Кіріспе

Редклиф – Зимбабведің Мидлендс провинциясында орналасқан қала, 2022 жылғы мәліметтер бойынша халқы 41 526 адамды құрайды. Қала Булавайо қаласының солтүстік-шығысынан шамамен орналасқан. Аймақ өте темірге бай, және қала 20 ғасырдың басында құрылғаннан бері болат өндірісін табыс көзі ретінде пайдаланып келеді. Редклифте орналасқан Зимбабве темір және болат компаниясы (ZISCO, бұрынғы РИСКО, 1942 жылы құрылған) 2008 жылы жабылуға дейін қаланың ең ірі жұмыс берушісі болды.

Білім

1980 жылдары Редклифтегі жалғыз мектеп Редклиф бастауыш мектебі болды, ол шамамен 5-13 жас аралығындағы балаларға білім берді. Мектепте әр сынып үш топқа бөлінді: қызыл, көк және жасыл. 1987 жыл шамасында Редклиф халқының өсуіне байланысты көптеген сыныптарға қосымша топтар ашылды. Мектепте хоккей, жүзу, регби, крикет, раундерс, нетбол және футбол сияқты спорт түрлері ойналды. Қазіргі уақытта қаладағы мектептерге Редклиф бастауыш мектебі, Джордж Хилл бастауыш мектебі, Зиско орта мектебі (бұрынғы Дрейк орта мектебі), Батанаи орта мектебі және Рутендо орта мектебі кіреді.

