Кіріспе
Роберт Пейсли (23 қаңтар 1919 – 14 ақпан 1996) – ағылшын футболшысы және жаттықтырушысы, қанат шебінде ойнаған. Ол шамамен 50 жылды «Ливерпуль» клубымен бірге өткізді және барлық уақыттағы ең ұлы жаттықтырушылардың бірі саналады. 1974 жылы қызметке өтуге құлшынбаса да, ол өзінің алдыңғысы Билл Шенкли қалаған негізді нығайтты. Пейсли – Еуропа кубогын үш рет жеңген төрт жаттықтырушының біріншісі. Сондай-ақ ол бір клубта ойыншы және жаттықтырушы ретінде Англияның жоғары лигасының чемпионы атанған бес жаттықтырушының қатарында. Пейсли шағын Дарем округіндегі кеншілер қауымынан шыққан және 1939 жылы «Ливерпульге» келісімшарт жасамас бұрын «Бишоп Окленд» клубында ойнады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ұлыбритания армиясында қызмет етті және 1946 жылға дейін «Ливерпуль» сапында дебют жасау мүмкіншілігіне ие болмады. 1946–1947 маусымда ол 24 жылдан кейін алғаш рет бірінші дивизионда жеңіске жеткен «Ливерпуль» командасының құрамында болды. 1951 жылы клуб капитаны тағайындалды және 1954 жылы ойыншылық жолын аяқтағанға дейін «Ливерпульде» қалды. Ол клубтағы қызметін жалғастырып, резервтік команданың жаттықтырушысы және клуб физиотерапевті қызметтерін атқарды. Осы кезде «Ливерпуль» екінші дивизионға түсіп, инфрақұрылымы нашарлаған болатын. Шенкли 1959 жылдың желтоқсанында «Ливерпуль» клубының жаттықтырушысы болып тағайындалды және Пейслині Жо Фаган мен Рубен Беннетттерді қамтитын жаттықтырушылар тобында өзінің көмекшісі ретінде жұмыс істеуге тартты. Олардың басшылығымен «Ливерпульдің» жағдайы жақсарып, 1961–1962 маусымда команда бірінші дивизионға қайта оралды. Пейсли Шенклидің басшылығымен тактикалық жағынан маңызды рөл атқарды және команда келесі он екі маусымда көптеген жүлделер жеңіп алды. 1974 жылы Шенкли жаттықтырушылық қызметтен зейнеткерлікке шықты және Пейслидің бастапқы қарсылығына қарамастан, ол Шенклидің орнын басты. Ол «Ливерпульді» отандық және еуропалық аренада үстемдікке жеткізіп, тоғыз маусымда жиырма жүлде жеңіп алды: алты лига чемпионы, үш лига кубогы, алты қайырымдылық кубогы, үш Еуропа кубогы, бір УЕФА кубогы және бір УЕФА Суперкубогы. Ол маусым сайын орта есеппен 2,2 жүлде жеңіп алды, бұл көрсеткішті тек Пеп Гвардиола ғана басып өтті. Зейнеткерлікке шыққан кезде ол «Жыл жаттықтырушысы» сыйлығын рекордтық алты рет жеңіп алды. 1983 жылы жаттықтырушылық қызметтен зейнеткерлікке шығып, оның орнын Жо Фаган басты. Ол 1996 жылы 77 жасында, бірнеше жыл бойы Альцгеймер ауруымен ауырып қайтыс болды.
