Кіріспе

Бағандық фаза – молекулалар цилиндрлік құрылымдарға жиналып, мезогендер ретінде қызмет ететін мезофазалар класы. Бастапқыда осындай сұйық кристалдарды дискотикалық сұйық кристалдар немесе науа тәрізді сұйық кристалдар деп атаған, себебі бағандық құрылымдар бір өлшемде үйілген, дискі немесе науа пішіндес жазық молекулалардан тұрады. Бірақ, соңғы зерттеулер дискі пішіндес емес мезогендерден тұратын көптеген бағандық сұйық кристалдарды анықтады, сондықтан қазір бұл күйді және осы қасиеттері бар заттарды бағандық сұйық кристалдар деп жіктеу көбірек таралған. Такудзо Аида және оның әріптестері жақында полярлы бағандық ұйымдарға өздігінен жиналатын циклдік пептидтер туралы хабарлады. Бұл материалдарды сыртқы электр өрісін қолдану арқылы үлкен аумақтарда бір бағытта бағыттауға болады.

Сыныптар

Баған тәрізді сұйық кристалдар құрылымдық ретіне және бағандардың жиналу жолдарына қарай топтастырылады. Нематикалық бағанды сұйық кристалдарда ұзақ қашықтықтағы рет болмайды және олар басқа бағанды сұйық кристалдарға қарағанда нашар ұйымдасқан. Ұзақ қашықтықтағы реті бар басқа бағанды фазалар екі өлшемді торлары бойынша жіктеледі: алтыбұрышты, төртбұрышты, тіктөртбұрышты және қисық фазалар. Дискотикалық нематикалық фазаға ұзақ қашықтықтағы реті жоқ, жазық пішіндес дискотикалық молекулалардан тұратын нематикалық сұйық кристалдар жатады. Бұл фазада молекулалар нақты бағанды құрылымдар жасамайды, тек қысқа осьтері директорға (сұйық кристалдық бағытты және ретті анықтайтын бірлік вектор) параллель бағытта еркін қозғалады.

Қазіргі кездегі қызығушылық тудыратын тақырыптар

Алғашқы дискотикалық сұйық кристал 1977 жылы үнді зерттеушісі Сиварамакришна Чандрасехар тарапынан табылды. Бұл молекуланың орталық бөлігінде алты алкил тізбегімен қоршалған бензол сақинасы орналасқан. Одан бері трифенилен, порфирин, фталоцианин, коронен және басқа да ароматты молекулаларды қамтитын көптеген дискоидты мезогендік қосылыстар ашылды. Типтік бағана тәрізді сұйық кристалды молекулалардың құрамында пі электрондарымен бай ароматты ядро болады, ол икемді алкил тізбектері арқылы байланысқан. Бұл құрылым молекулалық электроника саласындағы әлеуетті қолданысқа байланысты ерекше назар аударады, онда ароматты бөліктер электрондарды немесе бөлшектерді тасымалдайды, ал алкил тізбектері оқшаулағыш рөл атқарады. Сұйық кристалды өткізгіштердің артықшылықтары – олардың анизотропиясы, өңдеуге ыңғайлылығы және құрылымдық кемшіліктерді өздігінен жазу қабілеті.