Кіріспе

Корольдік теңіз флотының Портленд класының төртінші рангі HMS Leander – 50 зеңбірекке ие, Портленд класының төртінші рангі, 1780 жылдың 1 шілдесінде Чатхэмде суға түсірілді. Ол Африканың батыс жағалауында, Батыс Индияда және Галифакс бекетінде қызмет етті. Француз революциялық соғыстары кезінде ол Нил шайқасына қатысты, бірақ француз кемесі оны қолға түсірді. Ресей және түрік оны қайта басып алып, 1799 жылы Корольдік теңіз флотына қайтарды. 1805 жылдың 23 ақпанында Галифакс бекетінде Леандер француз фрегатын – «Виль де Миланды» қолға түсіріп, оның жүлдесін қайтарып алды. 1805 жылдың 25 сәуірінде Леандер АҚШ жағалауындағы американдық кеменің контрабандасын тексеруге тырысқанда, Леандердің оқтарынан американдық теңізші қаза тапты. Соның салдарынан болған «Леандер оқиғасы» АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына себеп болды. 1813 жылы Адмиралтейство Леандерді «Гигея» деген атпен госпитальдық кемеге айналдырды. Гигея 1817 жылы сатылды.

Ертегі қызмет

Ол 1780 жылғы маусымда капитан Томас Ширли басшылығымен құрылды. «Леандер» бірнеше уақыт Солтүстік теңізде теңіз шарапатын жасады. 1781 жылдың соңында «Леандер» және соғыс шлюпі Голландияның Алтын жағалауына бірнеше сауда кемелері мен көліктерден тұратын конвоймен аттанды. Ұлыбритания Голландия Республикасымен соғыста болды және Ширли 17 ақпанда Голландияның Эльминадағы бекінісіне сәтті болмаған шабуыл жасады, ол төрт күннен кейін қайтарылды. «Леандер» және Ширли одан кейін Моредегі (Форт-Нассау – 20 зеңбірек), Кормантиндегі (Курмантин немесе Форт-Амстердам – 32 зеңбірек; 6 наурыз), Апамдағы (Форт-Лидзамахед немесе Форт-Пациенс – 22 зеңбірек; 16 наурыз), Сеня-Беракудағы (Беррико, Берку, Форт-Баррако немесе Форт-Гуде-Хуп – 18 зеңбірек; 23 наурыз) және Аккрадағы (Форт-Кревекёр немесе Ушер форты – 32 зеңбірек; 30 наурыз) шағын голланд бекіністерін басып алды. «Леандер» сондай-ақ Сенегал жанындағы француздық «Officeuse» дүкен кемесін жойды, оның құны 30 000 фунт стерлинг деп есептелді. Ширли осы нысандарды Кейп-Косттан келген әскерлермен гарнизондық қызметке қойды. Ширли Ұлыбританияға екі топтама хабарлама жіберді. Бір топты Фродшам капитаны басқарған «Улисс» шлюпі алып кетті. Француз фрегаты «Фей» «Улисс»ті тұтқынға алып, Брестке жеткізді, бірақ оның капитаны хабарламаларды салмақтап, теңізге тастағаннан кейін ғана. Ширлидің бірінші лейтенанты, мырза Ван Корт, екінші топты «Макрель» картельдік кемесімен, сонымен қатар бекіністердің голланд губернаторларын Еуропаға алып кетті. 4 наурызда «Леандер» «Белла Джудитта» бригін басып алды. «Леандер» 23 наурызда «Аренд оп Зее» кемесін басып алудан түскен табысты бес әскери кеме және «Салли» қарулы кемесімен бөлісті. 1784 жылы капитан Дж. Рейнольдс «Леандерді» Портсмутте төлегенге дейін қысқа мерзімге қолбасшылыққа ие болды. Корольдік флот «Арго» мен «Меркурийді» де қызметке алды: «Арго» және «Меркурий» 22 қазан күні басып алынған «Вроу Хендрика» кемесінен түскен табысты келісім бойынша бөлісті. 1796 жылғы қарашада «Леандер» капитан Томас Боулден Томпсонның басшылығына көшті. Ол 1797 жылғы 7 қаңтарда Гибралтарға конвойды сүйемелдеді. «Леандер» лорд Сент-Винсент басқаратын Жерорта теңіз флотының құрамына кірді және Хорацио Нельсонның эскадрильясына тағайындалды. Томпсон 1797 жылғы шілдеде Нельсонның Санта-Крузға шабуылына қатысты. Томпсон Нельсон мен Томас Трубриджтің жалпы басшылығымен десант тобының басшыларының бірі болды. Жел бастапқы десант әрекеттерін қиындатты; испан қорғаушылары 22 шілде күні кешке сәтті десантқа дереу қатты оқ жаудырды. Дегенмен Томпсонның тобы жаудың бірнеше зеңбіректерін бұзып, оқтан айырды. Алайда британдық күштер қала бойынша шашырап, кері шегінуге мүмкіндік беру үшін бейтараптық туралы келіссөздер жүргізуге мәжбүр болды. Томпсонның өзі шайқаста жарақат алды.

