Кіріспе

Француз діни қызметкері және Индиана штатындағы Нотр-Дам университетінің негізін қалаушы, Эдуард Фредерик Сорин, C. S. C. (фр. Édouard Sorin; 6 ақпан 1814 – 31 қазан 1893) Францияда туған Қасиетті Крест қауымының діни қызметкері және Индианадағы Нотр-Дам университеті мен Техас штатындағы Остиндегі Сент-Эдвард университетінің негізін қалаушы.

Ерте өмір

Эдуард Фредерик Сорин 1814 жылдың 6 ақпанында Францияның Лаваль қаласына жақын Аюйледе Джулиан Сорин де ла Гольтери мен Мари Энн Луиза Гресланд де ла Маргалери отбасында дүниеге келді. Ол тоғыз баланың жетіншісі болды. Ол жақсы жағдайдағы орта таптық отбасында туды және жеті акр жері бар үш қабатты сарайда (шато-де-ла-Рош) өсті. Оның отбасы діншіл болды және француз революциясы кезінде қудалаудан қашқан екі дін қызметкерін бағуға жардам берді. Ол алғашқы білімін үйде, жергілікті ауыл мектебінде және жергілікті шіркеудің дін қызметкерінен алды. Содан кейін ол Лавальдегі Иса мен Мәриямның қасиетті жүректері мектебіне оқуға түсті, бірақ бір жылдан кейін дін қызметкері болуға шешім қабылдады және отбасының қолдауымен Пресиньдегі діни семинарияға оқуға түсті. Мұнда ол гуманитарлық курсын аяқтады, содан кейін Ле-Мандағы үлкен семинарияға теологияны оқуға түсті. Оның студенттерінің арасында болашақ кардиналдар Беноа Мари Лангенье және Гийом Мейньян болды. Мұнда ол вице-ректор және Киелі кітап профессоры болған Базиль Моромен танысты. Сондай-ақ, ол Индиана штатындағы Висенн епископы Симон Брутеден миссионерлерді шақыру үшін Францияға келгеннен кейін миссионерлік жұмысына қызығушылық таныта бастады. Ол бұл лауазымда шамамен он төрт ай болды, бірақ содан кейін Базиль Мороның жаңа ұйымына, Қасиетті Крест қауымына (Мороның көмекші дін қызметкерлері мен Жак Франсуа Дюжаридің Сент-Жозеф ағайындарының бірігуінен құралған) қосылуға ниеттенді. Епископтың рұқсатымен ол топқа қосылып, қысқа мерзімді жаңадан кірушілікке қатысты. 1840 жылдың 15 тамызында Сорин, Базиль Моро және тағы үш дін қызметкері Қасиетті Крест қауымының кедейлік, тазалық және бағынуға ант берген алғашқы мүшелері болды. Мұнда оларды Алексис Кокильяр (бишоп Хайландиер оларды байланыстырған) қарсы алды, содан кейін екі шақырымдық сапар жасап, Кокильярдың қонақтары ретінде түн өткізгенге дейін мүлікті аралап көрді. Келесі күні олар күннің жарығында мүлікті тағы бір қарап, оны ресми түрде иеленді. Сорин университет кампусына келгенін Базиль Мороға жазған хатында былай деп сипаттады: «Барлығы мұздап қалған еді, бірақ бәрі де керемет әдемі көрінді. Көл, әсіресе, қармен жабылған, ақ түсімен жарқырап, біз үшін біздің тамыз анамыздың мінсіз тазалығының символы болды, сонымен қатар осы әдемі жағалаулардың жаңа тұрғындарының