Кіріспе

Aaliyah – американдық R&B әншісі Aaliyah-тың үшінші және соңғы студиялық альбомы. Ол 2001 жылдың 7 шілдесінде Blackground Records және Virgin Records компаниялары шығарды. Қаптамасының дизайнына байланысты ол "Қызыл альбом" деп те белгілі. Aaliyah 1998 жылы альбомның жұмысын бастаған, бірақ кинодағы мансабының дамуына байланысты жазуды кейінге қалдырды. 2000 жылы Австралиядағы Sing Sing студиясында жазуды қайта бастады, онда ол 2002 жылғы "Қанға тоңғандардың патшайымы" фильміне күндіз түсіріліп, түнде әндер жазды. Қосымша жазбалар Нью-Йорктегі Manhattan Center және Sony Music Studios, сондай-ақ Лос-Анджелестегі Westlake Recording Studios және басқа да орындарда өтті. Blackground компаниясымен жасалған жазба шарты бойынша әнші негізінен жазушылар мен продюсерлер тобымен жұмыс істеді, олардың ішінде Bud'da, J. Dub, Rapture және Eric Seats, сондай-ақ ұзақ жылдардан бергі серіктесі Timbaland болды. Aaliyah сыншылар тарапынан R&B, нео-соул және дэнс-поп альбомы ретінде сипатталды, сонымен қатар фанк, хип-хоп, альтернативті рок, электроника және латын музыкасы сияқты басқа да жанрлардың әсерінде болды. Альбомның продюсерлері синтезаторлық мелодияларды, үзіліспен келген ырғақтарды, бұрмаланған гитараны және ерекше өңделген вокал мен ән құрылымдарын қолданды, ал көптеген ән сөздерін әнші-сазгер Static Major жазды, ол Aaliyah-пен жақын достық және берік қарым-қатынаста болды. Әндер романтикалық махаббаттың күрделілігі мен қарым-қатынастағы түрлі кезеңдерді қамтиды. Aaliyah бұл альбомды жас ересек және қалыптасқан вокалист ретіндегі өзінің бейнесі деп қарастырды. Aaliyah шыққаннан кейін сыншылар мен коммерциялық тұрғыдан жақсы қабылданып, АҚШ Billboard 200 тізімінде екінші орынға ие болды. Дегенмен, кейін сатылымы азайды. Бірінші сингл "We Need a Resolution" орташа нәтиже көрсеткеннен кейін, Blackground және Virgin альбомның сатылымын арттыру үшін жоғары орын алатын келесі сингл іздеді. Лейбл "Rock the Boat" әнін таңдады, ол альбомнан үзінді ретінде эфирде ойнала бастағаннан кейін танымал болды. Aaliyah әнге Багам аралдарында бейнеклип түсірді, бірақ 25 тамызда АҚШ-қа қайта оралып бара жатқанда ұшақ апатында қаза тапты. Оның қазасынан кейін альбомның сатылымы күрт өсіп, Billboard 200 тізімінің жоғарғы сатысына көтеріліп, әлем бойынша 13 миллионнан астам дана сатылды. R&B жанрының өркендеген кезеңінде шыққан бұл альбом сыншылар тарапынан осы дәуірдегі ең жақсы және ықпалды жазбалардың бірі деп танылды, сондай-ақ Beyoncé, Rihanna және The Weeknd сияқты әртістерге әсер етті. Blackground, әншінің мұрагерлері және альбомның авторлары арасындағы ұзақ жылдарға созылған даулар мен құқықтық мәселелерден кейін, 2021 жылы Aaliyah алғаш рет музыкалық ағымдық қызметтерде қолжетімді болды.

Өмірбаян

Әлия продюсерлер Тимбаланд және Мисси Эллиоттпен бірлесіп екінші альбомын – «Миллионда бір» альбомын жазды, оны 1996 жылы шығарды, ол коммерциялық сәттілікке ие болды, ал келесі жылы орта мектепті бітірді. Ол фильмдердің саундтректерінен хит әндер арқылы одан әрі танымал болды, соның ішінде 1998 жылғы «Are You That Somebody?» синглы да бар. Әнді Тимбаландпен бірге жазған Әлия R&B және поп музыкасында авангардтық дыбыстармен тәжірибе жасады, сонымен қатар өзінің вокалдық шеберлігімен көзге түсетін әріптестерінен ерекшеленетін төмен тембрде және минималистік стильде ән айтты. Ол сол кездегі мансабының ең үлкен хиті болғаннан кейін, әнші өзін жасырып, көп назардан аулақ болуды қалады. 1999 жылдың ақпан айына үшінші альбом жоспарланған, бірақ Әлия актерлік мансабын дамыту үшін оның жаздыруын кейінге шегерді, нәтижесінде 2000 жылы «Ромео өлуі керек» фильмінде басты рөлді ойнады. Фильм оның беделін едәуір арттырды, ал саундтректің «Try Again» синглы Billboard Hot 100 хит-парадында бірінші орын алды. Оның лейблі Blackground Records фильмді және оның саундтрегін Virgin Records America компаниясымен тарату туралы келісім жасау үшін пайдаланды, бұл Blackground-тың болашақ альбомдарын бүкіл әлемде таратуға мүмкіндік берді.

