Кіріспе

Швед футболшысы (1920–1991)

Йохан Гуннар Грен (31 қазан 1920 – 10 қараша 1991)

1940 жылдан 1958 жылға дейін Швеция құрамасының нағыз футболшысы болды, Швеция ұлттық құрамасы сапында 57 матч өткізіп, 32 гол соқты. 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алған Швеция құрамасының және 1958 жылғы ФИФА әлем чемпионатында күміс жүлде алған команданың құрамында болды. 1946 жылы ол Швецияның үздік футболшысы атанды және «Гулдболен» сыйлығымен марапатталды. Грен Швецияның ең ұлы және ең нәтижелі футболшыларының бірі саналады; оның құрметіне «Gamla Ullevi» стадионының жанына ескерткіш орнатылған.

Алғашқы жылдар

Грен 1920 жылғы 31 қазанда Йохан Олссон мен Герда Мария Олссонның отбасында дүниеге келді. Аға балташының ұлы Грен Гетеборгтың Майорна ауданында өсті. Грен өте ерте жасынан футболда көзге түсті. 1934 жылғы 7 қазанда Гетеборг футбол қауымдастығының президенті Карл 'Севе' Линде допты жоғары лақтырып ұстау (жонглерлік) жарысын ұйымдастырды. Ол өзінің алғашқы спорттық сыйлығы – қола медалін жеңіп алды. "Гётеборг Спорт Бладет" газеті 13 жасар Греннің дағдылары туралы және оның ұлттық лигадағы ересек ойыншылардан қалай басымдық танытқаны туралы жазды. Ол кезде 13 жастағы Грен "Стрикс" командасы үшін ойнады.

IFK Гётеборг

1941 жылы Гётеборгтың IFK клубына шақырылды. Клубта ойнаған кезінде Грен 1941/42 маусымда ұлттық чемпионатты жеңіп алды және 1947 жылы үздік мерген атанды. 1946 жылы алғашқы "Гулдболлен" жүлдесін ол жеңіп алды. IFK сапындағы алғашқы лигалық матчы 1941 жылдың тамыз айында "Гарда" командасына қарсы өтті, нәтижесі 6:1 жеңіс болды, ал Грен ойынның бірінші голын соқты. Гётеборг сапындағы соңғы лигалық ойыны 1949 жылдың 6 маусымында "Норрчепинг" командасына қарсы "Гамла Улеви" стадионында өтті, онда Гётеборг 1:0 есебімен жеңілді. Ол Гётеборг үшін барлығы 164 матч ойнап, 78 гол соқты.

AC Milan

1949 жылы 11 қыркүйекте ол «А.С. Милан» сапында «Сампдорияға» қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты, нәтижесі 3:1 есебімен «Миланның» жеңісімен аяқталды. «Миланмен» бірге ойнаған кезінде ол шведтік әріптестері Гуннар Нордал («No») және Нильс Лидхолм («Li») құрамындағы танымал «Гре-Но-Ли» үштігінің «Гре» бөлігі болды. Ол сонымен қатар «Иль Профессор» деген лақап атын алды, итальян тілінде бұл «профессор» деген мағынаны білдіреді. «А.С. Милан» сапында ол 1950–51 маусымда лига чемпионы атанды. «Серия А» чемпионатында 133 матч өткізіп, 38 гол соқты. Грен 1952 жылы «Миланға» бас бапкер болып тағайындалды, ал кейін «Фиорентинаға» ауысты.

Кейінгі мансап

1953 жылы Грен «Фиорентина» клубына қосылды, онда 55 матч өткізіп, бес гол соқты. 1955 жылы Грен «Дженоа» клубына ауысып, 29 матчта екі гол соқты.

Халықаралық мансап

Грен 1940 жылғы 29 тамызда Швеция құрамасы сапында Финляндияны 3–2 есебімен жеңген кезде тұңғыш рет алаңға шықты. Келесі он жылда ол ұлттық құрама үшін 40 матч ойнады, 1949 жылы Әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Ирландияға қарсы 3–1 және Венгрияға қарсы жолдастық ойында 2–2 есебімен аяқталды. Осы кезеңде Грен 1948 жылы Лондонда өткен Олимпиада ойындарында алтын медальді жеңген команданың құрамында болды, финалда Югославияға қарсы екі гол соқты. Кәсіби футболшы болғандықтан Грен Швеция құрамасынан шеттетілді. Алайда, 1958 жылғы Әлем чемпионаты өз жерінде өтетін болғандықтан және швед командасы жарысқа жеткіліксіз күшті көрінгендіктен, Швеция Футбол қауымдастығы бұл ережені өзгертті. Грен кәсіби мансабын аяқтап, шведтің 2-ші дивизионында ойнағандықтан, ол қайтадан құрамаға шақырылды. Грен осы Әлем чемпионатының екінші ең үлкен ойыншысы атанды, оның жасы 37-ге толыпты, және күміс медальді жеңген швед командасында маңызды рөл атқарды. Ол Әлем чемпионатында бес матч ойнап, жартылай финалда Батыс Германияға қарсы 2–1 есебімен бір гол соқты. Сондай-ақ, ол 1958 жылғы Әлем чемпионатының символдық құрамына енді. Греннің соңғы матчы 1958 жылғы 26 қазанда Данияға қарсы 4–4 есебімен тең аяқталды. Ол кезде оның жасы 37 жыл мен 360 күн болды. Барлығында Грен ұлттық құрама сапында 57 матч өткізіп, 32 гол соқты.

Басқарушылық мансап

Миланда Грен 1952 жылы команданы жаттықтырды. Сонымен қатар, Грен Örgryte және GAIS командаларын ойыншы-жаттықтырушы ретінде басқарды. Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Грен бірнеше команданы жаттықтырды. 1961 жылы Грен қысқа мерзімге "Ювентус" клубының техникалық директоры болды. Содан кейін Грен GAIS, Värnamo, Redbergslids, Skogens, Oddevold және Fässbergs командаларын жаттықтырды.

Зейнеткерлік

Грен 1970 жылдары футболдан зейнетке шықты. 71 жасқа толғаннан кейін он күннен соң қайтыс болды және Швецияның Гетеборг, Вэстра-Гёталанд аймағындағы Вэстра-Киркогорден (Батыс зиратында) жерленген.