Мэттью Доусон: Ұлыбританиялық арыстан және Англияның рагби жұлдызы

Кіріспе

Британдық арыстандар және Англия халықаралық регби одағының футболшысы Мэттью Джеймс Сазерленд Доусон, MBE (31 қазан 1972 жылы туған) – ағылшын зейнеткер регбиші, ол «Нортгемптон Сентс» және кейін «Лондон Уоспс» командаларында скрам-хаф ретінде ойнады. Халықаралық карьерасында ол үш рет Британдық және Ирландиялық арыстандар құрамында тур жасады және 2003 жылғы Регби әлем чемпионатында Англия құрамасының жеңіске жеткен құрамында болды. Ол барлығы ел үшін 77 рет ойнады, оның ішінде тоғыз рет капитан ретінде, және Дэнни Керден озысқанша Англияның ең көп ойын өткізген скрам-хафы болды. Доусон өзінің ерекше «шабуылдық жүгірулерімен» (sniping runs) және ойын уақытын дұрыс пайдалануымен (playing the whistle well) белгілі болды, көбінесе «бір добу, жүгіру» (tap and go) айыппұлдарынан әрекеттер жасады. Қажет болған жағдайда, ол мақсетке де ойнай білді. Зейнеткерлікке шыққаннан бері Доусон «A Question of Sport» телешоуының команда капитаны болды, сондай-ақ түрлі реалити-шоуларда пайда болды және BBC Radio 5 Live регби бағдарламасында комментатор және жүргізуші болып жұмыс істейді. Доусон қазіргі уақытта Sodexo компаниясының денсаулық сақтау бойынша елшісі болып жұмыс істейді, ал 2014 жылдың басында Instant компаниясының бизнес-дамыту директоры болып тағайындалды.

Клуб

Доусон 1991 жылы мектепті бітіргеннен кейін «Нортгемптонға» қосылды және әуесқойлық дәуірде карьерасын бастаған ойыншылардың соңғы буынының бірі болды. 1995 жылы регби кәсіби болып ашық жарияланғанға дейін ол күзетші болып жұмыс істеді және Спраттон Холл мектебінде бапкерлік жасады. Ол Пол Грейсонмен табысты жартылай қорғаныс серіктестігін құрды, 2000 жылы Хайнекен кубогын жеңіп алды (бірақ жарақаттан кейін финалда ойнамады) және үш рет Англо-Уэльс кубогында күміс жүлдегер атанды. Клубтың 130 жылдық мерекесіне арналған дауыс беруде ол және Грейсон жанкүйерлер тарапынан барлық уақыттардағы үздік XV құрамына енді. 2004 жылы Доусонның шарты жаңартылмағандықтан «Нортгемптоннан» «Лондон Уоспс» клубына ауысты және алғашқы маусымда Премьершип титулын жеңіп алды. 2006 жылдың 7 сәуірінде Доусон маусым соңында регбиден толықтай қанағат ететінін хабарлады, ал 14 мамырда ол Премьершиптегі соңғы ойынын өткізді, онда «Сейл» «Уоспс» клубының қатарынан төрт жыл Премьершип титулын жеңіп алу мүмкіндігін жоққа шығарды, соның салдарынан «Лестердің» рекордтық көрсеткішімен теңесе алмады.

