Селия Такстер – американдық ақын, өркендеген 19 ғ. жазушысы. «Аралдар арасында» автобиографиясы, танымал өлеңдері ("Қарға", "Жағалауда") туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық жазушы
American writer
Силия Такстер (туған тегі Лейтон; 29 маусым 1835 – 25 тамыз 1894) – американдық поэзия және әңгімелер авторы. Өмірінің көп бөлігін ол әкесімен бірге Аппледор қонақ үйінде, Шоал аралдарында өткізді. Оның жазушы болу жолы туралы мәліметтер оның ерте өмірбаянында (Сент-Николас баспасында жарияланған) және «Шоал аралдары арасында» атты кітабында толық сипатталған. Такстер 19 ғасырдың соңында Американың ең сүйікті авторларының біріне айналды. Оның ең белгілі өлеңдері: «Бургомастер шаяны», «Құрлықта қалған», «Сүт сауу», «Ұлы ақ сұрқылдақ», «Кингфишер» және «Құмқұс». Оның көптеген романтикалық өлеңдері әйелдерге арналған; осы себепті кейбір зерттеушілер оны лесбиянка ақын деп санайды.
Celia Thaxter (née Laighton; June 29, 1835 – August 25, 1894) was an American writer of poetry and stories. For most of her life, she lived with her father on the Isles of Shoals at his Appledore Hotel. How she grew up to become a writer is detailed in her early autobiography (published by St. Nicholas), and her book entitled Among the Isles of Shoals. Thaxter became one of America's favorite authors in the late 19th century. Among her best known poems are "The Burgomaster Gull", "Landlocked", "Milking", "The Great White Owl", "The Kingfisher", and "The Sandpiper". Many of her romantic poems are addressed to women; as such, she has been identified by some scholars as a lesbian poet.
Алғашқы жылдар және білім
Селия Лейтон 1835 жылғы 29 маусымда Портсмут, Нью-Гэмпшир қаласында дүниеге келді, бірақ отбасы көп ұзамай Шоалс аралдарына көшіп кетті, бастапқыда Уайт аралына, онда оның әкесі Томас Лейтон Шоалс аралдары маяғының қызметкері болды, содан кейін Сматтиноз және Аппледор аралдарына. Балықшылар қауымына жазғы демалыс жасаушылардың біртіндеп қосылуы баяу болды, Такстердің әкесі қазіргі заманғы қонақ үйге ұқсас алғашқы нысанды құрды. Білім алу мүмкіндіктері салыстырмалы түрде шалқары болды, ал аралдардың жылдың көп бөлігіндегі тұрақты халқы дарынды бала үшін өте шектеулі мүмкіндіктер ұсынды. 1849–1850 жылдары ол Оңтүстік Бостон қаласындағы Маунт Вашингтон әйелдер семинариясына қатысты.
Celia Laighton was born in Portsmouth, New Hampshire, June 29, 1835, but the family moved soon after to the Isles of Shoals, first on White Island, where her father, Thomas Laighton, was a lighthouse keeper of the Isles of Shoals Light, and then on Smuttynose and Appledore Islands. The gradual addition of summer visitors to the fishing population came slowly, Thaxter's father being the first to establish anything like a modern hotel. The means of education were comparatively remote, and the permanent society of the islands for the greater part of the year offered very limited resources for a bright child. During the period of 1849–1850, she attended Mount Washington Female Seminary in South Boston.
Материк
1851 жылдың 13 қыркүйегінде 16 жасында Леви Такстерге үйленіп, материкке көшті. Алдымен ол Массачусетс штатының Уотертаун қаласында, оның әкесіне тиесілі болған мүлікте тұрды. 1854 жылы олар Ньюберипорттағы үйді пайдалануға ұсыныс алды. Содан кейін, ерлі-зайыптылар 1856 жылы Ньютонвиллдегі Чарльз өзенінің жанында салынған, қазір Селия Такстер үйі деп аталатын өз үйін сатып алды. Олардың Карл мен Джон есімді екі ұлы болды. Роланд 1858 жылы дүниеге келді, ол Гарвард университетінде оқыған, жәндіктермен байланысты саңырауқұлақтар мен миксобактерияларды зерттеген көрнекті миколог болды. Оның алғашқы жарияланған өлеңі осы материкте болған кезде жазылды. "Жерге тірелген" атты өлең алғаш рет 1861 жылы Atlantic Monthly журналында жарық көрді және оған 10 доллар табыс әкелді. 1879 жылы Такстер "Дрифтвуд" атты өлеңдер жинағымен әдебиет әлеміне танымал болды. Олар материктен шалқап жатқан аралдар тобынан келгенін және жиі байланысқа мүмкіндік болмағандықтан, оның тұңғыш туындысы қуанышпен қатар таңқалу сезімін де тудырды. "Селия Такстер" деген атпен мұхит туралы шашыраңқы өлеңдер жарияланғанмен, Бостон сыншысының бұл есімнің иесінің Нью-Гэмпшир жағалауындағы аралдардың тумасы екенін немесе онда ұзақ жылдар тұрғанын түсінуі қиын болды. Оның өлеңдері Atlantic, Century, Harper's, Independent, New England Magazine және Scribner's журналдарында, ал жасөспірімдерге арналған жазбалары Our Young Folks және St. Nicholas журналдарында жарияланды.