бойында болуы керек жанның тазалығының символы болды. Біздің жатақтарымыз бізге көрінді, өйткені олар Санкт-Петербургтағы жатақтардан көп ерекшеленбеді. Біз көл жағалауындағы барлық жерлерді тексеруге асықтық, олардың бәрі де жоғары бағаланған. Иә, біз суыққа қарамастан, кішкентай балалар сияқты, жаңа мекеніміздің керемет сұлулығына толы таңданыспен бір шеттен екінші шетіне дейін жүрдік. О, иә! Бұл жаңа Едем мәңгілікке дейін ізгілік пен адалдықтың мекені болсын!» (Автор=Эдвард Сорин, C. S. C. Дереккөз=Айналымдық хаттар, ІІ бөлім, No 1). Сол кезде мүлікте үш ғимарат болды: Стивен Бадин салған бұдырлы үй (түпнұсқасы 1856 жылы өртеніп, 1906 жылы көшірмесі салынған), Потаватоми аудармашысы Харонның үйі болған екі қабатты шағын тақтайшадан жасалған ғимарат және кішкентай сарай. 524 акр жердің тек 10-ы ғана өңделген және егістікке дайын болды, бірақ Сорин жердің бидай мен жүгері өсіруге жарамды екенін айтты. Жерде екі кішкентай көл болғанымен, қар мен батпақты аймақ Соринге бір үлкен көлдің көрінісін берген болуы мүмкін, сондықтан жаңадан құрылған миссияны «Нотр-Дам-дю-Лак» (Көлдің біздің ханым) деп атады. Марсиль тамыз айында келгенде, Сорин бірінші бас ғимаратты (үшінші және қазіргі бас ғимараттың орнында) салуға кірісті. 1844 жылы аяқталып, 1853 жылы кеңейтілген ғимарат 1865 жылы екінші және үлкен бас ғимарат салынғанға дейін бүкіл колледжді құрады. Мороның үлгісімен Сорин дін қызметкерлерін және ағайындарын АҚШ пен Канадада басқа мектептер мен приходтарды құруға жіберді. 1844 жылдың 15 қаңтарында Индиана заң шығарушы органы Нотр-Дам университетін ресми түрде бекітті. Француз семинариясы жүйесінен Сорин академик немесе интеллектуал емес, көбінесе әкімшілік қызметпен айналысты. Ол Нотр-Дамды француз интернатының үлгісі бойынша басқарды, онда бастауыш («минимдер»), дайындық және колледж бағдарламалары, сондай-ақ қолмен оқыту мектебі болды. Жылдар бойы ол Джон А. Зам сияқты басқалардың Нотр-Дамның академиялық бағдарламасын күшейту туралы ұсыныстарын қабылдады. 1850 жылы Сорин федералды үкіметтен Нотр-Дамда пошта бөлімін ашуды өтінді. Оның өтініші қабылданды, ал 1851 жылы Бірінші көмекші пошта бастығы Фитц Генри Уоррен конгрессмен Грэм Н. Фитчке Нотр-Дам пошта бөлімінің құрылғаны және Эдвард Сориннің пошта бастығы болып тағайындалғаны туралы хабарлады. Пошта бөлімінен түскен табыс мардымсыз болғанымен, оның басты артықшылығы – Нотр-Дамның танымалдығын арттыру және кампусқа жақсы жолдар мен байланыс құруға ықпал ету болды. 1865 жылы ол Қауымның алғашқы американдық провинциалдық басшысы болды және президенттікке Патрик Диллон тағайындалды. Провинциалдық басшы ретінде ол әлі де университет басқару ісіне белсенді қатысып, кампуста тұрды.

