Кіріспе

Интернет пайдаланушысының физикалық орналасқан жерін анықтау

Компьютерлік технологияда Интернет геолокациясы – Интернетке қосылған құрылғының географиялық орналасқан жерін анықтауға қабілетті бағдарламалық жасақтама. Мысалы, құрылғының IP-адресі ел, қала немесе пошта индексін анықтау үшін, осылайша оның географиялық орналасқан жерін анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Басқа әдістерге Wi-Fi желілік нүктелерін тексеру кіреді. Протокол әрбір IP-пакеттің бас жазуында жіберушінің IP-адресін қоса, басқа да ақпараттар болуын талап етеді. Геолокация деректер базасының тегін және жазылым арқылы қолжетімді нұсқалары бар, олар ел деңгейінен бастап штатқа, қалаға және тіпті ZIP/пошта коды деңгейіне дейін қамтиды, әрқайсысының дәлдігі әртүрлі (әдетте ел деңгейінде жоғары). Бұл деректер базаларында әдетте IP-адрес деректері болады, оларды өрт қабырғаларында, жарнама серверлерінде, маршрутизацияда, электрондық пошта жүйелерінде, веб-сайттарда және геолокация пайдалы болатын басқа да автоматтандырылған жүйелерде қолдануға болады. Деректер базасын орналастырудың және сұрау салудың баламасы – алыс серверден DNSBL стиліндегі іздеу арқылы белгілі бір IP-адрестің ел кодын алу. Кейбір коммерциялық деректер базалары IP-адрес деректерін пайдаланып демографиялық мақсаттағы бағдарламалық жасақтаманы демографиялық деректермен толықтырды. 2021 жылдан бастап RFC 9092 тағайындалғандарға өздеріне тиесілі кез келген IP-желішесінің орналасқан жерін көрсетуге мүмкіндік береді. Екіншілік деректер көздері:

Деректерді өңдеу немесе пайдаланушы ұсынған географиялық орналасқан жер туралы деректер:
Веб-сайт ұсынған, мысалы, ауа райы веб-сайты жергілікті болжамды табу үшін келушілерден қала атын сұраған немесе пайдаланушының IP-адресін олардың тіркелген ақпаратындағы мекенжай ақпаратымен байланыстырған. Wi-Fi орналасу жүйесі арқылы Wi-Fi BSSID-терін тексеру. Мысалы, Mozilla Location Service. Жақын маңайдағы Bluetooth құрылымдарын тексеру. Пайдаланушының IP-адресін осындай IP-адресті пайдаланатын құрылғының GPS орналасқан жерімен байланыстыру. Интернет-провайдерлер ұсынған деректер. C класының жақын орналасқан диапазонынан алынған шамамен алынған деректер және/немесе желілік байланыстардан алынған деректер. IP-адрестің соңғы нүктесіне жиналған желілік маршруттау туралы ақпарат. Белгілі бір жерде белгілі бір сөздің жиі айтылатынын көрсететін алдын ала дайындалған модельдерді пайдалана отырып, құрылғыдан алынған тілдік деректерді талдау (мысалы, "Т" мен "Эль" және "метро"). Дәлдікті арттыру үшін:
Аномалияларды сүзгілеу немесе анықтау үшін деректерді тазалау. Пайдаланушы ұсынған деректерді статистикалық талдау. Сенімді ұйымдар жүргізген үшінші тараптың сынақтарын пайдалану.