Robert Paisley (23 January 1919 – 14 February 1996) was an English professional football manager and player who played as a wing half. He spent almost 50 years with Liverpool and is regarded as one of the greatest managers of all time. Reluctantly taking the job in 1974, he built on the foundations laid by his predecessor Bill Shankly. Paisley is the first of four managers to have won the European Cup three times. He is also one of five managers to have won the English top flight championship as both a player and manager at the same club. Paisley came from a small County Durham mining community and, in his youth, played for Bishop Auckland, before he signed for Liverpool in 1939. During the Second World War he served in the British Army, and could not make his Liverpool debut until 1946. In the 1946–47 season, he was a member of the Liverpool team that won the First Division title for the first time in 24 years. He was made club captain in 1951, and remained with Liverpool until he retired from playing in 1954. He stayed with the club, and took on the two roles of reserve team coach and club physiotherapist. By this time, Liverpool had been relegated to the Second Division and its facilities were in decline. Shankly was appointed Liverpool manager in December 1959, and he promoted Paisley to work alongside him as his assistant in a management/coaching team that included Joe Fagan and Reuben Bennett. Under their leadership, the fortunes of Liverpool turned around dramatically and, in the 1961–62 season, the team gained promotion back to the First Division. Paisley filled an important role as tactician under Shankly's leadership, and the team won numerous honours during the next twelve seasons. In 1974, Shankly retired as manager and, despite Paisley's own initial reluctance, he was appointed as Shankly's successor. He went on to lead Liverpool through a period of domestic and European dominance, winning twenty honours in nine seasons: six League Championships, three League Cups, six Charity Shields, three European Cups, one UEFA Cup and one UEFA Super Cup. He won honours at a rate of 2.2 per season, a rate surpassed only by Pep Guardiola. At the time of his retirement he had won the Manager of the Year Award a record six times. He retired from management in 1983 and was succeeded by Joe Fagan. He died in 1996, aged 77, after having Alzheimer's disease for several years.
Ерте өмір
Боб Пейсли 1919 жылғы 23 қаңтарда Сандерлендтен жеті миль қашықтықта орналасқан Геттон-ле-Холдегі шағын Дарем округіне қарасты көмір өндіру ауылында дүниеге келді. Пейсли оны "көмір патша, ал футбол дін болған тығыз байланысты қауым" деп сипаттады. Оның әкесі Сэм – кенші, ал анасы Эмили – үй шаруасындағы әйел. Олардың төрт ұлы болды: Уилли, Боб, Хью және Алан. Пейсли туған күні бүкіл ел бойынша 150 000 шахташы жұмыс аптасын қысқарту үшін ереуілге шықты. Пейсли он үш жасқа дейін жергілікті мектепте оқыды және сол жердегі достары сияқты, аз тамақпен қамтамасыз ету үшін шұбат асханаларға жүгінуге мәжбүр болды. 1926 жылы жалпы ереуіл кезінде ол жеті жасында, ата-анасы шикі отын жасау үшін сумен араластыратын көмір шаңын жинау үшін шлак үйінділерін шауып өтуге мәжбүр болды. Жұмысшы отбасылардың өмірі қиын болды, Пейсли былай деп есіне алды: "Біз шағын террасалық үйде тұрдық, өмірдің ең қажетті нәрселеріміз жетіспесе де, апта соңында көп ақша қалмайтын". Оның орнына 1937–1938 жылғы маусым алдында 3 шиллинг пен 6 пенс / матч үшін Бишоп Окленд клубымен келісімшартқа отырды. Ол келісімшартқа қол қойып, жарты ғасырға созылған қарым-қатынасты бастады. Оның келісімшарт бойынша ақысы 25 фунт болды, ал оның жалақысы маусымда аптасына 8 фунт, ал жаз кезінде аптасына 6 фунт болатын. Ол былай деп есіне алды: "Ол күні мен қатты қуандым, бірақ шынымен тыныш болды. Мені станциядан қарсы алдылар, содан кейін мен Шотландия жолын трамваймен ұзақ жүріп шықтым, жерде тек бір-екі жастың ғана болғанын байқадым – Билли Лидделл, Эдди Спайсер және Рэй Ламберт. Қалғандары аймақтық бақылауға шақырылды". Пейсли 