Кіріспе

Хирургиялық ем

Ауыз және жақ-бет хирургиясы – бет-әлпетті қайта жаңарту хирургиясы, бет-жарақаттарын емдеу, ауыз қуысы (ауыз), бас және мойын, жақтар, сондай-ақ бет-әлпетті косметикалық/пластикалық хирургия, оның ішінде ерін және ауыз тірісінің жарылыстарын жою операцияларына бағытталған хирургиялық мамандық.

Арнайылық

Ауыз және жақ-бет хирургі – бас-жақ аймағының күрделі құрылымдарын: ауыздың, жақтардың, бет және бас сүйектерінің, бас пен мойынның, сондай-ақ олармен байланысты тіндерді емдейтін аймақтық мамандандырылған хирург. Елдің заңнамасына қарай, ауыз және жақ-бет хирургиясы үшін медицина, стоматология немесе олардың екеуі де қажет болуы мүмкін.

Ұлыбритания және Еуропа

Ұлыбритания және Еуропаның көп бөлігінде медицинаның жеке саласы ретінде танылады, онда медицина және тіс медицинасы бойынша дипломдар міндетті болып табылады. Қызмет аясы негізінен бас және мойын қатерлі ісіктері, микрохирургиялық реконструкция, бас-бет сүйек хирургиясы, бас-бет сүйек жарақаттары, тері қатерлі ісіктері, бет пішінінің бұзылыстары, ерін-ауыз жарығы, бас-бет сүйек хирургиясы, ТМЖ хирургиясы және бетке жасалатын косметикалық хирургияны қамтиды. Ұлыбританияда максиллофациалдық хирургия Англия Корольдік хирургтар колледжі мен Эдинбург Корольдік хирургтар колледжінің мамандығы болып табылады. Колледждер аралық сертификаттау JCIE арқылы жүзеге асырылады және пластикалық хирургия, ЛОР, жалпы хирургия, ортопедия, балалар хирургиясы, нейрохирургия және кардиоторакальды хирургиямен бірдей деңгейде. FRCS (Корольдік хирургтар колледжінің мүшелігі) – хирургиялық оқытудың соңындағы мамандандырылған емтихан, және максиллофациалдық хирургия саласында кеңесші хирург ретінде жұмыс істеу үшін қажет. Польшада, Еуроодақтың директивасына қарамастан, максиллофациалдық хирургия дәлелді түрде стоматологтардың басымдығында болды және қазіргі таңдағы максиллофациалдық хирургия стажерлерінің көпшілігі тіс дәрігерлерінің түлектері. 2019 жылдан бастап Норвегия максиллофациалдық хирургия үшін екі диплом талабынан бір дипломға – медициналық дипломға көшті. Сонымен қатар, Швеция медициналық диплом алған түлектер үшін бірнеше максиллофациалдық хирургия оқу бағдарламаларын іске қосты.

Канада мен Азия

Азияда ауыз және жақ-бет хирургиясы да стоматологиялық мамандық ретінде мойындалады және хирургиялық резиденттураға түсу үшін алдымен стоматологиялық білім алу қажет. Канадалық модель Америка Құрама Штаттарында қолданылатын модельмен ұқсас.

Пәкістан

Пәкістанда OMFS стоматологияның мамандығы ретінде танылады, онда 4 жылдық BDS бітіруден кейін CPSP-ден FCPS алу қажет. Оқуға кірісу үшін кандидат FCPS 1 емтиханын тапсыруы керек, содан кейін PGMI емтиханы (барлық жағдайларда міндетті емес).

Үндістан

Ауыз және жақ-бет хирургиясы, сондай-ақ OMFS деп аталады, DCI (Үндістанның стоматологиялық кеңесі) сияқты елдерде мойындалған мамандық. Үндістанда жақ-бет хирургы болу үшін бес жылдық стоматологиялық білім беру және үш жылдық аспирантура оқуы қажет. Үндістанда ауыз және жақ-бет хирургиясы күрделі стоматологиялық хирургияны қамтиды, оның ішінде ақыл тісін алу, тіс имплантациясы, бас және жақ-беттік жарақаттарды емдеу, бет-жақ аймағының ауыруы (тригеминдік нейралгия) және жақ буынының ауыруын (ТМД немесе ТЖБ ауыруы) басқару, ТЖБ ауыруының (ТМД) қатты өсуі және деформацияланған жақ буыны жағдайлары үшін жақ буынын алмастыру, бас сүйек тігістерінің ерте жабылуы (краниосиностоз) жағдайында Лейфорт 3 дистракциясы, жақ ісігі мен кисталарын алып тастау, бас және мойын қатерлі ісігі, ринопластика сияқты бет әдемілігін жақсарту, көз және құлақ пластикалық хирургиясы, бет косметикалық хирургиясы, микрохирургия және жарық және жақ-бет хирургиясы кіреді. Үндістанда жақ-бет хирургы шұғыл медициналық көмек бригадасының қажетті мүшесі саналады. Травма алған науқастардың шамамен 20-25% бет-жақ аймағына зақым келген, сондықтан шұғыл түрде мамандардың пікірін алу және алғашқы көмек көрсету қажет, бұл жақ-бет хирургиясы мамандарының күшімен тиімді жүзеге асырылады.

