Оның түпкілікті американдықтардың құқықтарына деген қызығушылығы өзінің және бұрынғы әйелі Ла Донна Харристің тегімен байланысты. Ла Донна Харрис – команч тайпасынан шыққан белсенді, ол түпкілікті американдықтар қозғалысына терең қатысқан. Сонымен қатар, ол саяси өмірін Үндістан территориясы ретінде бастаған штаттың азаматы еді. 1976 жылғы Айова штатындағы алғашқы сайлауда күтпеген төртінші орын алғаннан кейін, Харрис «тартану» (winnowed in) терминін қолданып, «Тартану процесі басталды және біз енді «тартанудан» өттік» деді. Ол дауыстардың 10 пайызынан астамын жинап, бір кезде сауалнамалардың көшбасшысы болған Мо Удаллды бесінші орынға ықпал етті. Харрис бір айдан кейін «тартанудан шығарылды» (winnowed out). Ол Нью-Гэмпшир штатындағы алғашқы сайлауда төртінші орынды, бір аптадан кейін Вермонт штатында үшінші, ал Массачусетс штатында бесінші орынды иеленді. Харрис тағы бір ай бойы жарыста болды, ең жақсы нәтижесі Иллинойс штатындағы төртінші орын (8%) болды. 1976 жылдан кейін Харрис сайлау саясатын қалдырып, академиялық қызметке көшті. Ол Нью-Мексико университетінде саяси ғылым профессоры болды және «Потомак қызуы» (Norton, 1977) және «Тұйыққа тірелу немесе шешім: АҚШ Сенаты және Ұлттық саясаттың өркендеуі» (Oxford University, 1993) сияқты саяси тақырыптарда көптеген кітаптар жазды. 2003 жылы Харрис Common Cause Ұлттық басқару кеңесіне сайланды. Ол сонымен қатар үш романның авторы. Қазіргі уақытта ол Нью-Мексико штатының Корралес қаласында тұрады.