Жазу және өндіріс

Әлия 1998 жылы альбомды жаздыра бастады. Ол «Ромео өлуі керек» фильмінде жұмыс істеместен бұрын бірнеше ән жазды, оның ішінде екеуі Тимбаландпен бірге. 1999 жылы Нью-Йоркте жазылған альбомымен айналысып жатқанда, Алия өзінің музыкалық құдайларының бірі Трент Резнорға телефон соғып, ән шығаруын сұрады, бірақ олар кестелерін үйлестіре алмады. Ол альбомды 2000 жылдың соңына дейін аяқтауды көздеді және Австралияда «Қаралғандардың патшайымы» (2002) фильмін түсіру кезінде оның жазбасын қайта бастады, өйткені ол өз бөлігін күндіз түсіріп, түнде ән жазды. Ол Billboard журналына берген сұхбатында: «Мен студияға кірмеген түндер болды. Мен тым шаршадым. Демалыс күндері мен оны әрдайым дайындап қоятынмын». Blackground президенті және Алияның туысы Jomo Hankerson «әлемнің жартысын айналып өтуді» қаламайтын продюсерлерге пара беру керектігін айтты. Ол «жақсы музыка жасаудың керемет сәттері» болды деп қосты. Альбомның әндерінің көпшілігі Нью-Йорктегі Sony Studios немесе Мельбурндағы Sing Sing Studios студиясында жазылған, соның ішінде «Loose Rap» екі студияда да жазылған. Алия «More Than a Woman» әнін Манхэттендегі Manhattan Center Studios студиясында, «U Got Nerve» әнін Нью-Йорктегі Soundtracks Studios студиясында, «We Need a Resolution» әнін Westlake Studios студиясында, «I Care 4 U» әнін Лос-Анджелестегі Magic Mix Studios және Music Grinder Studios студияларында жазды. Ол алғаш рет Эллиотт жазған «I Care 4 U» әнін 1996 жылы «One in a Million» альбомына жазды, бірақ ол альбом аяқталғаннан кейін оны тастады. Алия Blackground Records-тің музыканттардан, әнші-күйшілерден және продюсерлерден тұратын үй командасында жұмыс істеді, оның ішінде жаңадан басталған продюсерлер Bud'da, J. Dub, Rapture және Eric Seats. Музыкалық менеджер Джимми Хенчман, Алияның менеджері Барри Хэнкерсонның досы, жазбаның өндірісін үйлестіруге көмектесті және продюсерлер мен жазушылар әншімен жұмыс істеуге көмектесті. Альбомның көпшілігін R&B тобы Playa мүшесі Static жазды. Топ бір-бірінен алыстап бара жатқанда, оны Blackground «Are You That Somebody?» әнін жазғаннан кейін альбомның жетекші жазушысы болуға шақырды және «Try Again». Статик Алияның жақын достарының бірі болды, оның ішінде Мисси Эллиотт пен Тимбаланд бар еді, және олар онымен құмарлық танытты. Ол Алияның өзінің ән жазу стиліне өте қолайлы екенін, ал Алияның өзінің сезімдерін дәл суреттей алатынына сенді. Ол 1999 жылы «Rock the Boat» әнін жазды, бірақ Blackground әнге дайын емес деп санады. Барри Хэнкерсон өзінің ән жазуы туралы былай деді: «Біз әрқашан әр лирикаға қорғаныш болатынбыз, бірақ ол ешқашан ренжімейтін нәрселер жасады. Сіз біреудің өзін ақылды деп ойлағанын естігендей сезіндіңіз. Алия оған, ол оған тәуелді болды». Эллиотт өзінің «Алияның өлеңдік өсіп келе жатқан көпірінің бір бөлігі» екенін айтты. Ол Static-пен ән мәтіндерін талқылаған кезде, әнші Bud'da-мен альбомның дыбысы мен музыкалық бағыты туралы кеңескен. Ол сол кездегі Ұлыбританияның гараждар сахнасы туралы білуге қызығушылық танытты. 2001 жылдың наурыз айында Алия «Queen of the Damned» фильмінде өзінің рөлін төрт ай бойы түсіргеннен кейін альбомды түсіруді аяқтады, бұл альбомның шығарылуын кейінге қалдырды. MTV News Гидеон Ягоның хабарлауынша, ол соңғы әнін 9 наурызда аяқтады, ал альбомның тұтастай мастерін Берни Грундман Лос-Анджелестегі студиясында жасады. Австралияда болған кезінде Алия альбом үшін фотосуретке түсіруді Джефф Дюнас, Джонатан Маннион, Дэвид ЛаШапель және Альберт Уотсонмен бірге жасады. Әнші түсірілім кезінде бес питонды ұстады және жыландарға деген сүйіспеншілігін дамытты, оларды «қауіпті, бірақ өте әдемі» деп тапты және альбомда оның өкілі болды. Ол 2001 жылы сәуірде «Бізге шешім қажет» атты клипінде жылан тақырыбына қайта оралды және MTV-ге: «Олар жалғыздықта өмір сүреді, [және] менің өмірімде мен өзім болғым келетін кездер болады. Кейде өзімді-өзім түсінбей қаламын. Менің ойымша, олар өте күрделі жандар, бірақ сонымен бірге олар өте секси. Сондықтан олар Алияның жақсы кейіпкері». Ақырында, Уотсонның тікелей камераға позинг жасап тұрған Алияның суретін арт-дизайнер Уоррен Фу алдыңғы мұқаба ретінде таңдады, Уотсон кейіннен оның «сенімділік пен жетілудің көрінісі бар симметриялық композицияны» көрсеткенін түсіндірді. Альбомның өзі туралы Алия оны «бүгінгі [өз-өзімнің] және [мен] адамның жақсы көрінісі» деп атады, ол Jet журналына берген сұхбатында: «Мен қазір жас ересекпін, және менің ойымша, бұл альбом менің дауысымның өсуін көрсетеді» деді.

