Кіріспе

Атлантика мұхитындағы дауыл маусымы

1955 жылғы Атлантика дауыл маусымы сол кездегі ең қымбат маусым болды, алдыңғы жылғыдан асып түсті. Дауыл маусымы 1955 жылдың 15 маусымында басталып, 1955 жылдың 15 қарашасында аяқталды. Бұл маусым жиналған циклон энергиясы (ACE) тұрғысынан өте активті болды, бірақ дауылдың қалыптасуы жағынан орташа деңгейден сәл жоғары болды, 13 тропикалық циклон тіркелді. Жылдың алғашқы хабарланған жүйесі – қаңтардағы «Алис» дауылы кейіннен 1954 жылдың 30 желтоқсанында қалыптасқандығы анықталды. «Алис» дауылы Кіші Антиль аралдары мен Кариб теңізінің шығыс бөлігінен өткенде салыстырмалы түрде аз әсер етті. 1955 жылы қалыптасқан алғашқы тропикалық циклон – «Бренда» тропикалық дауылы тамыздың басында АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауында екі адамның қаза болуына және аз зақымдануға себеп болды. «Конни» және «Дайан» дауылдарының тікелей жалғасуы АҚШ-тың Солтүстік-Шығысында ірі су тасқынына әкелді, нәтижесінде 1 миллиард долларға жуық (1955 жылғы АҚШ доллары, 2022 жылы 11,05 миллиард доллар) шығын келді және кем дегенде 232 адам қаза тапты. Келесі үш дауыл – «Эдит», «Флора» және «Бес» тропикалық дауылы өте аз немесе ешқандай әсер етпеді. Қыркүйек айының басында «Глэдис» дауылы Мексикада, негізінен Мексика қаласында ауыр су тасқынына себеп болды. Сонымен қатар, «Глэдис» дауылының тармағы Техас штатында аз әсер етті. «Хильда» дауылы Үлкен Антиль аралдарына, содан кейін Мексикаға соқты. Оның салдарынан кем дегенде 304 адам қаза тауып, 120 миллион доллар шығын келді. Қыркүйек айының ортасында «Айон» дауылы Солтүстік Каролина штатының шығысына соқты және «Конни» мен «Дайан» дауылдарынан туған су тасқынына үлкен үлес қосты, нәтижесінде жеті адам қаза тауып, 88 миллион долларлық зиян келді. Сол айдың соңында 5-санатты дауылға дейін күшейген «Джанет» дауылы Кариб теңізіне жақын орналасқан бірнеше елдерді, сондай-ақ Мексика мен Британдық Гондурасты қамшылады. «Джанет» дауылы 53,8 миллион долларлық зиянға және кем дегенде 716 адамның қаза болуына әкелді. Қазан айында аты аталмаған тропикалық дауыл құрлыққа әсер етпеді. «Кэти» дауылы, соңғы дауыл, Испаниола аралының сирек қоныстанған аймағында кем дегенде 200 000 долларлық аз зиян келтірді; сонымен қатар жеті адамның қаза болғаны хабарланды. Жалпы алғанда, осы жылығы дауылдар 1601 адамның қаза болуына және 1,11 миллиард долларлық зиянға әкелді, бұл сол кездегі ең қымбат маусым болды. Кейіннен төрт дауылдың атауы алынып тасталды.

Маусым қорытындысы

1955 жылдың 11 сәуірінде, маусым басталар алдында, Гордон Данн Майамидегі дауыл ескерту кеңсесінің бас метеорологы болып тағайындалды. Данн өткен маусымда «Хазел» дауылын болжағанда инсульттан қайтыс болған Грейди Нортонның орнын басты. Маусымның басында «Дауыл саятшылары» сол кездегі ең жаңа радар және электрондық жабдықтары бар жаңа барлау ұшақтарын алды. Сол айдың соңында, 1955 жылғы маусымның басталуына біршама уақыт қалғанда, АҚШ Сенаты АҚШ-тың шығыс жағалауында 55 жаңа радар стансасын қаржыландыру туралы заң жобасын ұсынды. АҚШ Өкілдер палатасы 5 миллион доллар бөлу туралы заң жобасын қабылдағаннан кейін, Сенат қаржыландыруды екі есеге, 10 миллион долларға дейін арттыру мүмкіндігін талқылады. Нәтижесінде, радарлар 1955 жылдың шілдесінен бастап орнатылды. Атлантикалық дауыл маусымы 1955 жылдың 15 маусымында ресми түрде басталды. Бұл маусымда 13 тропикалық циклон қалыптасып, орташа көрсеткіштен асып түсті. Әдеттегі маусымда шамамен тоғыз тропикалық дауыл пайда болады, олардың бесеуі дауылға дейін күшейеді. Барлық он үш депрессия тропикалық дауылға айналды, ал олардың он бірі дауылға айналды. «Алиса» дауылы 1955 жылдың қаңтарында аталды, бірақ операциялық талдау бойынша ол 1954 жылдың желтоқсан айының соңында қалыптасқан. Дауыл маусымының ресми шегінде тропикалық циклогенез 31 шілдеде «Бренда» тропикалық дауылының пайда болуымен басталды. Алайда, тамыз айында төрт тропикалық циклон – «Конни», «Диана», «Эдит» және атаусыз тропикалық дауыл қалыптасты. Қыркүйек айында тағы бес тропикалық циклон – «Флора», «Глэдис», «Хильда», «Ион» және «Джанет» пайда болды. Тропикалық циклогенез қысқа ғана уақытқа тоқтады, содан кейін 10 қазанда атаусыз тропикалық дауыл пайда болды. ACE (Accumulated Cyclone Energy) – дауылдың қуатын оның өмір сүрген уақытына көбейту арқылы есептелетін көрсеткіш, сондықтан ұзаққа созылған және әсіресе күшті дауылдардың ACE көрсеткіші жоғары болады. Бұл көрсеткіш тек тропикалық циклон туралы толық хабарламаларда, желдің жылдамдығы тропикалық дауылдың күшінен асып түскенде ғана есептеледі.

