Кіріспе

Американдық саясаткер

Соломон Порсиус Шарп (22 тамыз 1787 – 7 қараша 1825) – американдық заңгер және саясаткер, Кентукки штатының бас прокуроры, АҚШ Конгресінің және Кентукки штатының Бас Ассамблеясының мүшесі. 1825 жылы Джеребоам О. Бошамптың оны өлтіруі «Бошамп-Шарп трагедиясы» немесе «Кентукки трагедиясы» деп аталады. Шарп саяси мансабын Кентукки штатының Өкілдер палатасында Уоррен округін өкілдік етуден бастады. Ол 1812 жылғы соғыста қысқа мерзім қызмет еткен соң Кентуккиге оралды және 1813 жылы АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Ол екінші мерзімге қайта сайланды, бірақ заң шығарушылардың жалақысына қатысты даулы заң жобасын қолдағандықтан 1816 жылы мандатын жоғалтты. Кентуккидің Қарызды Желдету Партиясымен (Debt Relief Party) одақтасып, ол 1817 жылы Кентукки палатасына оралды; 1821 жылы губернатор Джон Адейрдің Кентуккидің бас прокуроры лауазымына тағайындалуын қабылдады. Адейрдің ізбасары Джозеф Деша оны осы лауазымға қайта тағайындады. 1825 жылы Шарп Кентукки палатасына оралу үшін бас прокурор лауазымынан кетті. 1820 жылы Шарптың плантатордың қызы Анна Кукпен заңсыз, өлі туған баласы болғандығы туралы қауесет тарады. Шарп бұл айыптауды жоққа шығарды және бастапқыда саяси салдары шектеулі болды. Бірақ 1825 жылғы Бас Ассамблеядағы сайлау кампаниясы кезінде бұл айыптау қайта көтерілгенде, қарсыластары баланың мулат екенін жариялады. Шарптың осындай мәлімдеме жасағаны немесе бұл оның саяси қарсыластары тараған қауесет пе, әлі даулы. 1824 жылы Кукке үйленген Джеребоам Бошамп, 1825 жылғы 7 қараша күні таңертең Шарпты үйінде пышақтап өлтірді, бұл әйелінің абыройын қорғау мақсатында жасалған. Шарптың өлімі көркем әдебиетке әсер етті, ең белгілісі Эдгар Аллан Поның аяқталмаған «Политик» пьесасы және Роберт Пенн Уорреннің «Дүние жеткілікті және уақыт» (1950) романы.

Жеке өмір

Соломон Шарп 1787 жылғы 22 тамызда Вирджиния штатының Вашингтон округіндегі Абингдон қаласында дүниеге келген. Ол шотланд әйелі Жан (Максвелл) Шарп пен капитан Томас Шарптың бесінші баласы және үшінші ұлы болды. Әкесінің тегі бойынша Йорк архиепископы Джон Шарптың шөбересінің шөбересі болған. Оның әкесі Томас Шарп Революциялық соғыстың қатысушысы, Кингс-Маунтин шайқасына қатысқан. Отбасы қысқа мерзімге Нешвиллге, Теннесси штатына жақын жерге және Солтүстік Каролинаға көшіп, 1795 жылға таяу Расселвиллге, Логан округіне орналасып, лайлы өзеннің жанындағы ағаш үйге қоныстанды. Шарп бала кезінде Логан округінің академияларының біріне "[кездейсоқ] қатысты"; сол кезде Логан округінің мектептері жабдықтамасыз болды. Ол заңды оқып, 1806 жылы адвокаттық құқық алды. Расселвиллде практика ашты, бірақ көп ұзамай 1810 жылы 154 тұрғыны бар Боулинг Гринге, Уоррен округіне көшті. Ол жерді сатып алумен айналысты, кейде ағасы, доктор Леандер Шарппен серіктес болды, және 1824 жылға қарай 11 000 акр жерге ие болды, оның көп бөлігі Уоррен округіндегі Баррен өзенінің солтүстігінде орналасқан.

Неке және отбасы

1818 жылдың 17 желтоқсанында, орнығып болған соң, 31 жастағы Шарп 1812 жылғы соғыста офицер болып қызмет еткен дәрігердің қызы Элиза Т. Скоттқа үйленді. Ол Франкфурт қаласынан шыққан және әлеуметтік жағдайы бойынша одан жоғары тұрды.

Саяси мансап

1809 жылы Шарп Кентукки штаты Өкілдер палатасына Уоррен округінен сайланды. Ол бірнеше комитеттерде жұмыс істеді және Бірлескен Ассамблеяның екінші сессиясында уақытша спикер міндетін атқарды. Сондай-ақ ол құлдарға қатыгездікпен қарым-қатынас жасауға рұқсат беретін заңға қарсы шықты.