1939–1941 жылдар аралығында 34 матчқа қатысып, он гол соқты. Пейзли Ұлыбританияның бірнеше лагерінде, соның ішінде Рилдегі лагерінде орналасты. Ол ұзақ уақыт бойы Анфилдтен отыз шақырымдай қашықтықта орналасқан Чеширдегі Тарпорлидің маңында орналасқан лагерьде болды. Стен Ливерседж 1940 жылы Ливерпульдің аға кубогының финалында Ливерпульдің Эвертонға қарсы ойнауына армия Пейслиге рұқсат бергенін айтады. Ол жерге жету үшін велосипедпен барлық жолды жүру керек болды. Ол велосипедті Біркенхедте қалдырып, Мерси туннелі арқылы автостоппен жүрді. Ойыннан кейін ол лагерьге қайту үшін кері бағытта сол жолды жүруі керек болды. Бұл жергілікті тұрғындардың қызығушылығын қана білдіретін маңызды емес кездесу болғанымен, Пейсли "шамамен 30 000 адам келгенін" еске алды. Лиганың қазіргі чемпионы Эвертон бұл матчты 4:2 есебімен жеңді. Бұл Пейслидің Эвертонмен алғашқы кездесуі болды. 1940 жылы 1 сәуірде ол Матт Басби мен Билли Лидделлмен бірге Ливерпуль командасында ойнаған кезде, Гудсон Паркте Эвертонды 3:1 есебімен жеңіп, "күнәға таң қалдырды". Джон Кит Пейслидің футбол шеберлігі оны Алыс Шығысқа жіберілуден құтқарғанын айтады, бұл оның жапондықтардың соғыс тұтқынына айналуына әкелетін еді. Ол 73-ші полк командасының капитаны болды және оның батареясы орналасуы керек болғанда, оның командирі оны басқа батареяға ауыстырды, сондықтан ол Британияда қалып, полк командасын басқара алды. Оның ескі бөлімшесін жапондықтар басып алды. Мысырда болған кезінде Пейсли жокей Рег Стреттон мен жаттықтырушы Франк Каррмен достық қарым-қатынас арқылы ат жарыстарына қызығушылық танытты. Пейсли өзі саяхаттауға үйренді және ол соғыстан кейін де осы қызығушылығын сақтап қалды, көбінесе бос уақытында форманы зерттеді. Ол Каирдің оңтүстігінде орналасқан және 15 кВт-ты жүргізуді үйренген. жүк көлігі. Ең бастысы, ол бір ай бойы танкіге қарсы қарудан оқ ату бойынша жаттығудан өтті, бұл шеберлік оған шөл далада Тобруктың қоршауын жеңілдеткен "Крестоносный" операциясы кезінде Сегізінші армияның мүшесі ретінде қажет болды. Соғыстан демалыс алған кезде Пейсли Каирге оралды, онда ол көбінесе командалық спортпен айналысты, тек футбол ғана емес, сонымен қатар крикет пен хоккей. Ол өзінің полкы үшін ойнаумен қатар, Комбинированные сервис футбол командасының да өкілі болды. Пейсли Эль-Аламейннің екінші шайқасына қатысып, содан кейін 1943 жылы Африка корпусының соңғы жеңілісіне дейін Солтүстік Африка бойынша шайқасты. Ол тек бір рет жарақат алды, ол Лютваффедің оның бөлімшесіне шабуыл жасауы кезінде ұшақтан атылған жарылғыш оқпен бетін шашыраған құмнан уақытша соқыр болды. 1943 жылы Пейсли Сицилияға, содан кейін Италияға Сегізінші армиямен бірге аттанды. Италияда активтік қызметте болғанда, оның кіші інісі Алан, он бес жасында, үйде қызыл жегі және дифтериядан қайтыс болғанын естіді. 1944 жылдың маусым айында Пейсли Римді азат етуге қатысып, қалаға танк үстінде кірді, бұл оқиғаны ол 33 жыл өткен соң 1977 жылы Римдегі Олимпико стадионында Ливерпульдің Еуропа кубогын жеңген кезде еске алды. Пейслидің полкі Флоренцияға көшті, онда олар ACF Fiorentina-ның Артемио Франки стадионында орналасты. Флоренцияда Пейсли Джо Луис пен Шугар Рэй Робинсонның бокс көрмелерін көрді, бұл оның тағы бір спорттық қызығушылығын тудырды және ол Билл Шэнклимен бірге жұмыс істегенде ортақ құмарлық танытты. Пейсли 1945 жылы Англияға оралды және Вулич Арсеналында орналастырылды, содан кейін демобилизацияланды. Одан аз бұрын ол Магхуллдегі пойызбен келе жатқан болашақ әйелі Джессимен танысты, ол мектеп мұғалімі еді. Ол әкесінің оның өмірінде кәсіби футболшы болған әскермен танысқанына наразы болғанын еске алды, сондықтан ол Пейслинің кірпіш қалаушы екенін қосты. Оның әкесі: "О, бұл дұрыс жұмыс, енді жарайды" деді. 1946 жылғы 17 шілдеде Боб пен Джесси Ливерпульдегі All Souls Church, Springwood-та үйленді. Олар екі ұл мен бір қыз тәрбиеледі: Роберт, Грэм және Кристин. Отбасы әрқашан Ливерпульде тұрды және Джесси Бобтан он алты жылға артық өмір сүрді, ол 2012 жылғы 8 ақпанның таңғы сағаттарында жүрек инфекциясынан 96 жасында қайтыс болды.