Қауымның провинциялық жетекшісі

Индианадан Үндістанға дейін, Шығыс Бенгалиядағы гүлденген миссия, Қасиетті Крест қауымының басшылығымен, өзінің табысының көп бөлігін Әке Сориннің белсенді ынтымақтастығы мен ынтасына қарызды. Ол бұрынғы епископын және басқа дін қызметкерлерін, сондай-ақ лайықты топ ретінде сипатталған әйелдерден тұратын бір топты жіберді. АҚШ-та Қасиетті Крест сестер қауымын құру Сориннің дінге жасаған ең маңызды қызметтерінің бірі саналады. Оның басшылығы мен қамқорлығымен бұл қауым кішкентайдан бастап оншақты штатта гүлденген мекемелерге дейін өсті. Америка Азамат соғысы кезінде Сориннің алғырлықпен ойластырған шаралары арқасында бұл қауым ауру және жараланған сарбаздарды тасымалдау және ауруханаларда емдеу үшін сексенге жуық медбикелерді қамтамасыз етті. Қасиетті Крест қауымының бірнеше дін қызметкерлері, олардың ішінде Уильям Корби де бар, майданда капеллан ретінде қызмет етті. Сорин 1865 жылы Ave Maria Press баспасын да құрды. Университет президенті Уильям Корбидің уәдесі орындалғаннан кейін Нотр-Дам күзгі семестрге қайта ашылды. Сорин сондай-ақ Нотр-Дамды қайта жаңартуды және оның өсуін жалғастыруды қалады. Нотр-Дам: 100 жыл (1942) кітабында айтылғандай: "Алпыс бес жасар адам қираған үйінділерді аралап жүрді, ал оның артынан ергендер оның мінез-құлқына таңырқады. Ол иіліп кетудің орнына, қатайып кетті. Оның бетінен қатал нық қадамдық көрінді. Ол барлығын өзімен бірге шіркеуге кіруге шақырды." Тимоти Эдвард Говард Сориннің Sacred Heart шіркеуінде айтқан сөздерінің бірінші тұлғалық есебін берді: "Мен сол кезде болдым, Әке Сорин өмірінің жұмысының қирағанын қарап шыққаннан кейін, жалғыз қалған ғимараттың алдында тұрып, қауымға мен ең ұлы сөздер деп сезінген нәрсені айтты. Оның сыртқы түрі мен осалдығында сенім, сенімділік және нық қадамдық шешім болды. 'Егер бәрі де жоғалса, мен бас тартпаймын!' - деді ол сөзін аяқтағанда. Бұл әсер электр тогындай болды. Бұл оның өмірінің ең жарқын сәті болды. Сол күні шіркеуге қарапайым христиандық батырлар келді. Нотр-Дамның болашағына ешқандай күмән болған жоқ." Бұл нұсқа апокрифтік сияқты көрінеді, өйткені ол оқиға туралы замандас жазбаларында немесе Сориннің өзінің жазбаларында кездеспейді. Сорин өрттің басталуына құдайлық қолдың қатысқанына сенді, бірақ оны тікелей Құдайға жатқызды, Сорин оның "сенімсіздік" және "қараусыздық" үшін ашуланғанын күдіктенді, ғимараттың мөлшері үшін емес. Сорин 1879 жылдың жазында салынған жаңа әкімшілік ғимараты үшін амбициялық мақсат қойды. Ол оны "католицизмнің ескерткіші" деп атады. 135 жылдан бері тұрған әкімшілік ғимарат және оның "Алтын күмбезі" ескерткіш ретінде қызмет етті. Католицизм және миллиондаған жұмысшы табының бірінші және екінші буын американдық католиктері өз ұлдарының (кейін қыздарының) жоғары білім алуына шабыттанды. Бұл оларға американдық әлеуметтік, экономикалық және саяси өмірдің негізгі ағынына енуге мүмкіндік берді.

Бас діни қызметкер

Сорин 1868 жылы өзінің орденінің бас жетекшісі болып сайланды және өмірінің соңына дейін осы лауазымды атқарды. Бас жетекші ретінде қызмет еткен кезінде Сорин Франция мен Римдегі қауымның мәселелерін шешу үшін Атлантика арқылы 50-ге жуық сапар жасады. Қауымның қарызын азайту және қаржылық тұрақтылығын арттыру мақсатында ол Нотр-Дам де Сент-Круа шіркеуін, оның интернатын және Ле-Мандағы қауымға тиесілі барлық мүлікті сатуға қадағалады, бұл осы уақытқа дейін орденнің бас кеңсесі болып келген. Осыдан кейін бас кеңсе Нотр-Дамға (Индиана штаты) көшірілді. Сорин 1882 жылы Цинциннати провинциялық кеңесіне және 1884 жылы Балтимордағы американдық епископтардың толық мәжілісіне шақырылды.