Музыка

R&B және нео-соул альбомы Aaliyah орташа темптегі фанк әндерінен, хип-хоп текстурасы бар жылдам тректерден және ескі соул әсеріне негіделген баяу әндерден тұрады. Заманауи қалалық дыбыстармен қатар, музыкаға Таяу Шығыс әсері, жұмсақ альтернативтік рок және әсіресе Тимбаландтың альбомдағы әндерінде латын дыбыстары қосылған. "Never No More" әні продюсер Bud'da жасаған аспаптық аранжировкалармен ескі соул және қазіргі заманғы хип-хоп дыбыстарын үйлестіреді, ал "Read Between the Lines" латын перкуссиясымен бірге ритмикалық, цифрлық самба болып табылады. Aaliyah-тың туындыларында синтезаторлық мелодиялар, винтаждық синдрумдар, бұрмаланған гитара, стаккато аранжировкалар және қабаттасқан, эксцентрикалық өңделген вокалдар бар. NME журналынан Джон Малви оның дыбысын нәзік және "әсерлілік пен пафосқа" бой алмайтындығын айтады, ал журналдың Алекс Нидхэмы оның "әлемнен тыс" жоғары жиілікті дыбысталуын дуб-реггимен, Доктор Дре мен Massive Attack-тің қараңғы, кең музыкалық кеңістігімен салыстырады. Стивен Томас Эрлвиннің пікірінше, альбом Мэси Грей мен Джилл Скотттың ескі соулға ұмтылуынан ерекшеленеді, себебі оның музыкасы конвенциялық емес, бірақ заманауи көрінеді, "әртүрлі мәдениеттердің дыбыстарының, стильдерінің және эмоцияларының алуан түрлі жиынтығын" ұсынады. Aaliyah-тың биттері фрагменттелгендей жасалған, техно және электро текстураларын көрсетеді. "Loose Rap", "Extra Smooth" және "What If" сияқты тректерде әдеттен тыс ән құрылымдары және аяқталумен эксперименттер бар. "I Can Be" және "What If" 2-step және рок элементтерін қамтиды, бірақ соңғы ән ерекше Детройт техносы мен индустриалды роктан әсерленген. Клубтық стильдегі "More Than a Woman" әнінде Aaliyah-тың вокалдық үйлесімдері минор тоналды скрипка мен гитараның дыбыстарына қарсы келеді, ал "Loose Rap" су астындағы дыбыстарды, Neptunes стиліндегі төмен тембрлі электрониканы және "бұл тек ритм мен блюз емес" деп жариялайтын гармониялық жұмсақ вокалдарды қамтиды. Rolling Stone журналынан Эрнест Харди альбомның эксперименттерін Outkast-тың Stankonia (2000), Sade-тің Lovers Rock (2000) және Missy Elliott-тың Miss E So Addictive (2001) альбомдарының дыбыстарымен салыстырады. Slant Magazine журналынан Сал Цинкеманидың сөзіне сәйкес, "Эллиоттың жанрларды араластыратын So Addictive сияқты, Aaliyah хип-хоп пен электроника арасындағы байланысты қамтамасыз етеді".