АҚШ өкілі

1812 жылы Шарп АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі ретінде Он үшінші Конгресске сайланды және 25 жасында, сайлауға қажетті ең төменгі жасқа жетіп, өкілдік орын алды. Шарп сондай-ақ, "Федералистердің соғысқа қолдау көрсетуге кедергі келтіруін" ызамен айыптады. 1813 жылғы 8 сәуірде жасаған сөйлесуінде ол Миссисипидегі Язу жерлерімен байланысты алданып қалғандарға өтемақы төлеуге қарсылық білдірді. Ол Оңтүстік Каролиналық Джон К. Калхунмен бірлесіп, Америка Құрама Штаттарының Екінші банкін қолдады. Конгрессмендерге сессия күндері күн сайын емес, біркелкі жалақы төлеуді көздейтін шара оның сайлау округіндегі сайлаушылардың арасында ұнамады. Ол штаттың жаңа банктеріне және АҚШ Банкінің Лексингтон мен Луисвиллдегі филиалдарына салық салуды ұсынды. Шарп оның талабын жоққа шығарды. Өлі туған баланың терісі қараңғы болды деген қауесет тарады, ал кейбіреулер оның аралас нәсілді екенін, қара нәсілді әкесі болғанын болжады.

Кентукки штатының бас прокуроры

1821 жылы Шарп Кентукки Сенатының мандатына үміткер болды. Оның қарсыласы, адвокат Джон У. Уоринг, өте қатыгез және келіспеушіл адам болды, жиі сотта дауласып жүретін. Уоринг Шарпқа екі қорқыту хаты жіберді және 1821 жылдың 18 маусымында Шарптың беделін түзейтін мақала жариялады. Бес күннен кейін Шарп сенаторлыққа кандидаттығын тоқтатты. Ол Кентукки штатының бас прокуроры лауазымына губернатор Джон Адейрдің ұсынысын қабылдады. Шарптың кандидатурасы заң шығарушы орган тарапынан 1821 жылдың 30 қазанында бірауыздан бекітілді. Шарп Кентукки тарихының өте қиын кезеңінде қызметке кірісті. 1819 жылғы қаржылық дағдарыстан әлі есін жимай жатқан штат саясаткерлері екі лагерьге бөлінді: борышкерлерге көмектесетін заңдарды қолдайтындар (Борыштан құтқару партиясы) және кредиторларды қорғауды жақтаушылар (көбінесе Анти-релифтер деп аталды). Шарп, губернатор Адейр сияқты, Борыштан құтқару партиясымен келісімде болды. 1824 жылғы президенттік сайлауда Шарп Кентуккидің сүйікті ұлы Генри Клэйдің орнына бұрынғы палатадағы әріптесі Джон К. Калхунды қолдап, өз сайлау округінің бір бөлігін наразылыққа итерді. Калхунның үміті сәтсіздікке ұшырағанда Шарп қолдауын Эндрю Джексонға аударды. Ол 1824 жылдың 2 қазанында Франкфуртта Джексонның жақтастарының жиналысында хатшы болып қызмет етті. 1825 жылы губернатор Адейрдің өкілеттігі аяқталғаннан кейін, оның орнына Борыштан құтқару партиясының тағы бір мүшесі, генерал Джозеф Деша келді. Деша мен Шарп Конгресте әріптес болған, Деша Шарпты қайтадан бас прокурор етіп тағайындады. Заң шығарушы органдағы Борыштан құтқару фракциясы борышкерлерге көмектесетін бірнеше заңдарды қабылдады, бірақ Кентукки Жоғарғы соты оларды конституцияға қайшы деп жойды. Жоғарғы сот судьяларын қызметтен шеттету үшін жеткілікті дауыс жинамағандықтан, Бас Ассамблеядағы Борыштан құтқару партиясының өкілдері сотты таратып, жаңасын құру туралы заң қабылдады, губернатор Деша оны бірден өзіне жақын судьялармен толықтырды. Бір кезде екі сот Кентуккидегі соңғы сот ретінде өкілеттік таластырды; бұл кезең "Ескі сот – Жаңа сот дауы" деп аталды. Шарптың Борыштан құтқару партиясының ескі сотты таратып, оның орнына жаңа, оларға ыңғайлы сот құру жоспарындағы рөлі белгісіз. Ол әкімшіліктің бас заңгері болғандықтан, тарихшылар оның бұл жоспарға тығыз қатысқанына сенімді. Ол Ескі сот кеңсесінің меңгерушісі Ахилл Снидке Жаңа сот кеңсесінің меңгерушісі Фрэнсис П. Блэрге құжаттарды тапсыру туралы бұйрық бергені белгілі. Шарп штаттың бас прокуроры ретінде Жаңа сотта жұмыс істеп, Ескі сотты назарына алмау арқылы оған заңдылық дәрежесін берді.