Нил өзені

Капитан Томас Томпсонның басшылығымен Леандер 1798 жылдың 1 тамызында Нил шайқасына қатысты. Ол француздық желідегі бір ойықты пайдаланып, «Халық Егемендігі» және «Франклин» француздық кемелерінің арасына тікелей ілігіп, осы позициядан екі жау кемесін де тікелей атып, олардың бүйірлерінен шабуылға ұшыраудан қорғалды. Шайқаста оның тек 14 теңізшісі ғана жарақаттанды.

Ұстау

Нельсонның Нилден келген хабарларын алып, сэр Эдвард Берримен бірге Леандер 18 тамыз 1798 жылы Критің жанында 74 зеңбірекке ие француздың үшінші дәрежелі кемесі Généreux-пен кездесті. Соңғы шайқаста Леандер 35 адамын қаза қылды, 57-сі жараланды, олардың ішінде Томпсон да болды. Француздар 100 адамнан айырылып, 180-і жараланды, бірақ Леандерді тұтқынға алды. Француздар оны бұрынғы атауымен қолдануға кірісті. Француздар тұтқындарға жаман қарады және британдықтардың үстіндегі киімдерін қоспағанда, барлық мүлкін тонады. Томпсон Généreux кемесінің капитаны Лежойльге наразылық білдіргенде, Лежойль бейжай түрде: "Мен ашуға мініп тұрмын, бірақ шындығында француздар тонау ісінде шебер" деді. ("Мен ашуға мініп тұрмын, бірақ фактілер бойынша француздар тонауды жақсы біледі.") Олар ауыр жараланған Томпсонға ем беруден бас тартты. Леандердің хирургі, мырза Мулберри, 1 қыркүйекте кемелер Корфуға жеткеннен кейін ғана Томпсонның қолынан мылтық оғын алып шыға алды және ол француздар Томпсонды ұстап тұрған кемеге жасырын жеткізілді. Кейін ол рыцарь атағын алып, жылына 200 фунт стерлинг мөлшерінде зейнетақы алды. Леандер Корфуда болғанда, орыс және османдық біріккен әскерлері аралды қоршап алды. 1799 жылдың 28 ақпанында орыстар мен османдықтар Корфу портының аузындағы шағын арал Видоға (бір километрден кем кеңдікте) шабуыл жасады. Бірнеше кемелердің төрт сағаттық бомбалауы аралдағы барлық бес жағалау батареясын басып тастады. Леандер мен Бруна корветі араласуға тырысты, бірақ зақымданып, Корфу батареяларының қорғауына шегінуге мәжбүр болды. 1799 жылдың 3 наурызында Корфу оларға берілген кезде орыстар мен түріктер Леандер мен Брунаны қайта басып алды. Орыстар Леандерді Корольдік теңіз күштеріне қайтарды. Олар Брунаны да османдықтарға берді.

Британдық қызметке оралу

1799 жылы маусымда Леандер Жер ортасы теңізінде командир Адам Драммонд басшылығымен қайтадан қолданысқа кірді. Қыркүйекте капитан Майкл Холлидей командалық міндетті өз мойнына алды. 1801 жылдың шілдесінен 1802 жылдың маусымына дейін ол Депфордта жөнделді. Мамыр айында капитан Джеймс Оугтон басшылығымен вице-адмирал сэр Эндрю Митчеллдің флагманы ретінде қайтадан қолданысқа кірді. Шілдеде ол Галифаксқа аттанды. Бір жылдан кейін, 1803 жылдың тамызында капитан Фрэнсис Фэйн командалық міндетті алды, ал қараша айында капитан Александр Скене оны алмастырды. 1804 жылдың 16 тамызында Леандер Хилбертсті қайта басып алғанда бірге болды. Сол жылы тағы үш капитан болды: Джордж Ральф Коллиер, Оугтон және қарашадан бастап Джон Талбот. 1805 жылдың 23 ақпанында Галифакс портында Леандер француз фрегаты Виль-де-Миланды, капитан Пьер Гюйе басқаруымен, сондай-ақ Виль-де-Милан бір күн бұрын басып алған британдық фрегатты кездестірді. Виль-де-Милан мен Клеопатра арасындағы шайқас екі кемеге де ауыр зақым келтірді. Осыдан кейін, Леандермен кездескенде олар қарсылық көрсетпей, Леандерге бас иді. Леандер бірінші болып Клеопатраға тап болды, ал ол бас игеннен кейін, оның бортындағы британдық тұтқындар, яғни оның түпкілікті экипажы, оны өздеріне қаратып алды. Содан кейін ол Леандердің ізімен Виль-де-Миланға қарай беттеді, ол да бас иді. Әскери-теңіз күштері Виль-де-Миланды қызметке алып, оны 3 маусымда Леандер Нансиді басып алған кезде пайдаланды. Үш күннен кейін ол Елизаветаны басып алды. Келесі күні Леандер Волонтерді басып алды. 12 қазанда Леандер Вендженсті басып алды. Вендженсті басып алу үшін қарапайым теңізшіге 1 фунт 4 шиллинг, ал кемешіге 5 шиллинг жүлде берілді.