Әндер мәтіні

Тақырып бойынша, Алия романтикалық махаббаттың күрделіліктерін және қарым-қатынастардың кезеңдерін – ойсыз ғашықтық, қарым-қатынастың соңына жақын туындайтын мәселелер мен жүрек ауруын зерттейді. Жұмбақ әзілдер, ойнақы юмор және күлкілі дыбыс эффектілері, мысалы, дауыстың күлдіргіш өңделуі, жүрекжарқылы мен эротизм тақырыптарымен өріліп жатыр. Citysearch-тен Джастин Хартунгтың айтуынша, бұл альбом "жас ересектіктің шатасуын құлшыныс еркіндігіне айналдырады", ал Billboard-тан Рашаун Холл әр әннің музыканың дыбыстық алуандығымен үйлесетін бірегей эмоционалдық сипатқа ие екенін айтады. Әйелдерді күшейту тақырыбындағы әндердің арасында Plugged In-нің Боб Валишевски Алияда "денсаулықты өзіне деген құрметті" байқады, ол "әдепсіз адамдарға ('U Got Nerve'), ойын-сарқыштарға ('I Refuse'), өзінше кесектерге ('Extra Smooth'), қауесет пен қызғанышқа ('Loose Rap') немесе физикалық зорлық-зомбылыққа ('Never No More') мойын бұрмайды". Бас киімін ауыстырып, драм-н-басс әсерімен дыбысталатын "Extra Smooth" әні ынталы уақытты бейнелейді және Алия мен Static арасындағы әр адамның қалай тартымды көрінуге тырысатыны туралы әңгімеден шабыттандырылған, ал "Loose Rap" әні сол аттас сленг фразасымен аталады және банальды сөздермен әрекет ететін романтикалық әуесқойларды жеңілтексітеді. "Those Were the Days" әні бұрынғы жарын бейжайсырап кетеді, ал "What If" әні адал емес жарын және оған ұқсас еркектерді ашумен қорқытады. "I Care 4 U" әнінде баяндаушы жүрегі ауырған досын жұбатуға тырысады, бірақ оған деген өзінің өтелмеген сезімдерінен мазасыз болады.

Вокал

Әлияның вокалы альбом бойында ұстамды сопрано стилінде орындалады. Vibe журналының Хён Ким оның әндері бұрынғы жазбаларына қарағанда оның ән айтуына көбірек назар аударады деп санайды, "оны қабатты өндірістің артына жасырудың орнына алға шығарады". Биографиялық деректерді жазған Кристофер Джон Фарлидің айтуынша, бұрынғы альбомдарына қарағанда, ол әндерде "көркемдік тұрғыдан толыққанды жасайды", ал "оның жұмсақ дауысы енді үлкен ағаш бұталары арқылы соғып өтетін жеңіл жел сияқты қарапайым нәрсеге ұқсайды". Джошуа Кловердің пікірінше, Әлия музыкалық ноталарды "синкопацияның өте өзгермелі архитектурасының ерекше бұрыштарына" итеріп жібереді, әсіресе "формаға мойын бұрмайтын" тректерде. Жалпы, "ол дыбыстарды әңгімеге айналдырады, мәтіннен тыс мағына жасайды, тікелей әсерден артық ләззат алады". "Rock the Boat" әнін Әлия демікпен айтады, ол сүйіктісіне қалай ләззат алу керектігін түсіндіреді және оның эротикалық қуануын есірткіге теңейді. "I Care 4 U", "Never No More" және "I Refuse" сияқты балладалар көбірек эмоциямен орындалады, қайғылы сезімдер мен жарақатты көрсетеді. "I Can Be" әнінде Әлия басқа біреумен қарым-қатынас құрған ер адамның сүйіктісінің рөлінде ән салады, ол оның ең басты әйелі болғысы келеді. The Guardian газетінің Алекс Макферсон "Әлияның әндегі "бос, сезімсіз" орындалуы "басқа әйел болуды өзін-өзі емдеудің эмоционалды мазохистік түрі ретінде көрсетеді" деп жазады.