Австралия мен Жаңа Зеландия

Австралия және Жаңа Зеландияда ауыз және жақ-бет хирургиясы медицина және стоматологияның екі мамандығы ретінде мойындалады. Хирургиялық оқуға қабылдану үшін медицина және стоматология салаларындағы білім міндетті. Практиканың көлемі кең, сондай-ақ бас және мойын хирургиясы, микроқан тамырларын қайта жаңғырту сияқты салаларда тағылымдама алу мүмкіндігі бар.

Әлемде

Басқа елдерде ауыз және жақ-бет хирургиясы мамандық ретінде бар, бірақ түрлі форматтарда. Себебі, жұмыс кейде әр елдің заңнамасына және білім беру мүмкіндіктеріне байланысты бір немесе екі білікті маманмен орындалады. Көптеген елдерде ауыз және жақ-бет хирургиясы кәсіби ұйымдар тарапынан мойындалған мамандық болып табылады, мысалы, Үндістанның стоматологиялық кеңесі, Американдық стоматологиялық қауымдастық, Англияның Корольдік хирургтар колледжі, Эдинбургтың Корольдік хирургтар колледжі, Канаданың Корольдік стоматологтар колледжі, Австралия және Жаңа Зеландия Корольдік хирургтар колледжі және Бразилияның Федералды стоматология кеңесі (CFO).

Реттеу

Ауыз және жақ-бет хирургиясы – халықаралық деңгейде мойындалған хирургиялық мамандық. Ауыз және жақ-бет хирургиясы ресми түрде медициналық, стоматологиялық немесе екі мамандық (медициналық және стоматологиялық) ретінде қарастырылады.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында ауыз және жақ сүйектері хирургиясы мойындалған хирургиялық мамандық, ол ресми түрде стоматологиялық мамандық ретінде белгіленген. Кәсіби стоматологиялық білім алу міндетті, ал резиденттік оқу кезінде медицина мамандығы бойынша біліктілік алу опциясы бар. Осы тұрғыдан алғанда, ауыз және жақ сүйектері хирургиясы хирургиялық мамандықтардың арасында ерекше. Ауыз және жақ сүйектері хирургиясы АҚШ мамандығының практикалық саласын қамтитын 4-6 жылдық хирургиялық резиденттік оқуды қажет етеді: ауыз қуысы хирургиясы, тіс имплантациясы хирургиясы, дентоальвеолярлық хирургия, жақ буыны хирургиясы, жалпы хирургия, бет, бас және мойын, ауыз және жақтардың реконструктивтік хирургиясы, бет косметикалық хирургиясы, бет деформациясы, бас сүйектері хирургиясы, бет терісінің қатерлі ісігі, бас және мойын қатерлі ісігі, микрохирургиялық бос тіндік реконструкциясы, беттік жарақаттар, беттік жарақаттар хирургиясы және, ерекшелігі, жалпы анестезия мен терең седация қолдану. Хирургиялық мамандар арасындағыдай, ауыз және жақ сүйектері хирургиясы резиденттері әдетте соңғы курста бас резидент ретінде қызмет етеді. Резиденттік оқудан кейін ауыз және жақ сүйектері хирургтары, бір немесе екі дипломмен, бас және мойын қатерлі ісіктері, микроқан тамырларын қалпына келтіру, бет-әлпетті косметикалық хирургия, бас сүйектері және жақ-бет хирургиясы, сондай-ақ бас сүйектері және бет-әлпеттік жарақаттар саласындағы одан әрі оқу үшін 1-2 жылдық хирургиялық мамандық бойынша стипендия алуға құқылы.