Жеке өмір

Сорин француздық тамырына байланысты болғанымен, ол америкалық болуға терең ниеттенген және жаңа еліне деген құрметі әртүрлі жолдармен көрінді. Білім берудегі еңбегін бағалап, француз үкіметі 1888 жылы оған Халыққа білім беру офицерінің белгісін табыс етті.

Соңғы жылдар

1888 жылы Алтын юбилей Сориннің діни қызметкерлікке бекітілгеніне елу жыл толуын белгіледі, ол 1838 жылы болған. Алғашқы мерекелік шара оқу жылында студенттердің қатысуымен, бекітілу күнінің нақты мерейтойында өтті. 26 мамыр күні кампустағы барлық ғимараттар тулармен және баннерлермен безендірілді. Көңіл көтеру студенттермен, профессорлық-оқытушылар құрамымен және әкімшілікпен қабылдаудан, содан кейін сөздер, өлеңдер, оқулар мен музыкалық өнерпаздықтардан тұрды. Кешкі ас ішкеннен кейін Сорин мен профессорлық-оқытушылар құрамы Бас ғимараттың жабдығына жиналып, Нотр-Дам оркестрінің алаңдағы өнерін және студенттік әскери бөлімшелердің салюттерін тамашалады. Студенттер, оқытушылар және түлектер Соринге екі қара жылқының тартқан барушысын сыйға тартты. Кеш фейерверктермен, қағаз фонарьдармен және басқа да мерекелік шаралармен белгіленді. 27 мамырда, бекітілу мерейтойында, Сорин салтанатты түрде жоғары мисса өткізді, ал Уильям Корби уағыз айтты. Сосын Сорин жаңа жатақхананың іргетасын баталады, ол Сориннің құрметіне Сорин залы деп аталатынын білді. Бұған қоса мерекелік шаралар ұйымдастырылды, бірақ жаңбырдың салдарынан бейсбол ойындары мен қайық жарыстары келесі күндікке шегерілді. Алғашқы мереке кампус қауымына арналса, екіншісі, ресми және көпшілік сипаты бар шара, бірнеше айдан кейін 1888 жылдың 15 тамызында өтті. Associated Press арқылы елдің газеттерінде жалпы шақырулар жарияланды. Мыңдаған адамдар осы оқиғаға Нотр-Дамға келді, ал көптеген адамдар Соринге хаттар мен телеграммалар арқылы құттықтауларын жолдады. Ең көрнекті қатысушы – кардинал Джеймс Гиббонс, сол кезде американдық католик шіркеуінің ең маңызды билеушісі. Оның келгенін көру үшін 14 тамызда Саут-Бендтегі теміржол стансасына үлкен жұртшылық жиналды. Уильям Корби Гиббонсты Сориннің барушысында стансадан Нотр-Дамға алып барды, ал олардың процессиясын музыкалық топтар, Нотр-Дамның қоңырауларының үні және көптеген әшекейлер мен жарықтармен қарсы алды. Жергілікті Ежелгі Гиберниялықтар ұйымы эскорт ретінде сүйемелдеді. Юбилейге шіркеудің басқа да жоғары лауазымды өкілдері қатысты, мысалы екі архиепископ (Цинциннатидің Уильям Х. Эльдер және Сент-Полдың Джон Ирландия) және он екі епископ (Кливлендтің Ричард Гилмор, Форт-Уэйннің Джозеф Двенгер, Колумбтың Джон Ваттерсон, Питтсбургтің Ричард Фелан, Алтонның Джеймс Райан, Беллвиллдің Джон Джансен, Вашингтонның Джон Кин, Вашингтонның Морис Бёрк, Шееннің Джон Ланкастер Сполдинг, Буффалоның Стивен В. Райан және Гранд-Рапидстың Генри Дж. Рихтер). Алтын юбилейді тойлағаннан кейін Сорин ұзақ психикалық және физикалық қиындықтардан өтті. Ол Қасиетті Крест зиратына жерленді, бұл Конгрегацияның барлық мүшелері үшін дәстүрге айналған.