Ливерпульдің ойыншы карьерасы
1945–46 жылғы маусымда Футбол лигасы чемпионатты қайта жаңғыртудан бас тартты, себебі соғыс жақында ғана аяқталғандықтан, көптеген ойыншылар әлі әскерде болды және саяхатты ұйымдастыру қиындық тудыруы мүмкін еді. Оның орнына, олар географиялық принцип бойынша солтүстік және оңтүстік дивизиондарын құрды, бұл сапарларды азайтуға және клубтарға ресми жарыс қысымы болмастан қайта құрылуға мүмкіндік берді. ФА кубогы өткізілді, бірақ ширек финалға дейінгі барлық ойындар екі кезеңде өткізілді, маусымдағы мағыналы матчтардың санын арттыру үшін. Пейсли 1946 жылдың 5 қаңтарында Ливерпульдің соғыстан кейінгі алғашқы ресми матчында дебют жасады, ол ФА кубогының 3-раундының бірінші ойыны болды және Честердің «Силанд Роуд» стадионында өтті. Ливерпуль 2:0 есебімен жеңіске жетті. Пейслидің лигадағы дебюті 1946 жылдың 7 қыркүйегінде «Энфилдте» «Челсиге» қарсы болды, бұл ойында Ливерпуль 7:4 есебімен жеңді. Оның алғашқы голы 1948 жылдың 1 мамырында «Энфилдте» «Вулверхэмптон Уондерерс» клубына қарсы лига матчында соғылды. Пейслидің 22-ші минуттағы голы және 80-ші минуттағы Джек Балмердің голы «қызылдарға» 2:1 есебімен жеңіске көмектесті. Соғыстан кейінгі толық маусымда, 1946–47 жылдары, ол Ливерпульге 24 жылдан кейін алғашқы лига титулын жеңіп беруге көмектесті, 42 матчтық маусымда 34 ойында қатысты. Ол 1947–48 және 1948–49 жылдары 30-дан астам матчта, ал 1949–50 жылдары 28 матчта ойнады, бұл Пейсли үшін жақсы да, жаман да нәтижелермен толы маусым болды. Ол ФА кубогының жартылай финалында «Мерсисайд» қарсыласы «Эвертонды» 2:0 есебімен жеңіп, «Уэмблиде» өткен финалға жолдама алды, бірақ «Арсеналға» қарсы матчқа қатыспады. Кейін Пейсли бұл тәжірибе оған үлкен ойындарда ойнамайтынын ойыншыларға айтқанда көмектескенін айтты, себебі ол олардың сезімін білді. Келесі маусымда Пейсли клуб капитаны болды.
