Кіріспе

Геокешинг (Geo-caching) – ашық ауадағы ойын-сауық қызметі. Ойынға қатысушылар Global Positioning System (GPS) қабылдағышын немесе мобильді құрылғыны, сондай-ақ басқа да навигациялық техникаларды пайдаланып, бүкіл әлемде координаталармен белгіленген нақты орындарда контейнерлерді – геокештерді немесе кэштерді жасырып, іздейді. Алғашқы геокеш 2000 жылы орналастырылды, ал 2023 жылға қарай әлем бойынша 3 миллионнан астам белсенді кэш тіркелді. Геокешингті локацияға негізделген ойын деп қарастыруға болады. Әдеттегі кэш – кішкентай, су өткізбейтін контейнер, ішінде журнал және кейде қалам немесе қарындаш болады. Геокешер журналға өзінің таңдалған кодтық атымен/пайдаланушы атымен қол қойып, кэшті тапқанын растау үшін күнін жазады. Журналға қол қойғаннан кейін кэшті тапқан жеріне дәл сол күйінде қайта қою керек. Пластмассадан жасалған контейнерлер (Tupperware сияқты) немесе оқ-дәрі жәшіктері сияқты үлкен контейнерлерде ойыншықтар немесе әшекейлер сияқты саудаға арналған заттар да болуы мүмкін, мұндай заттардың құны көбінесе материалдық емес, естелік ретінде маңыздырақ. Геокешинг бенчмаркинг, триангуляция, бағдарлау, қазына іздеу, хаттарды жасыру, жол салу және Munzee сияқты қызметтермен ұқсас жақтары бар.

Тарих

Геокешинг бастапқыда 1854 жылы пайда болған хат-хабарға арналған ойынға ұқсас болды, ол оқиғаларға енгізілген белгілерге сілтемелер мен нұсқауларды пайдаланды. Геокешинг 2000 жылдың 2 мамырында (көгілдір түрлендіргіш күні) Global Positioning System жүйесінен Селективті қолжетімділікті алып тастағаннан кейін ойластырылды, себебі жүйенің жақсарған дәлдігі шағын контейнерді нақты орналастыруға және табуға мүмкіндік берді. GPS арқылы орналастырылған кэштің алғашқы құжатталған орналасуы 2000 жылдың 3 мамырында Орегон штатының Биверкрик қаласынан Дейв Ульмер жасады. Орындық Usenet newsgroup sci.geo.satellite nav тобында жарияланды. Үш күн ішінде кэш екі рет табылды, алғашқысы Майк Тиг болды. Дейв Ульмердің хабарламасына сәйкес, бұл жасырын орын ішінара көмілген қара пластик шелек болды және онда бағдарламалық жасақтама, бейнелер, кітаптар, ақша, бұршақ және рогатка болды. Сол жерде тағы бір геокеш және «Original Stash Tribute Plaque» деп аталатын тақта орнатылған. Геокешинг компаниясы Groundspeak Айға немесе Марсқа сияқты жер бетінен тыс кэштерге рұқсат береді, бірақ қазіргі уақытта веб-сайт тек жер бетіне қатысты координаттарды ұсынады. Алғашқы жарияланған жер бетінен тыс геокеш 2008 жылы Ричард Гарриотттың Халықаралық ғарыш станциясына орналастырған GC1BE91 болды. Ол Қазақстандағы Байқоңыр зымыранға ұшыру алаңын өзінің орны ретінде пайдаланды. Бастапқы кэшке саяхатшы мүше (ғарыштағы алғашқы геокешингтік іздеу нысаны) енгізілді, ол 2013 жылы станцияға қайтарылғанға дейін онда қалды. Станциядағы өрт қаупіне байланысты геокеште ресми қағаз журналы болған жоқ. 2021 жылдың ақпан айына дейін тек бір расталған геокешер (2013 жылы) геокешті тапты, ал басқалары оны тапқанын әртүрлі дәлелдермен мәлімдеді. Бұл оқиғаны еске алу үшін Groundspeak бүкіл әлемде арнайы геокешингтік іс-шараларды жариялауға рұқсат берді, бұл қатысушыларға өздерінің профилінде виртуалды естелік алуға мүмкіндік берді. Ғарышта іздеуге болатын екінші геокешинг – TB5EFXK, ол 2021 жылдың 18 ақпанында Марсқа қонған Марс Персеверанс Роверінің бортындағы SHERLOC калибрлеу нысанына бекітілді. Геокешерлерге WATSON камерасы іздеу коды бар калибрлеу нысанының алғашқы суреттерін жібергеннен кейін іздеуді нақты табу мүмкіндігі берілді. Код марстың ортасына қаншалықты төтеп бере алатынын тексеру үшін қолданылатын қалқанның прототипіне басылған. Бұл ғалымдарға болашақта Марсқа ұшқышпен ұшу үшін жарамды марсиандық ғарыш костюмін жасауға көмектеседі. Бұл әрекет бастапқыда GPS-пен жасыру немесе gpsstashing деп аталды. Бұл түпнұсқалық жасырудан кейін көп ұзамай өзгертілді, өйткені gpsstash eGroup тобында «жасыру» терминінің жағымсыз мағынасы болуы мүмкін екендігі айтылды және геокешинг термині қабылданды. Уақыт өте келе, жасыру мен іздеу түріндегі әртүрлі іс-шаралар құрылды немесе тоқтатылды, сондықтан «геокешинг» қазір контейнерлерді немесе контейнерсіз жерлерді немесе ақпаратты жасыру мен іздеуді білдіруі мүмкін. Ертедегі тарихтың тәуелсіз есебі Джереми Ирланд және Grounded, Inc. компаниясының Groundspeak компаниясының алдындағы «коммерциализацияны және хоббиге монополиялық бақылауды» арттыру үшін жасаған бірнеше даулы әрекеттерін көрсетеді. Соңғы уақытта Мунзи сияқты басқа да ұқсас хоббилер кейбір геокешерлерді смартфон технологиясын тез қабылдап өзіне тартты, бұл «геокешинг ұйымдастырушыларының Мунзимен бірге кэштерді орналастыруға қарсылық білдіруіне» себеп болды.