Бренда тропикалық дауыл

Осы маусымдағы алғашқы тропикалық депрессия 31 шілдеде Мексика шығанағының солтүстік-шығысында пайда болды. Алты сағаттан кейін, депрессия "Бренда" тропикалық дауылына күшейді. Келесі 24 сағат ішінде дауыл күшейіп, 1 тамыздағы ең жоғары қарқындылығына жетті, содан кейін Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына жағалауға тигенше біршама әлсіреген күйде болды. Дауыл құрлық ішінде тұрақты түрде әлсіреп, 2 тамызда сағат 06:00 UTC-де тропикалық депрессияға дейін төмендетілді. Шамамен 24 сағаттан кейін Бренда солтүстік-шығыс Техас үстінде тарады. Пенсакола, Флорида, мен Лейк Чарльз, Луизиана арасындағы жауын-шашынның жалпы көлемі шамамен ; егер болған болса, су тасқынының зияны аз болды. Тропикалық дауылдың күші Борн көлінің оңтүстік жағалауындағы Шал Бичте байқалды, мұндағы желдің ең жоғарғы жылдамдығы шамамен болды. Сол жердегі су деңгейі нормадан жоғары болды. Сонымен қатар, Мобил, Алабама маңында екі адам қаза тапты. АҚШ-тың Виргин аралдарында дауылдан үш адам көз жұмды, ал бірнеше үйлер қирады. Пуэрто-Рикода Конни 60 үйді қиратып, егінге зиян келтірді. Пуэрто-Рикоға әсер еткеннен кейін Конни солтүстік-батысқа бұрылып, желдің ең жоғарғы жылдамдығына жетті. Дауыл баяулап, солтүстікке бұрылғанда әлсіреді және 12 тамызда Солтүстік Каролина штатына 2 санаттағы дауыл ретінде соқты. Конни Вирджинияда екінші рет құрлыққа шықты. Чесапик шығанағында Конни қайықты құлатты, нәтижесінде 14 адам қаза тауып, Жағалау күзеті ережелерін өзгертуге себеп болды. Пенсильвания мен Нью-Джерсиде алты адамнан, ал Нью-Йоркте он бір адамнан қаза болды, онда рекордтық жаңбыр үйлерді және метроны су басты. Дауыл кезінде кем дегенде 225 000 адам электр қуатынан айырылды. АҚШ-тағы зиян шамамен 86 миллион долларды құрады, бірақ Конниден соңғы жаңбыр Диана дауылының су тасқынына дайындық болды.

Даян дауылы

7 тамызда тропикалық толқын Кіші Антиль аралдары мен Кабо-Верде аралығында тропикалық депрессия тудырды. Барлығы 813 үй қирады. Су тасқыны үйлерге, тас жолдарға, электр желілеріне және темір жолдарға ауыр зақым келтіріп, бірнеше жазғы лагерьтерге әсер етті. Коммуналдық қызметтерге жалпы есеп бойынша 79 миллион долларлық зиян келтірілді. Таулы аймандардағы су тасқыны көшкіндерді тудырып, егіс далаларын жойды; ауыл шаруашылығына келтірілген шығын 7 миллион долларға бағаланды. Жүздеген шақырымдық жолдар мен көпірлер де қирады, осыған байланысты 82 миллион долларлық зақым тіркелді.