Жаттықтырушылық мансап
1954 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін Пейсли «Ливерпульдің» штабына өздігінен үйренген физиотерапевт ретінде қосылды және ойыншының жарақатын тек көріп тұрып анықтап алу қабілеті бар екені айтылды. Кейін ол резервтік команданың бапкері болды, ал 1959 жылдың тамызында Альберт Шелли зейнеткерлікке шыққанда – негізгі команданың жаттықтырушысы. 1959 жылдың желтоқсанында Билл Шэнклидің менеджер болып келуі клубтың бағын өзгертті және Пейсли «ол келген сәттен бастап біз бірден тіл табыстық» деп еске алды. Фил Тейлор тұсында жаттығулар дәстүрлі физикалық жаттығулар мен жол жүгіруден тұрды. Шэнкли «жылдамдық пен допты пайдалануға» негізделген жаттығуды талап етті. Фаган «Энфилдтегі» қойманы бапкерлер үшін «жалпы бөлмеге» айналдырды, ол кейін аңызға айналған «Бут-рум» атанды. Шэнкли «Ливерпульде» стратегия, тактика, жаттығулар мен ойыншыларды талқылау үшін күнделікті жиналыстар өткізу дәстүрін қалыптастырды, бұл дәстүрді кейін Пейсли мен Фаган да қолдады. Жаттығу стратегиясы 1960-шы жылдарда және одан кейін «Ливерпульдің» табысының кілті болды. Бұл тек допты пайдалану және бес ойыншыдан құралған командамен ойнаудан ғана тұрмады. Пейсли, Фаган және Беннетттің ықпалымен Шэнкли жаттығудан кейін ойыншылардың суынуына мүмкіндік берудің маңыздылығын түсінді. Пейсли, білікті физиотерапевт ретінде, ауыр жаттығудан кейін адамның шамамен қырық минут салқындауы керек екенін айтты, себебі терлеген күйі ваннаға кірсе, тері тесіктері ашық қалады және суық тию мен жарақаттану қаупі артады. Фаган команда автобусымен клубтың «Мелуодтағы» жаттығу кешеніне барар алдында «Энфилдте» киім ауыстыруды ұсынды. Олар қайта оралып, суға түсіп, киім ауыстырып, тамақтанатын. Бұл тәртіп салқындату қажеттілігін қанағаттандырды және екі сапар кезінде командалық байланысты нығайтудың және үй командасы ретінде «Энфилдке» үйренудің қосымша артықшылықтарын берді. «Эвертон» керісінше, барлық жаттығуларын өздерінің «Белфилд» жаттығу кешенінде жүргізді және олардың ойыншылары үй матчтарына «Гуддисон Паркке» екі апта сайын ғана баратын. Шэнкли салқындату кезеңінің «көптеген маусымдар бойы жарақаттардың қысқартуына» әкелгенін айтты. Мысалы, 1965-66 жылдары «Ливерпуль» лига чемпионы атанды және Еуропа кубогының жеңімпаздары кубогының финалына жетті, олар бүкіл маусымда тек он төрт ойыншыны пайдаланды. Шэнклидің өмірбаянын жазған Стивен Ф. Келли Пейслиді «өте қажетті тұлға: Шэнклиге ешқашан қауіп төндірмейтін, бірақ әрқашан ақылды кеңес беретін» деп сипаттады. 1974 жылғы ФА кубогының финалында жеңіске жеткеннен кейін Шэнкли күтпеген жерден зейнеткерлікке шыққандығын жариялады; «Ливерпуль» директорлары сабақтастықты сақтау ниетімен оның орнына Пейслиді тағайындады. Бастапқыда рөлді қабылдауға құлшынбаса да, Пейсли үлкен жетістікке қол жеткізді және алғашқы маусымынан басқа, әрқайсысында кем дегенде бір маңызды кубок жеңді. Пейсли өзіне тән қарапайымдылығымен, тізгінді алуға асықпады және Шэнклиге – Мерсисайдтегі дерлік құдайға ұқсас тұлғаға және одан асу мүмкін емес сияқты нәрсеге – шешімін өзгертуге шақырды. Бірақ кейін өкінгенмен, Шэнкли бұрылмады және Пейсли барынша тырысатынын білдірді. Тоғыз жылдан кейін ол Англия футболының тарихындағы ең табысты бапкер ретінде зейнеткерлікке шықты, ол «қызылдарды» алты лига чемпионатына, үш Еуропа кубогына, бір УЕФА кубогына және үш лига кубогына жеткізді. Иван Понтинг, The Independent, 1996 жылғы ақпан. «Ливерпульдің» Англиядағы үстемдігіне 1977 және 1982 жылдар аралығында Брайан Клоудың басшылығымен «Ноттингем Форест» және Рон Сондерс пен Тони Бартонның басшылығымен «Астон Вилла» қарсылық көрсетті. 