Басқарма сертификаттау

АҚШ-тағы мамандық бойынша сертификаттау Америка ауыз және жақ-қол хирургиясы кеңесі (ABOMS) арқылы жүзеге асырылады. Ауыз және жақ-қол хирургиясы – Америка хирургиялық колледжі мойындаған он төрт хирургиялық мамандықтардың қатарында. АҚШ-тағы ауыз және жақ-қол хирургтары, бір немесе екі дипломмен бітіргендеріне қарамастан, Америка хирургиялық колледжінің мүшесі атағын, "FACS" (Америка хирургиялық колледжінің мүшесі) ала алады.

Кәсіби ұйымдар

Американдық ауыз және жақ-бет хирургиясы қауымдастығы (AAOMS) – АҚШ-тағы шамамен 9 000 ауыз және жақ-бет хирургін өкілдік ететін бас кәсіби ұйым. Американдық ауыз және жақ-бет хирургиясы қауымдастығы тәуелсіз сарапшылармен қарастырылатын «Ауыз және жақ-бет хирургиясы журналын» шығарады.

Анестезия

АҚШ-та ауыз және жақ-бет хирургінің бес айлық жалпы анестезия бойынша қарқынды оқудан өтуі міндетті. Балалар анестезиясы бойынша қосымша бір айлық оқу да қажет. Америкалық анестезиологтар қоғамы Анестезия күтімі тобы туралы мәлімдеме жариялады, онда анестезиологтар, анестезиология феллолары, анестезиология резиденттері және ауыз және жақ-бет хирургиясы резиденттері білікті анестезия қызметкерлері мен мамандар ретінде белгіленген. АҚШ-тағы хирургиялық мамандардың арасында ерекше, ауыз және жақ-бет хирургі жалпы анестезия жасауға оқытылады және ауруханада да, кабинетте де терең седация жасауға лицензия алады. Мамандықтың бастапқы кезеңінде стоматологтар мен ауыз хирургі анестезияны қазіргі медицинаға енгізуде және қазіргі хирургияны дамытуда маңызды рөл атқарды. 1844 жылы Гарвард медицина мектебінің Массачусетс бас ауруханасында стоматолог доктор Хорас Уэллс анестезияны алғаш рет қолданды, бірақ нәтижесі шектеулі болды. 16 қазан 1846 жылы Бостон қаласындағы ауыз хирургі доктор Уильям Томас Грин Мортон Гарвард медицина студенттеріне диэтил эфирін қолданып, сәтті демонстрация жасады. Америка медицина тарихындағы маңызды және жақсы құжатталған оқиғалардың бірі ретінде Мортон Массачусетс бас ауруханасына өзінің ауыртпасыз операция жасау әдісін көрсетуге шақырылды. Мортон анестезия жасағаннан кейін, Массачусетс бас ауруханасының негізін қалаушы мүшесі, аурухананың алғашқы хирургы және Гарвард медицина мектебінің бірінші деканы доктор Джон Коллинз Уоррен науқас Эдвард Гилберт Эбботтың мойнынан ісікті алып тастады. Демонстрация Гарвардтағы хирургиялық амфитеатрде, қазір Эфирлік күмбез деп аталатын жерде өтті. Массачусетс бас ауруханасы бұл демонстрацияны мекеменің ең маңызды жетістіктерінің бірі деп санайды. Доктор Мортонның көрсетілімін сәтті аяқтағаннан кейін доктор Уоррен толған және таңғалған амфитеатр алдында, қазіргі медицинадағы ең танымал сөздердің бірі болған: «Мырзалар, бұл алдас емес!» деді. Шындығында, бұл оқиға қазіргі анестезия мен хирургиялық практиканың бастауын берді. Демонстрациядан кейін дереу доктор Уильям Томас Грин Мортонға, ғалым және кейін Гарвард медицина мектебінің деканы Оливер Вендел Холмс аға, АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Оливер Вендел Холмс кішінің әкесі, құттықтау хатында өндірілген жағдайды «анестезия» деп атауды ұсынды, ал процедураны «анестетик» деп атады. Холмс Мортонға: «Барлық адам үлкен жаңалыққа қатысуды қалайды. Мен тек қана атаулар туралы немесе өндірілген күйге және агентке қолданылатын атау туралы бір-екі ұсыныс беремін. Менің ойымша, бұл жағдайды «Анестезия» деп атау керек. Бұл - сезімталдық жоқтығы, әсіресе, қолмен ұстауға болатын заттарға». Холмс жаңа терминнің «адамзаттың әрбір өркениетті мүшесінің тілінде қайталанатынын» поэтикалық түрде қосты. 1870 жылы Пенсильвания университетінің стоматология мектебінің түлегі, Нью-Йорк қаласының ауыз хирургы доктор Фердинанд Хасбрук жеке хирургияда анестезияны тұрақты және коммерциялық мақсатта қолдануды жүзеге асырған алғашқы дәрігерлердің бірі болды. 1893 жылы АҚШ президенті Гровер Кливленд ауыз қуысында ісік бар екені анықталды. Президент доктор Хасбрукты өзінің хирургтар тобының құрамына таңдап алды, сонымен бірге ол процедураны жүргізетін анестезиолог ретінде де қызмет етті. Саяси себептермен Кливленд өзінің жағдайы туралы жұртшылықтың білгенін қаламады. Операция Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд саунд қаласындағы «Онида» яхтасында жасырын түрде жүргізілді. Доктор Хасбрук президент Кливлендке азот оксидімен индукция жасап, ісіктің денесінен тістерді алды. Кливленд азот оксидінің әсерінен сауыққан кезде доктор Хасбрук операцияның қалған бөлігінде эфирді қолдана бастады. Бұл процедура анестезия практикасы үшін маңызды кезең болды. Фердинанд Хасбруктың ұлы Джеймс Ф. Хасбрук 1916 жылы Колумбия университетінің стоматология және ауыз хирургиясы колледжінің негізін қалаушылардың бірі болды. 