Мұра

Нотр-Дам университетінің кампусында Соринге арналған бірнеше ескерткіштер бар. Эдвард Ф. Сориннің бас және оңтүстік алаңдардың қиылысында орналасқан мүсіні Нотр-Дам кампусының маңызды нысандарының бірі болып табылады. Сорин залы 1888 жылы Сориннің құрметіне ашылды, тіпті Сориннің өзі де қатысты. Бас ғимараттың артындағы Сорин аллеясы және Моррис қонақүйі ішіндегі «Сорин» рестораны да оның есімімен аталады. Кампустағы бірнеше бағдарлама, мысалы, Сорин стипендиясы және Сорин ғалымдары, оның құрметіне аталған. Саут-Бенд қаласы оның құрметіне Сорин көшесі мен Сорин паркін құрды, ал Остин қаласындағы Сорин көшесі де оның атымен аталады. Соринсвилл – 19 және 20 ғасырларда Саут-Бендте дамыған ирланд иммигранттарының ауданы. Сент-Эдвард университетінің кампусында Сорин залы мен Остин қаласындағы ең ірі емен ағашы – Сорин емені оның есімімен аталған. Нотр-Дамда Құрылтайшы күні 1840 жылдардың басында дерлік тойлана бастады. Сориннің тікелей өтініші бойынша, мерекелер оның қамқоршысы – әулие Эдуардтың мерекесі, 13 қазанда, Сориннің туған күніне емес, өткізілді. Нотр-Дам және Сент-Мэри студенттері театрлық және музыкалық қойылымдар, фейерверктер, спорттық жарыстар, асханаларда той, сондай-ақ Соринге құттықтау хаттары мен тілектерін жіберіп мерекеледі. Жылдар өте келе, мерекелік шаралардың масштабы азайды, 1960 жылдары Сорин мүсінінің іргесіне гүл шоғыры қойылды, ал қазіргі кезде Киелі Жүрек базиликасында арнайы мисса арқылы еске алынады. 2014 жылы Нотр-Дам Сориннің дүниеге келгеніне 200 жыл толуын атап өту үшін бір жылдық іс-шара ұйымдастырды. Салтанатты шара діни рәсіммен басталды, ал асханада француз тағамдарынан арнайы дастарқан дайындалды. Жыл бойы Университет мұрағаты Сориннің қолжазбаларын цифрландыруға күш салды, Хесбург кітапханасы негізгі дәлізde Сорин көрмесін ұйымдастырды және Сорин туралы бірнеше лекция оқылды.

Шығармалары

Сорин, Эдвард (1882). Нотр-Дамның ең кішкентайлары: комедиялық драма. Нотр-Дам, Индиана. : Сорин, Эдвард (1883). Мектептердің періштесі: католик жастарына арналған құлшылық туралы нұсқаулық. Нью-Йорк: Садлиер. Сорин, Эдвард (1879). Нотр-Дамдағы қоңыраулар. Нотр-Дам, Индиана. : Сорин, Эдвард (1885). Өте Құрметті Эдвард Сориннің айналымдық хаттары, Қасиетті Крест қауымының басшысы және Нотр-Дамның негізін қалаушы. Нотр-Дам, Индиана. Сорин, Эдвард (2001). Нотр-Дам-дю-Лак хроникасы. Джеймс Т. Коннелли, Джон М. Тухи. Нотр-Дам: Нотр-Дам университетінің баспасы. .