On September 13, 1851, at the age of 16, she married Levi Thaxter and moved to the mainland, residing first in Watertown, Massachusetts, at a property his father owned. In 1854, they accepted an offer to use a house in Newburyport. The couple then acquired their own home, today called the Celia Thaxter House, built in 1856 near the Charles River at Newtonville. By then, they had two sons, Karl and John. Roland was born in 1858, and went on to become a prominent mycologist who taught at Harvard University where he studied insect associated fungi and Myxobacteria. Her first published poem was written during this time on the mainland. That poem, "Land Locked", was first published in the Atlantic Monthly in 1861 and earned her $10. In 1879, Thaxter suddenly became known upon the literary horizon with a collection of poems entitled Driftwood, and considering that they came from a group of islands, away from the mainland far enough to prevent frequent communication, the debuting work was received with almost as much surprise as pleasure. Although stray poems of the ocean had been published, signed with the name of "Celia Thaxter", still it was difficult for the critical reviewer of Boston to realize that the bearer of this name was actually a long time resident, if not exactly a native of those isles lying off the coast of New Hampshire. Her poetry appeared in the Atlantic, Century, Harper's, Independent, New England Magazine, and Scribner's, while her writing for juvenile audiences appeared in Our Young Folks and St. Nicholas.
Аппледор аралына қайта оралу
Бала кезінен психикалық аурумен ауырған Карл, Селия аралдарға қайтып келген кезде онымен бірге саяхаттады, ал кіші ұлдары екеуі 1868-69 жылдары күйеуі ауырғаннан кейін Флоридаға сапар шекті. Оның Левимен өмірі үйлесімді болмады, тағы да ажырасып қалу оқиғалары болды. Ол аралдарын сағынды, сондықтан он жылдық үзілістен кейін Селия Аппледор аралына қайтып келді. Ол әкесінің қонақ үйі – «Аппледор Хаусының» иесі болды және аралға, сондай-ақ өз үйіне Ральф Уолдо Эмерсон, Натаниел Хоторн, Генри Уодсворт Лонгфелло, Джон Уиттиер, Сара Орн Джуетт сияқты көрнекті Жаңа Англия әдебиетшілері мен суретшілер Уильям Моррис Хант және Чайлд Хассамды (соңғысы оның бірнеше портретын салған) шақырды. Акварель суретшісі Эллен Роббинс оның бағындағы гүлдерді суреттеді. Селия Сматтиноз аралындағы танымал қылмыстың куәсі болды және осы оқиға туралы «Есте қаларлық кісі өлтіру» атты эссе жазды. Жақын досы Уильям Моррис Хант өмірінің соңғы айларын Аппледор аралында өткізіп, ауыр депрессиядан арылуға тырысты. Ол 1879 жылдың тамыз айында, соңғы эскизін аяқтағаннан кейін үш күн өткен соң суға батып қайтыс болды. Селия Такстер суретшінің денесін тапты, бұл өзіне-өзі қол жұмсағанға ұқсады. Сол жылы Такстерлер Куттс аралындағы Сипойнт жағажайының жанында 186 акр (75 гектар) жер сатып алып, «Шамперноун фермасы» деп аталатын Шингл стиліндегі әсем «шатыр» салды. 1880 жылы олар Ньютонвилл үйін аукционға салып, Мэн штатының Киттерри Пойнт қаласына көшті. 1881 жылы Селия ағасы Оскармен бірге Еуропаға демалысқа барды. Осы жылы Такстерлер күйеуімен Киттерри Пойнттағы жаңа үйге көшіп келді. 1888 жылдың наурыз айында досы Уиттиер «ол жалғыз, желді жағалауда, тек қаңыраған, қысқа соққан жайылымдар мен суық сұр теңізге қарайды» деп үміттенді, ол «Италиядағы саяхаттарының естеліктерімен» жұбаныш табады деп тіледі.
