Кіріспе

IP-адрестерді қадағалайтын стандарттар ұйымы

Интернетке тағайындалған нөмірлер органы (IANA) – жаһандық IP-адрестерді бөлуді, автономды жүйе нөмірлерін бөлуді, Домендік атаулар жүйесіндегі (DNS) түбірлік аймақты басқаруды, медиа түрлерін және басқа да Интернет протоколымен байланысты символдар мен Интернет нөмірлерін қадағалайтын стандарттар ұйымы. ICANN 1998 жылдан 2016 жылға дейін IANA-ны тікелей басқарды, содан кейін ол Public Technical Identifiers (PTI) компаниясына берілді, PTI – ICANN-ның еншілес ұйымы және қазіргі таңда IANA-ны басқарады. Бұрын IANA-ны негізінен Джон Постель Марина Дель Рейде (Лос-Анджелес) орналасқан Оңтүстік Калифорния университетінің (USC) Ақпараттық ғылымдар институтында (ISI) АҚШ Қорғаныс министрлігімен жасалған келісімшарт бойынша басқарды. Сонымен қатар, бес аймақтық интернет-тіркеу орталығы өз клиенттеріне, жергілікті интернет-тіркеу орталықтарына, интернет-провайдерлерге және соңғы пайдаланушылар ұйымдарына нөмірлік ресурстарды бөліп береді. Жергілікті интернет-тіркеу орталығы – аймақтық интернет-тіркеу орталығынан алған бөлігін басқа клиенттерге беруге құқылы ұйым. Көптеген жергілікті интернет-тіркеу орталықтары сонымен қатар интернет-провайдерлер болып табылады.

Жауапкершілік

IANA негізінен Интернет-протоколдарында қолданылатын, түсініктемелерді сұрау (RFC) құжаттары ретінде жарияланатын әлемдік бірегей атаулар мен нөмірлерді бөлуге жауапты. Бұл құжаттар Интернет пен Интернетке қосылған жүйелердің жұмыс істеуіне қатысты әдістерді, мінез-құлықты, зерттеулерді немесе жаңалықтарды сипаттайды. Олар – Интернет ресурсына тағайындалған немесе Интернет-протоколы жиынтығының желілік протоколдарында қолданылатын сандық идентификаторлар. Мысалға, IP-адрестер мен автономды жүйелердің (AS) нөмірлерін келтіруге болады.

IP мекенжайлары

IANA IP-адрестер блогын аймақтық интернет тіркелімдеріне (RIR) тапсырады. Әр RIR әлемнің әртүрлі аймағы үшін адрестерді бөледі. RIR-лер бірлесіп, олардың ортақ мүдделерін білдіретін және саясат мәлімдемелерінің жаһандық деңгейде үйлестірілуін қамтамасыз ететін Сандық ресурстар ұйымын құрды. RIR-лер өздеріне бөлінген адрес жиынтығын кішірек блоктарға бөліп, оларды өздерінің қызмет көрсету аймақтарындағы интернет-провайдерлер мен басқа ұйымдарға тапсырады. CIDR жүйесі енгізілгеннен бері IANA қажеттілікке қарай сұраныс білдірген аймақтық тіркелімдерге IPv4 үшін /8 префиксінің блогын және 2000::/3 IPv6 блогынан /23-тен /12-ге дейінгі префиксінің блогын бөліп береді. Интернет протоколының 4-ші нұсқасының адрес кеңістігі таусылғандықтан, IANA енді IPv4 адрес кеңістігін бөлмейді.

Домендік атаулар

IANA деректерді тамыр атау серверлерінде басқарады, олар иерархиялық домендік атаулар жүйесінің (DNS) ағашының жоғарғы бөлігін құрайды. Бұл міндет жоғары деңгейлі домендердің "Ресми тіркеушілерімен", тамыр атау серверлерінің операторларымен және ICANN-ның саясатты қалыптастыру аппаратымен байланысуды қамтиды. 2010 жылы тамыр аймағы криптографиялық түрде қолтаңбаланғандықтан, IANA DNSSEC операциялары үшін кілттерді басқарудың маңызды бөліктеріне жауапты (атап айтқанда, ол "Тамыр аймағы KSK операторы"). Басқа нәрселермен қатар, бұл сенімді қоғамдастық өкілдерінің (TCR) мүшелері алдын ала белгіленген орында жиналып, кілттік материалдар мен қол қою кілттерін жасау үшін жазылған процедураларды орындау үшін қол қою рәсімдерін жүзеге асыруды тұрақты түрде өткізуді қамтиды. TCR-лер ICANN, PTI (ICANN-ның еншілес компаниясы) немесе Verisign-мен байланысты бола алмайды, себебі бұл ұйымдар кілттерді басқаруда операциялық рөл атқарады, бірақ олар кең DNS қауымдастығынан таңдалады. Өткен және қазіргі TCR-лерге Винтон Серф, Дэн Каминский, Дмитрий Бурков, Энн Мари Эклунд Лёвиндер және Джон Курран кіреді. IANA халықаралық шарттар ұйымдарының int тіркелімін, Интернет инфрақұрылымы үшін arpa аймағын, соның ішінде кері DNS қызметін, және басқа да маңызды аймақтарды, мысалы, тамыр серверлерін басқарады.

