Кіріспе

Гемидесмосомалар – тері эпидермисінің кератиноциттерінде кездесетін өте кішкентай, түйінше тәрізді құрылымдар, олар клеткадан тыс матрицаға бекітіледі. Электронды микроскопияда қарағанда олар десмосомаларға ұқсас, бірақ десмосомалар жақын орналасқан жасушаларға бекітіледі. Гемидесмосомалар ошақтық адгезиялармен де салыстырылады, себебі екеуі де жасушаларды клеткадан тыс матрицаға бекітеді. Клеткадан тыс кеңістіктегі десмоглеиндер мен десмоколлиндердің орнына гемидесмосомалар интегралиндерді пайдаланады. Гемидесмосомалар базалық эпителий жасушаларын базалық мембрананың бір бөлігі болып табылатын ламина люцидаға қосатын эпителий жасушаларында табылсады. Гемидесмосомалар кератиноциттердің қозғалысы немесе карцинома жасушаларының енуі сияқты сигналдық жолдарға да қатысады.

Құрылымы

Гемидесмосомалар құрамындағы ақуыздарға сүйене отырып, екі түрге бөлінеді. 1-түрлі гемидесмосомалар қабатты және псевдоқабатты эпителийде кездеседі. 1-түрлі гемидесмосомалардың бес негізгі құрамы бар: интеграл α6β4, оның 1a изоформасындағы плектин, яғни P1a, тетраспанин ақуызы CD151, BPAG1e немесе бұлақты пемфигоид антигенінің e изоформасы және BPAG2 (сонымен қатар BP180 немесе 17-типті коллаген деп те аталады). Гемидесмосомалардың екі мембраналық компоненті бар: Интегрин α6β4 және BPAG2. Интегрин α6β4 ламинин 332 рецепторы ретінде жұмыс істейді. Интегрин α6β4 екі α және β суббөлімшесінен тұратын димерден құралған. Ірі β4 суббөлімшесі фибронектин III және кальцийге байланысатын домендерге ие. α6 суббөлімшесі жасушадан тыс BP180, CD151 және ламинин 322-ге байланысады. Интегрин α6β4 плектин 1a және BPAG1-ге байланысқанда, цитоскелеттегі кератин аралық жіпшелерімен байланысады. Гемидесмосоманың бөліктерін кодтайтын 12 геннің мутациясы эпидермолиз булозаға алып келеді. Эпидермолиз булозаның үш түрі бар: ЭБ симплексі (EBS), дистрофиялық ЭБ (DEB) және қосылыстық ЭБ (JEB). Эпидермолиз булоза симплексі кезінде эпидермистің қабаттары бөлінеді. ЭБС кератин, плектин және BPAG1e кодтайтын мутациялардан туындайды. Қосылыстық эпидермолиз булоза кезінде ламина люциданың (базалық мембрананың бөлігі) қабаттары бөлінеді. Бұл интегрин α6β4, ламинин 322 және BPAG2 мутацияларынан болады. Дистрофиялық эпидермолиз булоза кезінде папиллярлық дерманың қабаттары бекіту жіпшелерінен ажыратылады. Бұл коллаген 7 генінің мутацияларының нәтижесінде пайда болады.