Қателер

Егер геомекендеу бағдарламалық жасақтамасы бүкіл округпен немесе аумақпен байланысты IP-мекенжайларды белгілі бір жерге, мысалы, аумақтың географиялық орталығына картаға түсірсе, бұл сол жерде тұратын адамдар үшін елеулі проблемалар тудыруы мүмкін, себебі құқық қорғау органдары және басқалары IP-мекенжайға байланысты қандай да бір қылмыстарды немесе басқа да құқық бұзушылықтарды осы нақты жерден жасалған деп қате түсінуі мүмкін. Мысалы, Канзас штатының Потвин қаласының солтүстік-шығысындағы шаруа қожалығы, Массачусетс штатындағы MaxMind сандық карта жасау компаниясы Құрама Штаттардың шартты географиялық орталығын 39.8333333, 98.585522 координаталарынан 38.0000, 97.0000 координаталарына өзгерте салғанда, 600 миллион IP-мекенжайдың стандартты орнына айналды. 2012 жылдан бері Оңтүстік Африканың Претория қаласындағы бір отбасыға полиция немесе ұрланған телефондарын олардың үй ауласында табады деп ойлаған ашуланған азаматтар жиі келіп тұрады. Бұл да MaxMind-тің геомекендеуінің салдарынан болды. Компания Преториямен байланысты IP-мекенжайларды көрсету үшін, отбасының үйіне сілтеме жасайтын Ұлттық геокеңістік барлау агенттігінің Претория координаталарын пайдаланды.

Құпиялылық

Бірлескен және қарсы геолокацияны ажыратуға болады. Кейбір жағдайларда пайдаланушылардың нақты орналасқан жерін анықтау олар үшін пайдалы болуы мүмкін, мысалы, оларға олардың орналасқан жеріне қатысты ақпарат ұсыну үшін. Ал басқа жағдайларда пайдаланушылар жеке құпияларын сақтау немесе басқа себептермен орналасқан жерін жасыруды қалайды. Геолокациялық бағдарламалық құралдармен қойылған шектеулерді айналып өту үшін прокси-серверлер сияқты анонимділікті қамтамасыз ететін техникалық шараларды қолдануға болады. Кейбір сайттар проксилер мен анонимдеушілерді пайдалануды анықтап, қызмет көрсетуді тоқтатуы немесе оған жауап ретінде жергілікті емес мазмұн ұсынуы мүмкін.

Қолданбалар

Геолокациялық технология 1999 жылдан бері ғана дамып келеді, ал алғашқы патенттер 2004 жылы тіркелді. Бұл технология қазірдің өзінде электрондық сауда, банк, бұқаралық ақпарат құралдары, телекоммуникация, білім беру, туризм, қонақ үй қызметі, ойын-сауық, денсаулық сақтау, онлайн ойындар және құқық қорғау органдары сияқты көптеген салаларда кеңінен қолданылуда. Ол онлайн алаяқтықтың алдын алуға, нормативтік талаптарды орындауға, цифрлық құқықтарды басқаруға, сондай-ақ мақсатты маркетингтік контент пен бағаларды ұсынуға мүмкіндік береді. Бұған қоса, АҚШ Федералды байланыс комиссиясы (FCC) геолокациялық бағдарламалық құралдарды 911 қызметіне байланысты орналасқан жерді анықтау үшін пайдалану мүмкіндігін қарастыруда. IP-адрес немесе оған байланысты бірегей URL-ді қарапайым функциялар арқылы тексеруге болады, пернетақтадан екі команданы енгізу арқылы: ping және traceroute. Unix сияқты жүйелерде бұл командалар командалық қатар ретінде қолжетімді. Сол сияқты, Microsoft Windows жүйесінде де DOS командалық қабылдағышы арқылы осы командаларды пайдалануға болады.

Қылмыстық тергеу

АҚШ және басқа елдердегі банктер, бағдарламалық қамтамасыз ету жеткізушілер және басқа да онлайн кәсіпорындар 21-ші ғасырдың басынан бері АҚШ-тың "Патриоттық актісі", "Банк құпиясы туралы заң", АҚШ Қаржы министрлігінің Шетелдік активтерді бақылау бюросы және АҚШ пен Еуропадағы басқа да реттеуші органдар енгізген қатаң "клиентіңізді жақсы біліңіз" заңдарына бағынды. Бұл заңдардың мақсаты – ақшаны жылыстату, террористік ұйымдармен байланыс және санкцияланған елдермен сауда жасаудың алдын алу. Егер онлайн келушілердің нақты орналасқан жерін анықтау мүмкін болса, геолокация банктерді заңсыз мақсаттағы қаражат аударуға қатысудан қорғай алады. Күні бүгін қылмыстық қудалау органдары киберқылмыстарға, мысалы, киберқорлық және жеке бастың құпиясын ұрлау сияқты қылмыстарға қатысты істерді көбейтіп отыр. Прокурорлар көбінесе компьютерді қылмыспен байланыстыратын IP-адрес деректерін анықтауға қабілетті.

