Кіріспе

Бірнеше орындардағы әртістің концерттерінің өтуі. Концерт тур (немесе просто тур) – әртүрлі қалаларда, елдерде немесе аймақтарда әртіс немесе әртістер тобының концерттер сериясы. Көбінесе концерттік турлар бір әртістің әртүрлі турларын ажырату үшін және нақты бір турды белгілі бір альбоммен немесе өніммен байланыстыру үшін беріледі. Әсіресе, эстрадалық музыка әлемінде мұндай турлар бірнеше айға, тіпті жылдарға созылып, жүздеген мыңдаған немесе миллиондаған адамдар көретін, миллиондаған долларлық билет түсімдерін әкелетін ірі кәсіпорындарға айналуы мүмкін. Концерттік турға шыққан орындаушыны турлық әртіс деп атайды. Ұзақ концерттік турлардың әртүрлі бөліктері "кезеңдер" деп аталады. Турдың әртүрлі кезеңдері әртіске және тур түріне байланысты әртүрлі белгіленеді, бірақ кезеңдерді бөлудің ең көп таралған тәсілдері – мерзімдер (әсіресе, егер арасында үлкен үзіліс болса), елдер және/немесе континенттер, немесе әртүрлі ашылу шаралары. Ірі концерттік турларда әртүрлі кезеңдер әр географиялық аймаққа арналған жеке турлық өндіріс тобы мен жабдықтарды пайдалану жиі кездеседі. Концерттік турларды көбінесе жергілікті деңгейде концерт ұйымдастырушылар немесе өнер ұйымдары басқарады. Әдетте, кішкентай концерттік турларды жол менеджері басқарады, ал ірі концерттік турларды тур менеджері басқарады.

Логистика

Концерттік турлардың басты қиындығы – өнімділіктің логистикасын бір аренадан екінші аренаға қалай жылжыту, әсіресе континенттерді аралап өтетін тур үшін. Тур логистикасы өте ұқыпты ұйымдастырылуы керек, және барлық нәрсе жоспарланғандай уақытында және дұрыс ретпен орындалуы тиіс. Autoweek журналының есебуынша, Тейлор Свифттың 1989 жылғы әлемдік турнесі үшін сахнаны, дыбыс жабдықтарын, аспаптарды, реквизиттерді және киімдерді тасымалдау үшін 30-дан 50 жүк көлігі қажет болды. Бейонсе 2016 жылы Ұлыбританияға The Formation World Tour турнесімен келгенде, оның сахналық және басқа да жабдықтарын ареналарға жеткізу үшін жеті Boeing 747 жүк көлігі және 70-тен астам жүк көлігінен тұратын автопарк қажет болды. Бұл турдың логистикалық кезеңі сахна артындағы персоналды, музыканттарды, артистерді және әншінің өзін тасымалдауды қамтымады.

Тақырыптар

Концерттік турлардың көпшілігі альбом шығаруды қолдау мақсатындағы жарнамалық науқанның бір бөлігі болып табылады. Сондықтан, турдың тізімінде сол альбомнан жаңа әндер қосылады. Кейбір турлар "үздік хиттер туры" немесе "қайта қосылу туры" деп аталады, олардың жаңа материалдары немесе нақты альбомдық шығарылымы болмайды, мысалы Fleetwood Mac-тің 2009 жылғы Unleashed туры және No Doubt-тың 2009 жылғы Summer Tour. Тейлор Свифттың The Eras Tour (2023–2024) – оның сол кезге дейінгі карьерасының ретроспективасы, онда концерттің әр бөлігі оның альбомдарының бірін көрсетеді. Тағы бір жағдайда, әртістер өзінің бұрынғы альбомдарының жылдығын тойлау үшін концерттік турға шығады, мысалы U2 тобының 1987 жылғы The Joshua Tree альбомының 30 жылдығын атап өту үшін 2017 жылғы туры және Джанет Джексонның 1989 жылғы Janet Jackson's Rhythm Nation 1814 альбомының 30 жылдығын тойлау үшін 2019 жылғы туры.

Қош-сау сапар

Қоштасу гастролі – әншінің зейнеткерлікке шығуын, топтың тарауын немесе қойылымның аяқталуын хабарлайтын концерттік тур. Көптеген турлар соңғы тур болып табылмайды, олар жиі қайта құрылуға немесе қойылымдардың жаңаруына әкеледі. Лучано Павароттидің 2004 жылғы және Кенни Роджерстің 2015–2017 жылдардағы гастрольдері – олардың қайтыс болуларына дейін өткізілген соңғы қоштасу гастрольдерінің мысалы.

Кірістер

2023 жылға қарай, барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген концерттік тур – Тейлор Свифттің The Eras Tour турнесі, ол 2023 жылы ғана 1,039 миллиард доллар табыс тапты, бұл оның турнесін 1 миллиард доллардан астам табыс әкелген алғашқы тур және бір жыл ішіндегі ең жоғары табыс рекордын орнатты. Екінші орында 2018–2023 жылдар аралығында 939 миллион доллар жинаған Элтон Джонның "Қызыл кірпішпен қоштасу" турнесі тұр. Үшінші орында Эд Ширанның ÷ турнесі, ол 776,2 миллион доллар табыс тапты. Billboard Boxscore мәліметінше, 2016 жылы әлемдік турлық кірістер 5,5 миллиард доллардан асты. 21-ші ғасырда жазбалар сатылымының төмендеуіне байланысты концерттік турлер жазушы-музыканттар үшін маңызды табыс көзіне айналды. Билеттерден өзге, турлар тауар сатудан және жеке кездесулер мен сыйлық пакеттерінен де табыс әкеледі. Дегенмен, 2020 жылдардың басында COVID-19 пандемиясы салдарынан тур бизнесі қиындыққа тап болды. Pollstar компаниясының бағалауынша, 2020 жылы индустрияның жалпы шығыны 30 миллиард доллардан асты.

Жауап

Концерттік турлардың жылдамдығы көп шығын, уақыт және күш-жігерді қажет етеді. Музыканттардың гастроль кезінде бір жылдан астам уақыт бойы отбасы мүшелерін көрмеуі жиі кездеседі. Британдық әнші Адель концерттік турларға наразылығын білдіріп: «Тур – ерекше нәрсе, ол маған аса жақсы келмейді. Мен үйді жақсы көремін және шағын нәрселерден зор қуаныш аламын», – деді. Бұл идеяны 21-ғасырда канадалық супержұлдыз Селин Дион өзінің «A New Day» резиденциясының (2003–2007) табысымен қайта жаңғыртты. Оның резиденциясы ән, перформанс өнері, инновациялық сахналық шеберлік және заманауи технологияның үйлесімінен жаңа театрлық ойын-сауық түрін ұсынды. Ол Лас-Вегастағы резиденцияны танымал етіп, ең жақсы артистердің өз орындарында гастрольдеуіне, ал жанкүйерлерінің оларға келуіне мүмкіндік берді. 2018 жылы Еуропалық турдың бір бөлігін тоқтатқан американдық әнші Леди Гага фибромиалгиясымен күресу үшін Лас-Вегаста тұруға келісім берді, себебі гастрольдер осы ауруды күшейтеді. Help Musicians қайырымдылық қорының 2015 жылғы зерттеуі көрсеткендей, музыканттардың 60% -тан астамы депрессиядан немесе басқа да психологиялық мәселелерден зардап шегеді, ал респонденттердің 71% үшін гастрольдер проблема тудырады.