1980-1981 және 1981-1982 жылдары Бобби Робсон басқарған «Ипсвич Таун», 1976-1977 жылдары Тони Бук басқарған «Манчестер Сити» және 1975-1976 және 1976-1977 жылдары Томми Дочерти басқарған «Манчестер Юнайтед» сияқты басқа да клубтардан қысқа мерзімді қарсылықтар болды. «Ливерпульдің» бас бапкері болған кезінде 20 маңызды жүлде жеңіп алған Пейсли бүгінгі күнге дейін клуб тарихындағы ең табысты бапкер және барлық уақыттағы ең табысты ағылшын бапкері болып табылады. Ол маусым сайын 2,2 есебімен жүлделер жеңіп алды, бұл көрсеткішті тек Пеп Гвардиола ғана басып өтті. Пейсли тарихта үш Еуропа кубогын жеңген жалғыз бапкер болды, 2014 және 2018 жылдары Карло Анчелотти мен Зинедин Зидан осы көрсеткішке қол жеткізгенше. Ол сондай-ақ бес рет «Жыл бапкері» сыйлығын жеңіп алды. Пейсли бапкер ретінде жеңіп алмаған жалғыз жүлде – ФА кубогы, бірақ «Ливерпуль» 1977 жылғы финалда екінші орын алды, Еуропа кубогының жеңімпаздары кубогы және Континентаралық кубок. Пейсли 1977 жылы «This Is Your Life» бағдарламасына қатысты, онда оны орталық Лондоннан келе жатқан автобуста Эаммонн Эндрюс таң қалдырды. 1996 жылы қайтыс болғаннан кейін Пейсли «Энфилдке» кіретін бір есігінде «Пейсли гейтвейі» ашылуымен клуб тарапынан құрметтелді, бұл қолданыстағы «Шэнкли гейттеріне» толықтыру болды. Пейсли «Ливерпуль» жанкүйерлері, әсіресе еуропалық матчтар кезінде жиі орындалатын танымал ән «Allez, Allez, Allez» әнінде де еске алынады.
Ливерпульден зейнеткерлікке шығу
Пейсли 1982–83 маусымының соңында «Ливерпуль» бапкері қызметінен кетті, клубта түрлі лауазымдарда 44 жыл өткізген соң. Оның орнына Джо Фаган келді, ол «Ливерпульге» төртінші Еуропа кубогын жеңіп әкелді. 1985 жылы Кенни Далглиштің ойыншы-бапкер болып тағайындалғаннан кейін Пейсли екі жыл бойы бейресми кеңесші ретінде жұмыс істеді, содан кейін клуб директоры болып тағайындалды. 1986 жылдың басында, 66 жасында, ол Ирландия футбол федерациясымен Ирландия құрамасына басшылық ету мүмкіндігін талқылады. Бірақ, ақырында, бұл қызмет Джек Чарльтонға берілді.
Кейінгі жылдар және өлім
Пейсли 1992 жылдың басында денсаулығы нашарлауына байланысты директорлық қызметтен зейнеткерлікке шықты, оған Альцгеймер ауруының бастапқы сатылары диагнозы қойылған болатын. Бұл ауру оның жетпіс жасқа толған шамасында байқалды, ол «Энфилдтен» үйге қайтар жолын ұмытып, машина жүргізіп адасып қалатын. Ол 1996 жылдың 14 ақпанында 77 жасында, Мерсисайдтегі қарттар үйіне көшкеннен кейін бірнеше апта өткен соң қайтыс болды. Пейсли Ливерпуль қаласындағы Вултон ауданындағы Әулие Петр шіркеуінің қорымына жерленді. Оның туған қаласы Хеттон-ле-Холдағы бас саябақта Пейслиге ескерткіш орнатылды.
Жеке өмір
Боб Пейсли 1946 жылдан бастап, 50 жылдан кейін қайтыс болғанға дейін Ливерпульдегі мектеп мұғалімі Джессиге үйленген болатын. Олардың Роберт кіші және Грэм атты екі ұлы мен Кристин есімді қызы болды. Джесси Пейсли 2012 жылдың ақпанында 96 жасында дүние салды. Джесси Пейсли 1994 жылы Ливерпульдің ескі Спион Коп трибунасының алдындағы соңғы ойынына арналған мерекелік шараға қатысқан, бірақ денсаулығына байланысты қатыса алмаған күйеуімен бірге болмады. Сол күні Пейслидің ізбасары Джо Фаган және оның алдыңғы бапкері Билл Шенклидің жесірі Агнес "Несс" Шенкли де қатысты.