Кіріспе

Италияның классикалық антикалық тарихшысы (1908–1987)

Арнольдо Данте Момильяно, KBE, FBA (1908 жылдың 5 қыркүйегі – 1987 жылдың 1 қыркүйегі) – классикалық антикалық тарих саласындағы итальяндық тарихшы, тарих жазу тарихы бойынша жұмыстарымен және Дональд Каган оны "көне дүниеде тарих жазуды зерттеудегі әлемдегі жетекші ғалым" деп сипаттаған.

Өмірбаян

Момильяно 1908 жылғы 5 қыркүйекте Пьемонт облысының Караглио қаласында дүниеге келген. 1936 жылы ол Турин университетінде Рим тарихының профессоры болды, бірақ еврей болғандықтан 1938 жылы фашистік режим қабылдаған еврейге қарсы нәсілдік заңдарға байланысты қысқа уақыттан кейін лауазымын жоғалтып, Англияға көшіп кетті және онда тұрды. Оксфорд университетінде біраз уақыт оқығаннан кейін, ол Бристоль университетінде ежелгі тарихты оқытты, 1947 жылы лектор болып тағайындалды. Кейін ол Лондон университетінің колледжіне өтті және 1951 жылдан 1975 жылға дейін ежелгі тарих кафедрасының профессоры болып сайланды. Ол Варбург институтының мүшесі болды және Вольф Либесчуцтің докторлық диссертациясына жетекшілік етті. Момильяно Чикаго университетіне жиі барып тұрды, онда ол Гуманитарлық ғылымдар бойынша Александр Уайт профессоры атанды, сондай-ақ Пизадағы Scuola Normale Superiore-де дәріс оқыды. Ол "The New York Review of Books" журналы үшін рецензиялар жазды. Ежелгі грек тарихшыларын және олардың әдістерін зерттеумен қатар, ол Эдвард Гиббон сияқты заманауи тарихшыларға да қызығушылық танытты және олар туралы бірнеше зерттеулер жазды. 1930 жылдан бастап Момильяно Enciclopedia Italiana-ға бірнеше өмірбаян жазды, ал 1940 және 1950 жылдары Оксфорд классикалық сөздігі мен Encyclopædia Britannica-ға өмірбаян жазды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Чикаго университетінде өмір бойына арнаулы профессор болып тағайындалды және Оксфордтағы All Souls College және Кембридждегі Питерхауз колледжінде стипендия алды. 1969 жылы Америка философиялық қоғамының, ал 1971 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1974 жылы ол Британ империясы орденінің құрметті серігі (KBE) атанды. Момильяно 1987 жылғы 1 қыркүйекте Лондонда қайтыс болды. Оның көптеген эсселері оның өлімінен кейін жинақталатын томдарда жарық көрді. Бристоль университеті де оның құрметіне академиялық сыйлық тағайындады, ол ежелгі тарихтан үздік студенттік жетістіктерге беріледі.

Көзқарастар

1930 жылдары Момильяно Ұлттық фашистік партияға қосылды, Бенито Муссолиниге адалдық ант берді және партия мүшесі ретінде итальяндық антисемиттік нәсілдік заңдардан босатуды сұрады. Момильяно Еуропа әдебиетінің бірнеше классикалық туындылары Еуропадағы ұлтшылдық пен соғысқа ықпал еткенін айтты және «Германия» мен «Илиада» сияқты шығармаларды «ешқашан жазылмаған ең қауіпті кітаптардың бірі» деп санады. Момильяно Рим империясының біртіндеп құлдырауына жауапты күштерді анықтауға және түсіндіруге көп еңбек жұмсауды бекер және «қайырсыз» деп есептеді. 1980 жылдары Момильяно және тарихшы әріптесі Карло Гинцбург француз филологы Жорж Дюмезильді қатаң сынады, оны «жүдей-христиандық» қоғамға қарсы фашист деп айыптады. Эдгар Поломе Момильяноның денсаулығы нашар болған Дюмезильге жасаған шабуылдарын «әділсіз және қатыгез» деп сипаттады.