Эдит даулымы

21 тамызда Атлант мұхитының тропикалық аймағында шығыстан келген тропикалық толқын тропикалық депрессияға айналды. Содан кейін Эдит біртіндеп күшейе отырып, солтүстік-батысқа қарай бұрыла бастады және 26 тамызда дауыл күшіне жетті, бірақ келесі күні қайтадан тропикалық дауылға дейін әлсіреді. Дауыл солтүстік-шығысқа қарай жылдамдап, күшейіп, 29 тамызда дауыл статусын қайта алды. Эдит 30 тамызда 2-санатты дауылға жетті және жақын арада ең жоғары тұрақты жел жылдамдығына және ең төменгі қысымға ие болды. Аралдың шығысынан өтіп кеткеннен кейін дауыл біртіндеп әлсіреп, 31 тамызда экстратропикалық циклонға айналды. Экстратропикалық циклон кейін сағат тілі бойынша айналып, 5 қыркүйекте толыққандай тарап кетті. Эдит теңізде болғанымен, дауыл Коннемара IV саяхаттық яхтасының жоғалуына себеп болуы мүмкін деген күдік бар, яхта өзінің бекітілу орындарынан үзіліп қалғаннан кейін.

Тамыз айындағы аталмаған тропикалық дауыл

23 тамызда Гранд-Кайман маңында алғаш рет әлсіз дауыл байқалды. Дауылдың салдарынан ішкі аймақтарда кенеттен жаңбырлар жауды, қатты жаңбырға себеп болды. Осы циклоннан салдарынан өте шамалы зиян келді. Техаста, Корпус-Кристи – Порт-О’Коннор аймағында желдің максималды жылдамдығы тіркелді, ал жағалауда желдің күшті соғуы байқалды. Аймақтағы су тасқыны "көптеген" адамдарды үйлерінен эвакуациялауға мәжбүр етті. Зиянның шамасы 500 000 долларға бағаланды. Жалпы, келтірілген зиян 88 миллион доллардан сәл асып түсті, негізінен егістіктер мен ауыл шаруашылығына нұқсан келді. Солтүстік Каролинада дауыл толқыны Урайтсвилл жағажайында 5,3 футқа (2 метрге) жетті. Осының салдарынан, 94-ші және 264-ші тас жолдардың бір бөлігін қоса алғанда, бірнеше жағалау жолдары суға батты. Солтүстік Каролинада 7 адамның қаза болғаны хабарланды.

Хильда дауылы

12 қыркүйекте Пуэрто-Риконың солтүстігінде тропикалық толқыннан "Хилда" тропикалық даулы пайда болды. Шығыс Кубаның Баракоа қаласында Хилда елдің ең көне шіркеуіне ауыр зақым келтірді. Кубадағы жалпы шығын 2 миллион долларды құрады, ал 4 адам қаза тапты. "Хилда" Юкатан түбегінде тропикалық дауылға дейін әлсірегенімен, 19 қыркүйекте қайтадан күшейіп, желдің жылдамдығына жетті. Дауыл жағаға жеткенге дейін Тампикода бұрынғы "Глэдис" даулынан қалған су тасқыны болды. "Хилда" 19 қыркүйекте таңертең қалаға соқты және ішкі аймақтарда тез әлсіреп, 20 қыркүйекте тарап кетті. Дауылдың салдарынан қатты жаңбыр жауып, Тампиконың 90 пайызы суға батты, ал күшті желдер үйлердің жартысына зақым келтірді. Мексика бойынша 11 432 адам тікелей "Хилда" даулынан зардап шекті. Барлығы, дауыл 300 адамның өмірін қиып, 120 миллион доллардан астам шығын келтірді.

Жанет дауыл

Жанет дауылы – осы маусымдағы ең күшті тропикалық циклон және Атлантика мұхитындағы ең күшті дауылдардың бірі. 21 қыркүйекте Кіші Антиль аралдарының шығысында тропикалық толқыннан пайда болды. Кариб теңізінің батысына қарай жылжыған Жанет қарқындылығын өзгертті, бірақ жалпы алғанда, ең жоғары қарқындылығына жеткенге дейін күшейді. Жанеттің Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 5-санатты дауыл ретінде Юкатан түбегіне құрлыққа соғылуы Атлантика бассейніндегі осындай күшті дауылдың континенттік құрлыққа алғаш рет соғылған жағдайы болды. Бұрынғы барлық дауылдар аралдарда 5-санатты дауыл ретінде құрлыққа соғылған. Юкатан түбегінде 2-санатқа дейін әлсірегеннен кейін, ол Кампеше шығанағына өтті және 29 қыркүйекте Веракрус маңындағы соңғы құрлыққа соғылғанша күшін сақтап тұрды. Жанет Мексиканың таулы аймағында тез әлсіреп, 30 қыркүйекте жоғалып кетті. Кіші Антиль аралдарының жанында Жанет арал тізбегіне елеулі зиян келтірді, нәтижесінде Гренадиндер мен Барбадосте 189 адам қаза тауып, 7,8 миллион долларлық шығын туды. Жанет Кариб теңізінің орталық бөлігінде болған кезде, барлау ұшағы дауылдың ішіне ұшып, жоғалып кетті, барлық 11 экипаж мүшесі қаза тапқан деп есептеледі. Атлантика дауылдарымен байланысты осындай жағдай тек осы рет қана тіркелді. 5-санатты дауыл ретінде Юкатан түбегіне соғылған Жанет Кинтана-Роу және Британдық Гондурас аймақтарында ауыр қиратуларға әкелді. Мексиканың Четумал қаласында дауылдан кейін тек бес ғимарат тұрды. Мексиканың Кинтана-Роу штатында шамамен 500 адам қаза тапты. Жанеттің Веракрус маңындағы екінші құрлыққа соғылуы кезінде өзендер тасып, осы айдың басында болған Глэдис және Хильда дауылдарынан туындаған салдар одан да нашарлады. Жанет дауылынан кем дегенде 1023 адам қаза тауып, 65,8 миллион долларлық шығын келтірілді.