Халықаралық

1993 жылы Доусон Шотландияда өткен Жетілік әлем чемпионатында жеңіске жеткен Англия Жетілік құрамасының мүшесі болды. Доусон және командаласы Лоуренс Даллаглио 15 және 7 ойыннан әлем чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы ойыншылар болды. Маа Нону мен Милс Мулиаина осы жетістікті қайталады. Доусон 1995 жылы желтоқсанда Батыс Самоаға қарсы Англия құрамасы сапында халықаралық дебют жасады, бірақ Англияның 9-шы нөмірі үшін Энди Гомарсалл, Остин Хили және көбінесе Кайран Браккенмен күресуге тура келді. Доусон 1997 жылы Оңтүстік Африкаға Британдық Арыстардың турнесіне үшінші нөмірлі скрам-хав ретінде барды, Хили мен Роб Хаулиден кейін. Бірақ Хаулидің жарақаттануы және Доусонның жақсы ойындары оның негізгі құрамға ілесуіне мүмкіндік берді. Бірінші тест матчының соңына 10 минут қалғанда Доусон шайқадан шығып, төрт Спрингбок ойыншысын жаңылыстырған жоғарыдан жасалған финтті орындады, соның арқасында жеңіс тудырған әрекетті жасады. Бұл жеңіс 2–1 есебімен аяқталған сериядағы жеңіске бастады, ол Жереми Гаскоттың сериядағы жеңіске әкелген дроп-голын соққанда бекітілді. Доусон 1998 жылы тәжірибелі халықаралық ойыншылардың қатысуынсыз өткен "тозақтан келген тур" кезінде Англия құрамасын алғаш рет капитандыққа тағайындалды. Нәтижелерге қарамастан, ол негізгі құрамдағы өзінің орнын нығайтты. 1999 жылғы Регби әлем чемпионатында Браккеннің жарақат алуынан кейін ол Англияның бірінші нөмірлі скрам-хавы болды және ашылу матчында Италияға қарсы 67–7 есебімен жеңіске жеткенде, ойынның 8-ші минутында Англияның алғашқы әрекетін жасады. 2000 жылы Алты Ұлттар турнирінде капитан болды және көбінесе Мартин Джонсонның қатысуынсыз ойнады. 2001 жылы Британдық және Ирландиялық Арыстардың Австралияға жасаған турнесінде Доусон Хоулиден кейін екінші нөмірлі скрам-хав ретінде барды. Хоули алғашқы екі тест матчында ойнады, бірақ үшіншісінде жарақат алды, онда Доусон ойнады. Бірақ, даулы жағдай бойынша, Доусон орталық аптадағы ойыншылардың бірі болды, ол жаттықтырушы Грэм Генридің жаттығу режиміне қарсы болды және оны ашық сынады, бірақ бұл Хилидің ұқсас пікірлері сияқты үлкен резонанс тудырмады. Ол және Хили үйге қайтарылмайын деді, бірақ тәртіптік комитет оларға айыппұл салды. Аптаның соңында ол Брамбиске қарсы өткен тартысты матчта Хилидің қосымша уақыттағы әрекетін жүзеге асырып, жеңіске жетті. Доусонның мансабы 2002 жылдың қарашасында Оңтүстік Африкаға қарсы өткен рекордтық 53–3 есебімен жеңіске жеткен матхта мойын жарақатын алғаннан кейін тоқталуға жақын болды, ол Спрингбок капитаны Корне Кригеден бас сұғып алғаннан кейін жарақаттанды. Ол Англия құрамасының маңызды бөлігіне айналды және 2003 жылы Англияның Алты Ұлттар турниріндегі Ұлы Дулығаны жеңіп алған күні Ирландияға қарсы өткен матчта 50-ші кездесуін өткізді. 2004 жылдың күзінде ол "A Question of Sport" бағдарламасына қатысу үшін бұрыннан келісілген міндеттемесіне байланысты Англияның жаттығу лагеріне келмеді, нәтижесінде ол 2004 жылғы күзгі халықаралық матчтарға Англия құрамасынан шығарылды. 2005 жылғы Алты Ұлттар турниріне оралуы күтілді және Доусон турнирге Элит ойыншылар тобына қайта қосылды, ол 2005 жылы сэр Клайв Вудворд басқарған Жаңа Зеландияға Британдық Арыстардың турнесіне орын алу үшін жеткілікті жақсы ойнады. Доусон 2005 жылы Англия құрамасына оралды, бірақ Гарри Эллис бес матчтың төртеуінде тоғызыншы нөмірде бастағандықтан, көңіл көншітпейтін Алты Ұлттар турнирінде шектеулі мүмкіндіктерге ие болды.

In 1993, Dawson was a member of the England Sevens team which won the inaugural Sevens World Cup in Scotland. Dawson and competition teammate Lawrence Dallaglio were the first players to win the World Cup at both the 15 and 7 a side games. Ma'a Nonu & Mils Muliaina have since repeated this feat. Dawson made his international debut for England in December 1995, against Western Samoa, but would have to fight with Andy Gomarsall, Austin Healey but mostly Kyran Bracken for the England number 9 shirt. Dawson went on the 1997 British Lions tour to South Africa as third choice scrum half behind Healey and Rob Howley, but injury to Howley and some good performances saw Dawson make the starting line up. In the first test with ten minutes to go, Dawson broke from the base of a scrum and threw an overhead dummy that checked the four Springboks allowing him to scamper in for the winning try. That victory was the start of a 2–1 series win, clinched when he fed Jeremy Guscott for the series winning drop goal. Dawson captained England for the first time when he was chosen as captain for the infamous 1998 "tour from hell" in the absence of more experienced internationals. Despite the disastrous results he would go on to establish himself in the starting XV. He became first choice scrum half at the 1999 Rugby World Cup after Bracken's withdrawal due to injury and scored England's first try of the competition just eight minutes into the opening match, a 67–7 win, against Italy. He was captain in the 2000 Six Nations and often in the absence of Martin Johnson. In the 2001 British & Irish Lions tour to Australia, Dawson went as second choice scrum half behind Howley. Howley played in the first two tests but was injured for the third, where Dawson played. Controversially however, Dawson was one of the mid week sides opposed to the training regime of coach Graham Henry and publicly criticised him, although this did not cause as much stir as Healey's similar comments. He and Healey avoided being sent home but were fined by the disciplinary committee. Later in the week he redeemed himself by converting Healey's try during extra time to win a closely tied match against the Brumbies. Dawson's career nearly ended after sustaining a neck injury during the record 53–3 win against South Africa in November 2002, when he was headbutted by Springbok skipper Corné Krige. He became an integral part of the England side, winning his 50th cap against Ireland on the same day England won the 2003 Six Nations Grand Slam. In the autumn of 2004, he failed to turn up to an England training camp due to a previously arranged commitment to appear on A Question of Sport, resulting in him being dropped from the England squad for the 2004 Autumn internationals. A return to the 2005 Six Nations was expected and Dawson rejoined the Elite Player Squad for the tournament, playing well enough to earn a place on the 2005 British Lions tour to New Zealand, managed by Sir Clive Woodward. Dawson returned to the England fold in 2005 but had limited opportunities in a disappointing Six Nations campaign as Harry Ellis started at number nine for four of the five matches.