1945 жылы ауыз және жақ-бет хирургі доктор Нильс Йоргенсен алғаш рет интравенді орташа седацияны жасады. Оның петобарбитал, меперидин және скополаминды ішектен енгізу әдісі кеңінен қабылданып, 1945 жылдан бастап Лома-Линда университетінің медицина мектебінде алғаш рет оқытылды. АҚШ-та ауыз және жақ-бет хирургиясы мен анестезиология арасындағы тығыз білім беру және кәсіби байланыс бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. 1900 жылдардың басында пластикалық хирургия ауыз хирургтарының элиталық білімі мен пластикалық және реконструктивтік хирургияға қызығушылығымен құрылған кәсіби ұйыммен құрылды, ол Американдық ауыз және пластикалық хирургия қауымдастығы деп аталды. Уақыт өте келе, эксклюзивті ұйым аз ғана мүшелерді қабылдай бастады, ал алғашқысы Вашингтон университетінің (Сент-Луис) көрнекті жалпы хирургі доктор Вилрай Блэр болды. 1921 жылы ұйым Американдық пластикалық хирургтар қауымдастығы болып өзгерді. Гарвард университетінде ауыз және жақ-бет хирургі доктор Варазтад Казанджян пластикалық хирургияны дамытты және қазіргі пластикалық хирургия практикасының негізін қалаушы, тіпті негізін қалаушысы деп есептеледі. Ол 1905 жылы Гарвард стоматология мектебін бітірді. Доктор Казанджян 1922 жылдан 1941 жылға дейін Гарвардта Клиникалық ауыз хирургиясының профессоры болды, содан кейін Гарвардтың алғашқы Пластикалық хирургия профессоры атанды. Доктор Казанджян пластикалық хирургияның тәуелсіз хирургиялық мамандық ретінде ресми танылуына үлкен үлес қосты. Доктор Казанджян Бірінші Гарвард жасағына қосылып, британдық күштермен Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті, Францияда алғашқы стоматологиялық және жақ-бет клиникасын құрды, бет және жақ жарақатының 3000-нан астам жағдайларын емдеді. Оның хирургиялық жетістіктері үшін британ монархы Жорж V оған Сент-Майкл және Сент-Джордж орденінің серігі атағын берді. Казанджян Американдық пластикалық хирургтар қауымдастығының алғашқы президенттерінің бірі болды. Пластикалық хирургияның тағы бір негізін қалаушысы және «әкесі» Пенсильвания университетінің ауыз хирургі доктор Роберт Х. Айви, 1898 жылы Пенсильвания университетінің стоматология мектебін бітірген, ерін және таңдайдың жарылысын хирургиялық жолмен емдеуді дамытты. Оның атымен аталатын интермаксиллярлық бекіту әдісі, Айви ілмегі белгілі. Айви қазіргі пластикалық хирургия практикасының пионері және әкесі деп есептеледі. Айви Вашингтон университетінің медицина мектебінің докторы Вилрай Блэрдің ықпалына ішкі түсті. Ол альвеолектомия және альвеопластика процедурасын сәтті көрсету және жариялау үшін, маңдайшең мен жақ сүйегінің қырларын косметикалық және протездік мақсаттар үшін хирургиялық түрде кесіп алып, тегістеу үшін. Мастерлікке жеткеннен кейін инновациялық процедура өте қарапайым болды; қазірге дейін бұл процедура ауыз, пластикалық және ЛОР хирургтары арасында кең таралған. Вальдтың әкесі, Генри Вальд, 1872 жылы Вена университетінің медицина факультетінің түлегі және Колумбия колледжінің медицина мектебінде хирургия бойынша оқытушы болды. Олардың туысы Чарльз А. Райх Йель университетінде құқық профессоры болды. Вальдтың серігі, Нью-Йорк университетінің ауыз және жақ-бет хирургі доктор Джеймс Ф. Хасбрук, Нью-Йорктегі мамандықты дамытуға қызығушылық танытып, 1916 жылы Колумбия университетінің стоматология және ауыз хирургиясы колледжінің негізін қалаушылардың бірі болды, соның ішінде Хасбрук 1894 жылы бітірген. Студенттер екінші екі жылдық оқуларын Колумбия Пресвитериан ауруханасында хирургияға арнады, бұл ауыз хирургиясы бойынша аспирантураға түсу мүмкіндігіне керемет дайындық болды. Екеуі де 1937 жылы Колумбияның стоматология және ауыз хирургиясы колледжін бітірді. Артур Вальд ауыз, пластикалық және реконструктивтік хирургияда фибрин көпіршігі мен тромбиннің ерте пайдалануымен ауыз, пластикалық және реконструктивтік хирургияда жаңа жетістіктер жасады, үлкен және сирек маңдайшең ісіктерін кесіп алып тастады. Ол АҚШ-та...