Сату және сату

Aaliyah бастапқыда Blackground және Virgin компаниялары 2001 жылдың 7 шілдесінде Жапонияда шығарды, ал 16 шілдеде Ұлыбританияда және 17 шілдеде АҚШ-та жарық көрді. АҚШ-та ол Billboard 200 альбомдар тізімінде екінші орынға ие болды, Alicia Keys-дің Songs in A Minor альбомынан кейін. Ол күніне 187 000 дана сатылды, бұл Aaliyah мансабындағы ең жоғары сатылым көрсеткіші болғанымен, келесі екі айда альбом сатылымы азайды. Әнші альбомды насихаттау үшін мансабындағы ең ірі концерттік турнеге шығуды жоспарласа, Blackground және Virgin – жазбаның табысына үлкен инвестиция салғандықтан – сатылымды арттыруға көмектесетін жоғары рейтингтегі синглді қалаған. "We Need a Resolution" 13 сәуірде жетекші сингл ретінде шығарылды, бірақ радиода кең таралмады және Billboard Hot 100 тізімінде тек 59-шы орынға жетті. Aaliyah пен Blackground альбомнан екінші синглдың қандай болуы керек деген мәселеде келіспеді. Ол "Rock the Boat" әнін жақтаса, лейбл Timbaland өндірген тректі ұсынды. 2001 жылдың тамыз айының басында Aaliyah Лос-Анджелесте Timbaland өндірген "More Than a Woman" музыкалық видеосын түсірді. Лейбл әнді альбомның екінші синглы ретінде таңдады және 21 тамызда шығарды, себебі трек альбомнан тыс эфирде қолдау тапқан болатын. 2001 жылдың 22 тамызында Aaliyah "Rock the Boat" музыкалық видеосын түсіру үшін Багама аралдарына сапар шекті. Видео түсірілімі аяқталғаннан кейін, 25 тамызда АҚШ-қа қайтып бара жатқан ол және бірнеше экипаж мүшелері ұшақ апатында қаза тапты. Blackground басшылары альбомның келесі синглын және музыкалық видеосын қашан шығаратынын білмей қалды. Осы кезде Aaliyah альбомы 447 000 данадан астам сатылған еді. Aaliyah қаза болғаннан кейін альбом сатылымы күрт өсті. Оның қазасы туралы хабар Nielsen SoundScan сатуды қадағалау аптасының соңғы күні жарияланды, сол аптада Aaliyah 62 000 дана сатты, бұл өткен аптамен салыстырғанда 41,5% жоғары көрсеткіш. Келесі аптада ол 305 500 дана сатты және Billboard 200 тізімінде 19-шы орыннан бірінші орынға көтерілді, бұл жазбаның ең жоғары сатылым көрсеткіші болды. Бұл Aaliyah-тың Billboard тізімдерінің кез келгенінде бірінші орынға шыққан жалғыз альбомы болды және 1980 жылы John Lennon-ның Double Fantasy альбомынан кейін алғаш рет әртіс қайтыс болғаннан кейін тізімде бірінші орынға көтерілді. 19 қыркүйекте Aaliyah альбомының сатылымы бір миллионнан асты. Қарашада "Rock the Boat" сингл ретінде шығарылды және сол айда R&B/Hip Hop тізімінде екінші орынға жетті. АҚШ-та Aaliyah Billboard 200 тізімінде 69 апта бойы болды, 2002 жылдың 25 ақпанына дейін 2,06 миллион дана, ал 2009 жылдың желтоқсанына дейін 2,6 миллион дана сатылды. 2001 жылдың қарашасында Virgin компаниясымен бірлескен келісімін тоқтатқан Blackground "More Than a Woman" (4 қыркүйекте шығарылған) музыкалық видеосын отандық дистрибьюторларға жібергісі келді, бірақ бұл екі лейблдің де бірлесіп жұмыс істеуін қажет етті. Blackground кейін Universal Records компаниясына көшті, ал видео алғаш рет Еуропада көрсетілді. Ұлыбританияда "More Than a Woman" 2002 жылдың 7 қаңтарында сингл ретінде шығарылды және синглдар тізімінде бірінші орынға енді, ал Aaliyah альбомы 65-ші орынға қайта кірді; ол бастапқыда 2001 жылдың 28 шілдесінде 25-ші орынға енген еді. "More Than a Woman" әні бірінші орынға жеткеннен кейін екі апта өткен соң, альбом 2002 жылдың 27 қаңтарында 17 орыннан 5-ші орынға көтерілді. Aaliyah британдық чарттарда 36 апта бойы болды. Official Charts Company мәліметтері бойынша, альбом Ұлыбританияда барлығы 303 000 дана сатылды. Ол сондай-ақ Франция, Германия және Нидерландыдағы рекордтық тізімдерде 9-шы орынға жетті, онда ол 33, 41 және 46 апта бойы тізімде болды. Халықаралық фонографиялық индустрия федерациясының (IFPI) мәліметінше, альбом 2001 жылы әлемдегі ең көп сатылған альбомдардың 34-орында тұрды. 2012 жылдың тамызында NME жазушысы Том Гудвин оның бүкіл әлемде 13 миллионнан астам данасы сатылғанын хабарлады.