Медиа мансабы

2004 жылы Доусон BBC телеарнасының ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан «Спорт сұрақтары» викториналық шоуына қосылды, онда ол тұрақты команда капитаны ретінде Альли МакКоистпен және кейіннен Фил Тафнеллмен бірге ойнады. 2006 жылдың қыркүйегінде ол BBC One арнасының «Мәшһүр шеф-аспаз» бағдарламасында қатысып, Роджер Блэк пен Хардип Сингх Кохлиді жеңіп, финалда жеңіске жетті. 2006 жылы ол Лилия Копыловамен бірге «Strictly Come Dancing» би шоуына қатысты. Бастапқыда үміткер болып көрінбесе де, ол екінші орынды иеленді, бірақ финалда крикетші Марк Рампракаштан жеңілді. Кейіннен ол 2008 жылы шоуға қайта оралып, Элейн Пейджбен бірге «Спорттық көмек» қайырымдылық акциясы үшін «Strictly Come Dancing» би шоуына қатысты, олар екінші орынды иеленді. 2007 жылдың қаңтар айында Доусонның BBC Radio Five Live радиосына қосылатыны жарияланды, ол Англияның алдағы Алты ұлттар чемпионатының тікелей эфирінде комментатор ретінде жұмыс істеді. Ол сондай-ақ BBC үшін 2007 жылғы Регби әлем чемпионаты туралы репортаждар дайындады. Ол сонымен қатар 5 Live арнасының апталық регби шоуын жүргізеді. Жақында ол www.888.com телеарнасының покер арнайы бағдарламасында екінші орынды иеленді. 2008 жылы Доусон Митч пен Мэтттың «Үлкен балық» бағдарламасын бірге жүргізді, бұл британдық жағалауды теңіз өнімдерін жақсы көретін туристерге арналған саяхат болды, онда ол және Митч Тонкс британдық балық аулау порттарынан ауланған балықтан түрлі тағамдарды татып, пісірді. 2010 жылы Доусон Good Food арнасы үшін «Monster Munchies» бағдарламасын жүргізді, онда ол екі командаға 24 сағат ішінде үлкен жергілікті дәмділік жасауға тапсырма берді, олар жергілікті көрмеде таныстырылып, мөлшері, ұсынылуы және дәмі бойынша бағаланды. Олардың мақсаты – шағын автомобильдің мөлшеріндегі дәмділік жасау еді. 2023 жылы Доусон Ричард Османның «Ойын үйі» бағдарламасына Малори Блэкман, Крис МакКаустленд және Ранвир Сингхпен бірге қатысты.

Жеке өмір

Біркенхедте туған Доусон Букингемширде өсті және 12+ емтиханын (Букингемширдегі студенттер сол кезде бір жылдан кейін тапсырды) тапсырғаннан кейін Корольдік грамматикалық мектепке, Хай Уайкомбке оқуға түсті. Оқу кезінде ол крикет пен футболда өте жақсы нәтижелер көрсетті, бірақ соңында регбиге назар аударуға шешім қабылдады. Ол Германияда туған бұрынғы модель Каролин Хаускеллерге үйленді және олардың екі ұлы бар. Доусон 2020 жылдың 21 қыркүйегінде әлеуметтік желілерде олардың ажырасқанын хабарлады. Доусон «Эвертон» футбол клубының жанкүйері.

Доусон 2004 жылы «Тоғыз өмір» атты өзінің автобиографиясын жариялады. 2016 жылы Доусон отбасының «екі апталық қиындыққа» тап болғанын, оның екі жасар ұлының W135 менгитімен күрескенін айтты. 2017 жылы Доусон Ұлыбританияда талқанның қауіптілігі және талқан арқылы жұғатын аурулар туралы хабардарлықты арттыру мақсатындағы The Big Tick Project жобасына қосылды, өйткені ол өзінің Лайм ауруына шалдыққанын мәлімдеді. Оны өткен жылдың басында Лондон саябағында талқан шаққан.