Karl, who had mental illness since childhood, traveled with Thaxter during the periods she returned to the islands, while the two younger sons traveled with the husband to Florida after his serious illness in 1868–69. Her life with Levi was not harmonious, and there were other periods of separation, She missed her islands, and so after ten years away, Thaxter moved back to Appledore Island. She became the hostess of her father's hotel, the Appledore House, and welcomed many New England literary and artistic notables to the island and to her parlor, including writers Ralph Waldo Emerson, Nathaniel Hawthorne, Henry Wadsworth Longfellow, John Whittier, Sarah Orne Jewett, and the artists William Morris Hunt and Childe Hassam, the latter of whom painted several pictures of her. The watercolorist Ellen Robbins also painted the flowers in her garden. Celia was present at the time of the infamous murders on Smuttynose Island, about which she wrote the essay A Memorable Murder. William Morris Hunt, a close family friend, spent the last months of his life on Appledore Island, trying to recover from a crippling depression. He drowned in late summer 1879, three days after finishing his last sketch. Celia Thaxter discovered the painter's body, an apparent suicide. That same year, the Thaxters bought 186 acres (75 hectares) along Seapoint Beach on Cutts Island, Kittery Point, where they built a grand Shingle Style "cottage" called Champernowne Farm. In 1880, they auctioned the Newtonville house, and removed to Kittery Point, Maine. In 1881, she vacationed in Europe with her brother, Oscar. In the same year, Thaxter and her husband moved to the new home in Kittery Point. In March 1888, her friend Whittier hoped "on that lonesome, windy coast where she can only look upon the desolate, winter bitten pasture land and the cold grey sea" she could be comforted by "memories of her Italian travels".
Өлім және мұра
Такстер Аппледор аралында күрт қайтыс болды. Ол 1914 жылы "Аплдор Хаус" қонақ үйін қиратқан өртте өртенген шатырынан алыс емес жерге жерленді. Киттери Пойнттегі үй 1989 жылы оның немересі және өмірбаян жазушысы Розамонд Такстер қайтыс болғанға дейін отбасының меншігінде болды. 2008 жылы Америка кітапханасы "Америкалық нағыз қылмыстың екі ғасырлық шолуына" қосу үшін "Есте қаларлық кісі өлтіру" шығармасын іріктеді.
Thaxter died suddenly while on Appledore Island. She was buried not far from her cottage, which burned in the 1914 fire that destroyed The Appledore House hotel. The Kittery Point home stayed in the family until the 1989 death of her granddaughter and biographer, Rosamond Thaxter. In 2008, The Library of America selected "A Memorable Murder" for inclusion in its two century retrospective of American True Crime.
Тақырыптар
Оның бірнеше өлеңдері лесбияндық тақырыптарға толы. Такстердің әйелге арналған "Екі сонеті" Уортонның "Өлімге тірелген келісімшарт" атты сонеттік тізбегіндегі романтикалық құмарлыққа ұқсас. Такстер жиі табиғи бейнелер мен романтикалық ниеттерді біріктіреді; "Жалғыз" өлеңінде ол "Мен жан дүниемді сол гүлге берер едім, ол оны осынша нәзік тигізді!" деп жазады. Такстер теңіз жағалауы мен мұхит көрінісінің алуан түрлі аспектілері мен үйінің тасты аралдары үшін, Уиттиер өзеннің жұмсақ жақтары үшін не істесе, сол сияқты оның аяқтарына мәңгі соққан толқындары бар мұхиттың әр түрлі ерекшеліктері туралы ештеңе айтпаған жоқ. Ол егжей-тегжейге ең жоғары назармен қарады; айырмашылықтың ұсақ реңктерін байқаумен; климаттық және метеорологиялық өзгерістерге өте сезімталдықпен, сондықтан оны сөзбен сурет салуда реалист деп атауға болады, сонымен бірге ол импрессионистің жарқырауы мен қиялын да өзінде сақтады. Осылайша оның өнерінде екі мектептің сәтті үйлесімін көреміз. Әрине, оның өлеңдерін оқыған ешкім оның өз көзімен көргенін, сипаттағандарын өз көзімен көргенін сезінбестен қала алмайды. Оның ең қарапайым өлеңдерінде де тәжірибелі бақылаудың фототүсірілімдік дәлдігінен артық нәрсе байқалады. Ол табиғаттың сыртқы пішіндерінен гөрі көбірек көрді, және олар оған қаншалықты ұнаса да, оларды басқалар үшін қайта жасау оның жалғыз мақсаты емес еді. Сыртқының артында және ішінде ол іске қосатын жанын сезінді: және осы қасиет оның теңіз және жағалау суреттеріне ең үлкен құндылық берді. Такстер теңіз туралы өте жақсы жазғандықтан, оның көрнекі бейнелері кейбір сыншыларға ол басқа ештеңе туралы жазбағанын ойлатты. Бұл рас емес: оның өлеңдері теңізге ғана