Спорт

Қала футбол, регби, баскетбол және жеңіл атлетикада спорттық жетістіктерге ие болды, Zisco клубы және Торвуд "Мугомба" стадионы сияқты инфрақұрылымнан пайдаланды. 1970 жылдардың басынан 1990 жылдардың ортасына дейін Ziscosteel футбол клубы елдегі ең үздік футбол командаларының бірі болды. Команда құрамында Чизза әулетінен Джордж Чизза, Эфрем Молои Пиканегор, Абдул Нжона және қайтыс болған доктор Муганхири болды. Эфрем Молои Пиканегор ұлттық құрамада ойнады және Зимбабвенің үздік XI құрамына еніп, "Мидастың тиесі бар ойыншы" деп танылды. Оның ойнаған әр клубы лига мен басқа да кубоктарды жеңіп алды. Ол Зимбабвенің ірі клубтары Highlanders FC және Zimbabwe Saints FC үшін ойнады, содан кейін Ziscosteel FC-ге ауысты. Молои Пиканегор кейін Ziscosteel FC-ге жаттықтырушы болды және оның жетекшілігімен команда Исса Фири, Санто Фири, Герберт Чилембо, Эфрем Дзимбири, Пол Гундани, Кеннеди Наголи, Абрахам Сенда, Ронни Джова және Тамсанка Тамбо сияқты талантты ойыншыларды тәрбиеледі. Олардың көптегені Зимбабве ұлттық құрамасын өкілдік етті. Редклифтен шыққан тағы бір белгілі футбол жаттықтырушысы – Бенедикт Мойо, ол әйелдер ұлттық құрамасын жаттықтырды және қалада футбол академиясын басқарды. Редклифтегі танымал ойыншылар: Кларксон Дзимбири, Аддлак Дзимбири, Аким Дзимбири, Кевин Нходза, Накай “Чече” және Трян “Понки” Вакависсер. Zisco регби клубы да ұлттық лигада жетістіктерге жетті. Чанки Льюис, Кристофер Биши, Саймон Мушанинга, Чарлтон Сибанда және Сабело Мангена сияқты ойыншылардың арқасында олар табысқа жетті. Кейін қаржылық қиындықтарға байланысты жас ойыншылардың жаңа буыны қысқа ғана уақытқа жетістікке жетті. Бұл жас буынға Арнольд Мутемери, Зивай және Тафаджава Мукурова, Дэвид және Амон Биши, Такесуре Масанга, Принс Хунбира, Филипп Тафиренва, Роберт Силубонде және тағы да басқалары кірді. Баскетбол да ел ішінде табысқа жетті. Рикардо Чиеза мен Бенджамин Каригамбе құрған "Iron Shooters" құрамында Теренс Мачандо, Джонс Масикито, Нсоро Мземба, Генри Купакувана, Таванда Тангуанда, Тинаше Масави және Эндрю Сибили болды. Олардың жасөспірім шақта болғанымен, орта мектепте оқып, демеушілік алмағанына қарамастан, сол кездегі ірі клубтармен, мысалы, Thornhill Air Force командасымен ойнай білгендері ерекшелік тудырды. Кейін команда өз атын Redcliff 'Steelers' деп өзгертті. Steelers Afdis-тен демеушілік алып, екі маусым бойы 'Nicoli Kinicks' деп аталды. 1997 жылы Рикардо Чиеза, Бенджамин Каригамбе, Теренс Мачандо және Джонс Масикито кеткеннен кейін команда қайта құрылып, бұрынғы Redcliff Steelers атын алды. Содан кейін олар Мидлендс баскетболында Тинаше Масави, Гретерман Мудженги, Лазарус “KC” Кайзаре және Тринос Мойо сияқты ойыншылармен үстемдік құрды. Steelers 2000 жылы Мидлендс баскетбол чемпионатында жеңіске жетіп, Sprite Ұлттық баскетбол лигасына қатысуға жолдама алды. Steelers әйелдер командасы да құрылып, Mavis Saladi, Tafadzwa Makunike және Linda Mzemba Мидлендс провинциясын өкілдік етіп, бірнеше марапаттар жеңіп алды. Zisco Athletics командалары көптеген талантты спортшыларды тәрбиеледі, Кристофер Мадзокере, Стэнли Мандебеле, Мелуси Ндела, Тинос Мариджа, Пэтсон Мудередзи, Сэм Мадзинга және Марк Фануччи барлығы да Zisco 4×100 және 4×400 метрлік эстафета командасының мүшелері болды. Бұл бес спортшы 1982 жылы Австралияның Брисбен қаласында өткен Ұлттар Достастығы ойындарымен қоса, Zisco, Мидлендс провинциясы және Зимбабве атынан халықаралық жарыстарда өнер көрсетті. Редклиф Криккет округін 2000 жылдардың басында Портифер Банда (Вице-капитан), Осборн Найото (Жаттықтырушы), Брайан Гвинджи (Демеуші) және Добсон Мутемери (команданың гол қақпашысы) құрды. Клуб "The Haggie Rhinos" деп аталатын Мидлендс провинциялық командасының ойыншыларын тәрбиеледі. Бұл ойыншылардың ішінде Портифер Банда, Шон Силубонде және Джастин Льюис болды. Редклиф бастауыш мектебіне де крикет енгізілді, бұл Редклиф Криккет округінің негізін қалаушы мүшелерінің бастамасы және Мидлендс Крикет Одағының демеушілігі арқасында мүмкін болды. 1992 жылы Редклифтің үш крикетшісі 15 жасқа дейінгі Мидленд командасының құрамында болды: Чарльз Зимбова, Табен Мазабане және Бонд Найото.

Су желісі

Редклифтің тікелей су көзі жоқ және ол Квекве желісі арқылы сумен қамтамасыз етіледі. Су есебін төлеуде көп мәселе туды. ZiscoSteel компаниясы Квеквені сумен қамтамасыз ететін Себакве бөгетін қаржыландыруға көмектесті. ZiscoSteel жабылып қалғаннан бері Квекве Редклифті бірнеше рет судан айырды. Ірі кәсіпорынның (Ziscosteel) жабылуынан кейін көпшіліктің тұрмыс деңгейі нашарлап, адамдар енді сауда-саттықпен, алтын іздеумен, металл сынықтары мен көмір сатумен айналысып жатыр.