Сыни қабылдау

Алияның альбомы көптеген сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Metacritic сайтында, кәсіби басылымдардан алынған рецензияларға 100 балдық шкала бойынша баға берілетін платформада, альбом 14 рецензия негізінде орташа есеппен 76 балл алды. Pitchfork журналының Rawija Kameir хабарлағанынша, сыншылар әншінің заманауи поп музыканың "жасандылығынан" ауытқып, поп, R&B және хип-хопты үйлесімді түрде қолдайтын жаңа тәсілін мақұлдады. Billboard журналынан Rashaun Hall Алияның өзінің поп/R&B әріптестерінен өзгеше көзқарас танытқанын атап өтті, олар "жыл сайын қуандыратын альбомдар шығарып жүреді". Ол бұл альбомды "әр әнінің өзіндік сезімі бар, дыбыстық әртүрлілікке толы жинақ" деп сипаттады. 2001 жылдың шілдесінде The Guardian газетіне жазған Michael Odell Алияны поп пен R&B-нің керемет үйлесімі деп атады, бұл альбом "R&B өндірісінің қазіргі деңгейін көрсетуге арналған буклет" және сонымен бірге әншінің талантын көрсетеді. Ол музыканың дыбыстарын "керемет" деп бағалап, оның ерекшелігінің "R&B жанрының дәстүрін ойыншыл және сенімді түрде жаңарту" екенін айтты. Chicago Tribune газетінде Brad Cawn Алияның Садтың әдемілігі мен Мисси Эллиоттың батылдығын "әдемі әуендер мен үйлесімділік, және қалалық музыканың кемелдігі" бар сәнді нео-соул арқылы көрсеткенін жазды. The New Zealand Herald газетінен Russell Baillie бұл музыканы инновациялық би-поп деп атады, бұл "бірлескен, егжей-тегжейлі және қызықтыратын альбом" екенін айтты. The Independent газетіне жазған Simon Price бұл альбомды "қара поптың авангарды екендігінің тағы бір дәлелі" деп атады. The A. V. Club журналына берген рецензиясында Nathan Rabin бұл альбом Алияны өзімен жұмыс істеген музыканттардың көлеңкесінде қалмайтын маңызды әртіс ретінде таныстырады, ал Rolling Stone журналынан Hardy бұл альбомды "Алияның фантазиялары мен күшін зерттейтін, күш пен тәуелсіздіктің керемет жариялануы" деп атады. Spin журналына жазған Clover бұл альбомды оның ең терең жұмысы деп санайды және ол Тимбаланд пен Static-тің "формальды шеберлігін" "күшті эмоциялар мен күрделі дыбыстармен" байытып, "өнер" тудырды деді. Кейбір сыншылар мақтауында сақтық танытты. Mulvey Алияны "әдемі" және "керемет емес, қанағаттанарлық" деп бағалады. Static-тің ән жазу шеберлігі альбомды құтқарып алғанын айтса да, оның пікірінше, Тимбаланд көбірек әндер қосуы керек еді. Q журналы да музыкасының жаңашылдықтан гөрі лайықты екенін, ал кейбір әндері толтырғыш сияқты екенін айтты. Entertainment Weekly журналында Craig Seymour кейбір әндерінің музыкалық ерекшеліктерінен алшақтағанын, бірақ басқа әндерінде ол "махаббатты екі жақты сезім ретінде – қызықты да қорқынышты" көрсетеді деп жазды. Robert Christgau The Village Voice газетінде "Бізге шешім керек" және "Сенде жүйке бар" әндерін ең жақсылары деп атап, Алияны "өзінің биттеріне тәуелді, бірақ мақтан тұтатын құл" деп сипаттады. Los Angeles Times газетінен Connie Johnson альбомның жаңашылдығына жетпегенін, ал әндердің мәтінінде тереңдік пен "музыкаға тікелейлік беретін жеке ашылу" жоқ екенін айтты. E! Online сайты альбомның "бұрынғы жұмыстарына қарағанда бірден әсер етпейтінін" айтса да, ол "өзінің дауысы мен жасының шекарасын кеңейтеді" деді. Басылым Алияны "R&B, хип-хоп және тіпті техно биттері арқылы ақырындап өнеріне жетуі" үшін мақтады. Ирландиялық RTÉ басылымынан Luke McManus альбомның тым ұзақ екенін айтса да, оны "жылдың ең жұмсақ және ең тартымды R'n'B альбомы, әні ашық және сенімді" деп бағалады. Алия 2001 жылдың ең жақсы альбомы деп Slant Magazine журналы таныды, ал The Atlanta Journal Constitution және Time журналы оны жылдың ең жақсы он альбомының бірі деп атады. NME журналы оны жыл соңындағы тізімде 39-шы орынға қойды. Альбом The Village Voice газеті жариялаған американдық сыншылардың жылдық сауалнамасы Pazz & Jop-та 73-орынды иеленді. Сауалнаманы ұйымдастырған және бақылаған Christgau өзінің эссесінде Алияның ақыры "ешкім жоққа шығара алмайтын материал" жасағанын, бұл "жақсы альбом" екенін айтты. Альбом сонымен қатар неміс музыкалық журналы Spex жүргізген жылдық сауалнамада 37-орынды иеленді. Бұл альбом үшін Алия қайтыс болғаннан кейін NAACP Image Award сыйлығымен "Ең үздік әйел әртіс" номинациясында марапатталды. 2002 жылғы American Music Awards салтанатында ол "Сүйікті R&B/Soul альбомы" номинациясында жеңіске жетті. 2002 жылы Алия "Үздік R&B альбомы" номинациясында Грэмми сыйлығына ұсынылды. "Rock the Boat" әні "Ең үздік әйел R&B вокалдық орындау" номинациясына ие болды. "Бір әйелден артық" әні 2003 жылы осы санатта ұсынылды.