Хаттама тапсырмалары

IANA протоколдар мен олардың параметрлерінің тізілімдерін жүргізеді және протоколдарды тіркеуді үйлестіреді. 2015 жылға қарай 2800-ден астам тізілім мен кіші тізілім болды. Бұл шешім бұрын дерекқордың басты көзі болған FTP серверінің жұмысын тоқтатуға себеп болды.

Тілдік субтегтер тізілімі

IANA тіл тегтерінің тізілімі IETF RFC5646 стандартымен анықталған және IANA тарапынан күтіліп отырады.

Қадағалау

IANA 1998 жылдан 2016 жылға дейін АҚШ Сауда департаментімен (DOC) жасалған келісім бойынша және IETF-пен келісім бойынша Интернет корпорациясы (ICANN) басқаруында болды. Сауда департаменті сондай-ақ, IANA-ның өзінің саясатын сақтауын қамтамасыз ету үшін DNS түбірлік аймағына енгізілген қосымшалар мен өзгерістерді тексеру арқылы тұрақты бақылау функциясын жүзеге асырды. IETF атынан Интернет архитектурасы кеңесі (IAB) ICANN-ның IANA функцияларын орындауына байланысты келісімді алты айлық хабарламамен тоқтатуға құқылы болды. 1998 жылы ICANN және Сауда департаменті "Бірлескен жоба туралы келісім" арқылы "Интернет домендік атаулары мен адрестеу жүйесін (DNS) жеке секторға көшіруге қажетті механизмдер, әдістер және процедураларды бірлесіп әзірлеу" туралы келісім жасады. 2003 жылдың 28 қаңтарында Сауда департаменті Ұлттық мұхит және атмосфера басқару басқармасының сатып алу және гранттар кеңсесі арқылы IANA келісім-шартын үш жылға ұзарту ниеті туралы хабарлады. 2006 жылдың тамызында АҚШ Сауда департаменті ICANN-мен IANA келісім-шартын қосымша бес жылға ұзартты, ол жыл сайын жаңаруға жататын. ICANN бүкіл әлемдік ресурсты басқаратындықтан және IANA функциясы АҚШ Сауда департаментімен ICANN-ға келісімшарт бойынша тапсырылғандықтан, IANA функциясын ICANN-нан бөлу үшін түрлі ұсыныстар енгізілді. 2009 жылдың 1 қазанында ICANN мен АҚШ Сауда департаменті арасындағы "Бірлескен жоба туралы келісім" мерзімі аяқталды және оның орнына "Міндеттемелерді растау" қабылданды. 2014 жылдың 14 наурызында АҚШ Сауда департаменті маңызды Интернет домендік атау функцияларын жаһандық көптеген мүдделі тараптар қауымдастығына беру ниетін жариялады. 2016 жылдың тамызында ICANN Калифорниядағы коммерциялық емес серіктес корпорация Public Technical Identifiers-ті құрды, ол ағымдағы келісімшарт қыркүйек айының соңында аяқталғаннан кейін IANA функцияларын қабылдауға тиіс болды. Сауда департаменті IANA басқаруын Интернет көптеген мүдделі тараптар қауымдастығына беру критерийлері орындалғанын растады және ICANN-мен жасалған келісімшартты 2016 жылдың 30 қыркүйегінде аяқтауға рұқсат беруді көздеді, бұл көшуді күшіне енгізуге мүмкіндік береді. Қазан айында АҚШ Сауда департаменті мен ICANN арасындағы IANA функцияларын орындау туралы келісімшарттың мерзімі аяқталды және IANA функцияларының басқаруы ресми түрде жеке секторға берілді.

Басқарушылар

1972 жылы Джон Постел мен Джойс К. Рейнольдс. 1998 жылы Джойс К. Рейнольдс. 2003 жылы Дуг Бартон. 2005 жылы Дэвид Конрад (инженер). 2010 жылы Элис Герих. 2018 жылы Ким Дэвис.