Тақырыбы белгісіз қыркүйектегі тропикалық дауыл

18 қыркүйекте Африка жағалауынан тропикалық толқын шығып, батыс-солтүстік бағытта қозғалды. Келесі күні жүйе тропикалық депрессияға дамыған болуы мүмкін, бірақ деректердің жетіспеуі 23 қыркүйекке дейін оны жіктеуге мүмкіндік бермеді, сол кезде жақын жердегі кеме желдің күшін хабарлады. 24 қыркүйекте жақындап келе жатқан суық фронт жүйені солтүстікке бұрды. Жүйенің құрылымы біртіндеп жақсы ұйымдасты, ал 26 қыркүйекте солтүстік-шығысқа бұрылғаннан кейін депрессия тропикалық дауылға күшейді. Бұл кемеден алынған жел туралы мәліметтерге негізделді, сонымен қатар жүйенің ең жоғары қарқындылығы деп бағаланды. 27 қыркүйекте жүйе экстратропикалыққа айналып, жылдамдығын арттырды және келесі күні Исландияның оңтүстігіндегі үлкен экстратропикалық дауылдың ішінде тарап кетті.

Қазандағы аталмаған тропикалық дауыл

4 қазанда Кабо-Верде аймағынан тропикалық толқын өткені хабарланды. Жүйе солтүстікке қарай иіліп, біртіндеп орталық бөлігін қалыптастырды. 10 қазанның таңында екі кеме Азор аралдары мен Левард аралдарының арасында, шамамен жарты жолда тропикалық депрессия пайда болғанын хабарлады. Алты сағаттан кейін депрессия тропикалық дауылға айналды. Солтүстік-шығысқа қарай бұрылыс жасағанда, дауылдың ең жоғары тұрақты жел жылдамдығы жетті; дауылмен байланысты ең төменгі атмосфералық қысым тіркелді, бірақ өлшеу уақыты белгісіз. Маңызды әлсіреу болмаса да, 14 қазанда ол Азор аралдарының оңтүстік-батысында экстратропикалық циклонмен бірікті. Экстратропикалық кезеңде аймақтағы кеме атмосфералық қысымның төмендегенін хабарлады. Кейінірек сол күні, "Hurricane Hunters" (дауылды зерттеушілер) жылдам күшейіп келе жатқан дауылды байқады, оның ең жоғары қарқынына бірнеше сағат қалғанда жел жылдамдығы және қысым тіркелді. 17 қазанның таңында Кэти Гаитидің Суд-Эст аймағының шығыс бөлігіне 2-санатты қатты дауыл ретінде құрлыққа шықты (мүмкін, одан да күшті болған). Ансе-а-Питр қаласындағы үйлердің шамамен жартысы қирады. Доминикан Республикасының Педреналес қаласында 68 үй зақымдалды. Жалпы шығын кем дегенде 200 000 АҚШ долларын құрады және 7 адамның қаза болғаны хабарланды.

Зейнеткерлік

Маусым аяқталғаннан кейін Конни, Диана, Ион және Джанет есімдері Солтүстік Атлантика айманындағы олардың қаттылығына байланысты болашақта қолданудан алынып тасталды. Қазіргі уақытқа дейін, 1955 жылғы маусым төрт дауылдың аттары алынып тасталған төрт маусымның бірі болып табылады: 1995, 2004 және 2017 жылдар. Тек 2005 жылғы маусымда бес атау алынып тасталды.

Маусымдық әсерлер

Бұл 1955 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында қалыптасқан барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, соқтығысу мерзімі, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қашандағы өлімдер (жақша ішінде) қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық аймаққа өткенде, толқынға айналғанда немесе төмен қысымды аймақ болғандағы көрсеткіштерді де қамтиды, ал барлық зиян сомасы 1955 жылғы АҚШ долларымен есептелген.