Мұрасы мен ықпалы

Алияның кинодағы мансабының дамып келе жатқан кезеңімен бірге, альбом 2001 жылы оның кең танылуының бір бөлігі болды. AllMusic-тен Стив Хьюи осы альбомды оның ең толыққанды туындысы деп атап, ол «әншінің бейнесін сезімтал ересекке айналдырды» деді. Сайттың бас редакторы Эрлевин бұл альбомды «жетілудің белгісі және көркемдік жағынан үлкен қадам» деп бағалады, ал BBC Music-тен Дэрил Ислэ бұл Алияның бұрынғы екі альбомын «жас кезеңдегі тәжірибелер» сияқты етіп көрсетті. PopMatters журналисі Квентин Б. Хаффтың пікірінше, ол бұрынғыдай музыкасының инновациялық өндірісін әншілік өнерімен үйлестірген емес, және бұл альбом «қызыл суреті» үшін «Қызыл альбом» деп те аталды. Хафф бұл жазбаның әнші мен оның серіктестері арасындағы ынтымақтастықтың артуын көрсеткенін айтты, сонымен қатар ол өзінің бейінін кеңейте отырып, музыканы жаздыруды қалай жалғастыратыны туралы күмәндарды сейілтіп жіберді. The New Rolling Stone Album Guide (2004) кітабында Кит Харрис «Алия студиялық қуыршақтан күшті R&B үлгісіне айналды – заман талабына сай өзін-өзі жақсы танитын Ронни Спектор» деп жазды. Алияның 2001 жылдың ортасында альбоммен қайта оралуы қазіргі заманғы R&B-ның ең жарқын кезеңімен және нео-соулдың танымалдылығымен бірге болды. Эрлевиннің айтуынша, Алияның альбомы «сол кездегі ең күшті қалалық соул жазбаларының бірі» болды, ал The Guardian оны «ғасырдың басындағы» R&B алтын дәуірінің шыңы деп атады. Газеттің жетекші сыншысы Алексис Петридис Алияның R&B және хип-хоптың ең шығармашылық көрсеткен жылындағы ең тартымды музыкасын жаздырғанына сенді. 2005 жылы Aaliyah альбомы GQ журналының «Әлемдегі ең крутой 100 альбом» тізімінде 66-шы орынды иеленді, ал Stylus Magazine оны «2000–2005 жылдардағы ең жақсы 50 альбом» тізімінде 47-ші орынға қойды; басылымның Дэвид Дрейкі оны өзінің тізімінде сегізінші орынға орналастырды. Бірнеше жылдан кейін ол Vibe журналының «Vibe Era 150 Essential Albums» тізіміне енді, ал онжылдықтың соңында Slant Magazine журналының 2000-шы жылдардың ең жақсы альбомдары тізімінде 72-ші орынды иеленді. Vibes тізіміне жазған Джон Караманика Алияның «жас мыңжылдықтың ең жақсы соул альбомы болуы мүмкін» және «санатты қайта анықтайды» деді, музыкасы «құрылысы батыл, тұжырымдамасынан керемет және R&B-ден кейінгі» еді. Альбом NPR-дің «Әйелдер жасаған ең үздік 150 альбом» тізімінде 77-орында болды. Жазушы Стасия Айронстың айтуынша, «Алия 90-шы жылдардағы R&B стилінен заманауи PBR&B-ге тегіс өтуді қамтамасыз еткен катализатор және көпір болды». Алия 2000-шы жылдары R&B-ның «бит» негізіндегі дыбысын қалыптастыруға көмектесті, сонымен қатар қара нәсілді прогрессивті музыканттардың жаңа толқынына әсер етті. The Independents Micha Frazer Carroll жазғандай, Destiny's Child, Ashanti, Amerie және Cassie сияқты әншілер альбомның «ерекше дыбысының» табысын пайдаланды, ал Алияның «қарқынды вокалдық тіркесі» Ciara және Rihanna сияқты вокалистерге әсер еткен «көбірек сабырлы R&B әншісінің» архетипін құрды. Тимбалендтің R&B-мен коммерциялық