Леандер ісі

Кейін "Лиандер" кемесі капитан Уильям Лайл мен Генри Уитбидің басқаруына өтті. Слингсби Симпсон басқаратын "Лиандер" және Джон Найрн басқаратын "Лиандер" бірнеше рет Санди-Хук жағалауында орналастырылды, формальды түрде портта паналаған екі француз фрегатын бақылап отырды. Алайда, 1804 жылдың жазында әскери кемелер АҚШ-тың үш мильдік теңіз шекарасынан сыртта Нью-Йоркке кіретін барлық американдық кемелерді тоқтатып, француз тауары іздеуді бастады. Күдікті нәрсе табылмаса, кеме тоқтатылып, Галифаксқа жеткізілді. 1806 жылдың 25 сәуірінде "Лиандер" сауда кемесіне тоқтауға ескерту үшін, оның бауын бағыттап ескерту оғы атып жіберді. Оқ портқа өтіп, порт ішіндегі шағын жағалау кемесі "Ричардтың" рульшісі Джон Пирстің басын қиып тастады. Пирстің інісі болған кеме капитаны Нью-Йоркке жетіп, Пирстің денесі мен басын көшелерде көрсетіп, наразылық білдірген топты жинады. Келесі күні ашулы топ "Лиандерден" кемеге азық-түлікпен оралған топты ұстады; олар азық-түлікті тартып алып, жиырма арбаға тиеді, ал алдыңғы арбада американдық және төменде британдық тулар орналастырылды. Арбалар қала бойынша жүріп өтті, ал топ барабан соғып, шу көтерді. Көпшілік қайырымдылық үйіне жеткенде, азық-түлік кедейлерге таратылып, британдық ту өртелді. Оқиғаға байланысты наразылық митингілері өтті. Джон Пирске зор қоғамдық жерлеу рәсімі жасалды. "Лиандердің" жағалауда ұсталған төрт офицері өздерін қорғау үшін түрмеге қамалды, бірақ кейін жасырын түрде босатылды. 14 маусымда президент Томас Джефферсон капитан Уитбиге қарсы жарлық шығарды. Ол "Лиандер", "Драйвер" және "Кембриан" кемелеріне АҚШ суларынан дереу кетуді бұйырды және оларға ешқашан қайтып оралмауды ескертті. Ол осы тыйымды капитан Уитби, Джон Найрн және Симпсон басқаратын барлық кемелерге де қатысты. Уитби Джон Пирсті өлтіргені үшін Англияда әскери сотта жауап берді, бірақ ақталды. 26 сәуірде "Лиандер", "Кембриан" және "Драйвер" американдық "Аврора" кемесін жаулап алды. Мамыр айында капитан Салусбери Прайс Хамфрис "Лиандерді" Галифакста басқарды, ол адмирал Джордж Берклидің флагмандық кемесі болды. Кейін капитан Ричард Раггет 1807 жылы оны Ұлыбританияға қайтарды.

Тағдыр

1807 жылы «Лиандер» Портсмутте қызметтен шығарылды. 1808 жылы ол Плимутте болды. 1810 жылғы қазан айында «Лиандер» Портсмутте медициналық қойма кемесі ретінде жабдықталды. 1813 жылы Адмиралтейство жаңа «Лиандер» кемесін тапсырыс берді, сол себепті ескі «Лиандерге» «Гигея» деген ат берілді. «Гигея» 1817 жылғы 14 сәуірде мистер Томасқа 2100 фунт стерлингке сатылды.