шектелмеген, "Солған қолғап", "Қарсылық", "Пиккола" және жер суреттерін бейнелейтін көптеген басқа өлеңдері бар; Бетховен және басқа да ұлы композиторлар туралы музыкалық сонеттерін айтпағанда. Такстер әдеби мансабының басында сол кездегі ең жақсы жазушылар мен сыншылардың ықыласы мен құрметіне ие болғанына қуанды: оның ең ынталы жақтастарының бірі Томас Уентворт Хиггинсон, ғалым, сонымен қатар теңізді жақсы көретін және сол кездегі әдебиетшілердің теңіз табиғатын суреттеудегі ең білікті сарапшыларының бірі болды. Ол оның шығармаларындағы жан-жақтылықтың жетіспеушілігін байқамады, ал оның шығармаларын тұтастай зерттегендер, оның қаламының тақырыбы болмаған, кем дегенде, аздап қозғалмаған моральдық идея, этиканың практикалық тұсы немесе адам жүрегінің сезімі жоқ екенін байқайды.
Several of her poems are noted for their lesbian themes. Thaxter's "Two Sonnets," addressed to a woman, parallels the romantic passion present in Wharton's sonnet sequence "The Mortal Lease," addressed to a man. Thaxter frequently brings together natural imagery and romantic desires; in the poem "Alone," she writes "I would have given my soul to be That rose she touched so tenderly!" Thaxter has done for the sea shore and the varied aspects of ocean views and the rocky isles of her home, what Whittier has done for the milder aspects of the river on whose banks he dwelt. As he may be said to have exhausted the descriptive beauties of the Merrimac, Thaxter appears to have left nothing unsaid of the varying features of the ocean, whose waves were forever beating at her feet. With the minutest attention to detail; with the keenest observation for shades of difference; with an almost superfine susceptibility to climatic and meteorological changes, so that she might be termed a realist in word painting, she at the same time possessed the glow and the imagination of the impressionist. Thus we see in her art the happy combination of the two schools. Certainly no one can read her poems without the conviction of certainty that she had seen with her own eyes what she described. There is something beyond the photographic accuracy of experienced observation always to be observed even in her simplest poems. She saw something more than the mere external forms of nature, and however much she may have delighted in these, it was not her sole object to reproduce them for other eyes. Beyond and within the external, she perceived the actuating soul: and it was this quality which gave the greatest value to her pictures of sea and shore. Because Thaxter wrote so well of the sea, her graphic imagery impressed some critics with the idea that she wrote of nothing else. This was untrue: her poems were not confined to the sea, as will be remembered with the story of "A Faded Glove," "Remonstrance," "Piccola," and scores of other verses giving land pictures; not to mention her musical sonnets on Beethoven and other great masters of composition. Thaxter was happy to have attracted, very early in her literary career, the sympathy and admiration of some of the best writers and critics of the day: among the most enthusiastic of her admirers, was Thomas Wentworth Higginson, a scholar, who was also a lover of the sea, and one of the most competent judges of ocean nature painting of literati from that time. He failed to discover any lack of versatility in her work, and those who study her works as a whole, will note that there is hardly a moral idea, a practical point in ethics, or an emotion of the human heart, which has not been the subject of her pen, touched upon at least, with more or less freedom.
Стиль
Такстердің прозасында көркемдік стиль басым, бірақ айқын ерекшеліктері де бар; оның барлық туындыларында, проза не поэзия болсын, моральдық мән аздап сезіледі. Ол балаларға арналған бірнеше әдемі өлеңдер жазды, ондағы оқулықты көркемдік пен эмоционалдықпен үйлестіру соншалықты нәзік болғандықтан, балалардың "сабаққа" деген табиғи қарсылығы тудырмай, мақсатталған ой жеткізілді.
In Thaxter's prose writing, the picturesque prevails, though with some marked exceptions; in all is a moral undercurrent which crops out more or less prominently in all of her productions—prose or poetry. She wrote some charming poems for children, with such an exquisite blending of the didactic with the scenic and emotional, that the intended lesson was conveyed without exciting the natural repulsion of children to "morals," too obviously conveyed.