табысы Джастин Тимберлейк және Нелли Фуртадо сияқты әншілерге онжылдық бойы әсер еткені кейінірек The Guardians Ребекка Николсон Алияны өндіру тәжірибесімен байланыстырды, ол «содан бері одан керемет дыбыстық нәрсе жасамады» деп жазды. Q журналының журналисі Ив Барлоу 2011 жылы альбомды «қазіргі поп музыкада естілетін жоспар құруға» себепкер болды деп бағалады, оның ішінде R&B әншілері Бейонсе және The Weeknd, сондай-ақ инди-поп тобы The xx сияқты әртістер бар. Камирдің айтуынша, Алияның альбомдағы көп бөлімді гармониялары Соланж Ноулздікіне ұқсас. The Official Charts Company альбомды «қазіргі заманның ең ықпалды R&B альбомдарының бірі» деп сипаттады және ол «Бейонсе, Франк Оушен және Жанел Мона сияқты хип-хоп супержұлдыздарының бүкіл буынына шабыт берді». Алияның альбомының жаздыру сессиялары көптеген пайда болмаған тректерді қалдырды, олар Blackground компаниясымен қайтыс болғаннан кейін мұрағатталды және ішкі қайшылықтар мен лейбл, Алияның отбасы және продюсерлер арасындағы құқықтық мәселелерге байланысты көбінесе жарияланбады. Бұл жазбалардың алтауы 2002 жылы жинақ альбомында I Care 4 U. Blackground компаниясының кейінгі құлдырауы және әншінің каталогын дұрыс басқару келесі онжылдықта Алия альбомының ағынды қызметтерде қолжетімсіз болуына әкелді, бұл 2019 жылы Камейрдің «Алияның мұрасы оның маңыздылығына қарамастан, азайды» деп айтуына себеп болды. Сол жылы The Guardian оны 21-ғасырдың 100 ең жақсы альбомы тізімінде 28-орынға қойды, бұл тізімде ағынды қызметтерде жоқ жалғыз альбом болды. Газеттің музыка редакторы Бен Бомонт Томас қоса берілген түсіндірмеде: «Бұл альбом Алияның Тимбалендпен жасаған үш шедеврге – Try Again, More Than a Woman және We Need a Resolution – арқасында мақталады, олар оның дауысына жылан тәрізді зұлымдық сыйлайды, бірақ сонымен қатар күшті ескі мектептік жамдар мен ұзақ балладалар да бар. Төменгі деңгейдегі R&B жұлдыздары дауыстарын битке бейімдейді, ал Алияның генийі, ұшақ апатында қайғылы түрде тоқтатылған, оның дауысы латындық ритміне ұқсас». 2021 жылдың тамызында альбом мен Алияның Blackground үшін (қазір Blackground Records 2.0 деп аталды) жазған басқа да жұмыстары лейбл мен Empire Distribution арасындағы келісім бойынша физикалық, цифрлық және ағынды форматтарда қайта шығарылатыны хабарланды. Алайда, Алияның мұрагерлері Blackground 2.0-ның хабарламасына жауап ретінде мәлімдеме жасап, мұрагерлерге толық есеп берусіз және ашықтықсыз Алияның музыкасын шығаруға бағытталған «ашкөз әрекетке» наразылық білдірді. 10 қыркүйекте Алия Blackground және Empire арқылы ағынды және музыканы жүктеу қызметтерінде пайда болды. Келесі апталарда ол АҚШ Billboard 200 тізімінде 13-орынға, ал Top R&B/Hip Hop Albums және UK Hip Hop and R&B Albums тізімдерінде 7-орынға қайта оралды.

Шығару тарихы

Алия аймағындағы шығарылым күндері Датасы Таңба(лар) Сілтеме (Сілтемелер) Жапония 7 шілде 2001 Blackground Records, Blackground, Virgin Records, Virgin Ұлыбритания 16 шілде 2001 АҚШ 17 шілде 2001 Франция 24 шілде 2001