Мемлекеттік лицензия

АҚШ-та кәсіби стоматологиялық диплом, яғни DDS немесе DMD міндетті болса да, ауыз және жақ-бет хирургтары әртүрлі докторлық дипломдар комбинациясына ие болуы мүмкін, мысалы, DDS, DMD, DDS/MD, DMD/MD, DMD/PhD немесе DDS/PhD. Дегенмен, хирург мамандығының мәртебесі мен емтиханға қабілеттілікті хирургтың кәсіби дипломы немесе дипломдар комбинациясы емес, ауыз және жақ-бет хирургиясы бойынша резиденттурадан өтуі және тиісті мамандық бойынша оқуды аяқтағандығын растайтын сертификаты анықтайды. Сол сияқты, жалпы анестезия мен терең седация жүргізуге мемлекеттік лицензия алу үшін хирургтың кәсіби дипломы немесе дипломдар комбинациясы емес, мамандық бойынша оқуды аяқтағандығын растайтын сертификаты мен емтиханға қабілеттілігі қажет. Денсаулық сақтау қызметтері провайдерінің таксономиялық коды: 204E00000X.

Кәсібі

Ауыз және жақ-бет хирургиясы – зихи және физикалық тұрғыдан қиын мамандық және АҚШ-тағы ең жоғары жалақы төленетін хирургиялық мамандықтардың бірі болып табылады, 2008 жылғы орташа жылдық табысы 568 968 долларды құрады. Медициналық білімі бар, бірақ стоматологиялық емес адамдардың ауыз және жақ-бет хирургиясын карьера ретінде таңдауы көбейіп келеді. Кем дегенде бір бағдарлама (Бирмингемдегі Алабама университеті) медициналық білімі жоғары үміткерлерге қажетті стоматологиялық білікті алуға мүмкіндік береді, осылайша ауыз және жақ-бет хирургиясының резидентура бағдарламаларына қабылдануға және соңында мамандық бойынша емтихан тапсырып, сертификат алуға құқылы болады.

Қайырымдылық ұйымдары

Бірқатар танымал қайырымдылық ұйымдары бүкіл әлем бойынша гуманитарлық ауыз және жақ-бет хирургиясын ұсынады. Smile Train 1998 жылы Чарльз Ванг құрған, ол балалардың бет-жақ деформациясына бағытталған. Operation Smile балалардың ерік және таңдай тірігінің кемістіктерін түзетуге шолу жасап бағытталған. AboutFace, КИСС рок тобының мүшесі Пол Стэнли құрған, ол тумысынан бет-жақ ақаулығымен дүниеге келген, бас-бет деформациясына назар аударады.