Қалпына келтіру

Онлайн-саудагерлер мен төлем жүйесін қамтамасыз етуші компаниялар қолданушының орналасқан жерін шоттағы төлем мекенжайымен немесе көрсетілген жіберу мекенжайымен салыстыра отырып, мүмкін болатын кредиттік карта алаяқтығын анықтау үшін геолокацияны пайдаланады. Қайшылық – мысалы, Токиодан тіркелген шот нөмірінен АҚШ-тан тапсырыс беру – әлеуетті алаяқтықтың күшті белгісі. Алаяқтықты анықтау үшін IP-адрестің геолокациясын төлем мекенжайының пошта индексімен немесе аудандық кодымен сәйкестіру үшін де қолдануға болады. Банктер пайдаланушының орналасқан жерін анықтау арқылы "фишинг" шабуылдарына, ақша жылынуға және басқа да қауіпсіздік бұзушылықтарына қарсы аутентификация процесінің бір бөлігі ретінде шаралар қабылдай алады. Whois дерекқорлары IP-адрестерді және тіркеушілерді тексеруге де көмектеседі. Үкімет, құқық қорғау органдары және корпоративтік қауіпсіздік қызметтері геолокацияны тергеу құралы ретінде пайдаланады, онлайн шабуылшылардың интернет желісін қадағалап, қылмыскерлерді анықтап, болашақ шабуылдарды сол жерден болдырмауға тырысады.

Геомаркетинг

Геолокациялық бағдарламалық қамтамасыз ету пайдаланушының орналасқан жері туралы ақпаратты алуға мүмкіндік беретіндіктен, геомаркетингті қолданатын компаниялар сол нақты аймақта танымал немесе пайдалы веб-мазмұн немесе өнімдерді ұсынуы мүмкін. API түріндегі геолокациялық бағдарламалық жасақтаманы (кейде "IP API" немесе "IP мекенжайы геолокациялық API" деп те аталады) пайдаланатын веб-сайттағы жарнамалар мен мазмұн нақты пайдаланушыға қажетті ақпаратты ұсыну үшін жекелендірілуі мүмкін.

Аймақтық лицензия беру

Интернеттегі кино сатушылар, спорттық жарыстардың тікелей эфирдегі бейнелерін көрсететін онлайн-телеарналар немесе эпизодтардың/музыкалық видеолардың бейнелерін таратуға лицензиясы бар белгілі бір телеарналар мен музыкалық видео сайттары көрермендерге тек лицензияланған аймақтарында ғана қызмет көрсетуге құқылы. Көрермендердің геолокациясын анықтау арқылы олар лицензиялық талаптарды сақтауға көз жеткізе алады. Онлайн құмар ойындары сайттары өз клиенттерінің қай жерде құмар ойындарына қатысты заңдарды бұзатынын немесе бұзу қаупі бар екенін білуі тиіс. "Movielink" кинопрокат компаниясының бас директоры Джим Рамо студиялар бастапқыда жүйедегі кемшіліктерді ескергенін, ал жүйенің жұмыс істейтіні дәлелденген соң, оларға сенімділік артқандарын айтты.

Ойын

Ойынның орналасқан жері – смартфондар немесе басқа ұялы құрылғылар үшін кең таралған ойын түрі, онда ойын процесі ойыншының нақты әлемдегі орналасқан жеріне байланысты дамиды және ілгерілейді, бұл әдетте құрылғыдан GPS функционалдығы арқылы алынады.