Геокештер

Дәстүрлі геокеш үшін геокешер су өткізбейтін контейнерге журнал кітабын, көбінесе қалам мен/немесе қарындашты, сондай-ақ айырбас заттарын немесе іздеу құралдарын (trackables) орналастырып, кештің координаттарын жазады. Бұл координаттар және орналасқан жерінің басқа да егжей-тегжейлі ақпараттары тізімдеме сайтында жарияланады (төмендегі кейбір сайттар тізімін қараңыз). Басқа геокешерлер сол сайттан координаттарды алып, қолдағы GPS қабылдағыштарын пайдаланып кешті іздейді. Геокешинг әлемінде SWAG ( "stuff we all get" деген сөздің қысқартылған түрі) деп белгілі әдеттегі "құндылықтар" аса зор ақшалай құнға ие болмаса да, оны тапқан адам үшін жеке құндылығы болуы мүмкін. Сондай-ақ, "автостопшылар" деп аталатын, кештен кешке жылжытылатын заттар да бар, мысалы, Travel Bug немесе геокоиндер. Олардың саяхаты тіркеліп, онлайн режимінде бақыланады. Travel Bug немесе геокоиндерді бастапқыда орналастырған геокешерлер көбінесе олардың іздеу құралдарына нақты мақсаттар қояды. Мысалы, оларды үйден алыс жердегі белгілі бір кешке орналастыру, белгілі бір елге саяхаттау немесе жарыстағы басқа автостопшылардан жылдамдап, алысқа саяхаттау. Кем таралған үрдістерге – орынның тарихи маңызы, ағаштардың түрлері, аймақтағы құстар сияқты ақпараттарды ұсынатын сайтқа арналған жеке беттер жатады. Жоғары құнды заттар кейде геокештерге "FTF" (First to Find – бірінші тапқан) үшін сыйлық ретінде немесе қол жеткізу қиын жерлерге қосылады. Қару-жарақ және есірткі заттары сияқты қауіпті немесе заңсыз заттарға рұқсат етілмейді және олар көптеген геокеш тізімдеме сайттарының ережелеріне қайшы келеді. Тамаққа да рұқсат жоқ, тіпті олар жабық болса да, себебі ол гигиеналық емес деп саналады және жануарларды тартуы мүмкін. Егер геокешті геокешингпен таныс емес адам бұзып немесе ұрласа, онда ол "мугглдыққа ұшырады" делінеді. Бұл терминнің пайда болуының себебі – геокешингпен таныс емес адамдарды "муггл" деп атайды, бұл сөз Гарри Поттер кітаптар сериясынан алынған, ол геокешинг пайда болған кезде үлкен танымалдылыққа ие болды. Ауылдық жерлердегі ең көп таралған кеш контейнерлері – түскі ас қорабының көлеміндегі пластикалық контейнерлер немесе артық әскери оқ-дәрі контейнерлері. Оқ-дәрі контейнерлері контейнерлердің "алтын стандарты" болып саналады, өйткені олар өте берік, су өткізбейтін, жануарлар мен өртке төзімді, салыстырмалы түрде арзан және айырбас заттарына жеткілікті орын бар. Қалаларда кішкентай контейнерлер жиі кездеседі, өйткені оларды жасыру оңай.

Геокеш түрлері

Уақыт өте келе геокештердің көптеген түрлері пайда болды. Әр түрлі платформалардың қай түрлерге рұқсат етілетіндігі немесе оларды қалай жіктеу туралы өз ережелері болады. Геокешингке келесі кэш түрлері қолдайды. com. Дәстүрлі геокеш – Геокештің ең көп таралған түрі, контейнерде журнал кітабы болады. Кэш орналасқан жердің нақты координаттары берілген. Көп сатылы кэш – Бір немесе бірнеше кезеңдерден тұрады, әр кезеңде келесі кезеңнің координаттары болады; соңғы кезеңде журналы бар физикалық контейнер орналасқан. Көп сатылы кэштер физикалық кезеңдерден (мысалы, бірінші кезең келесі кезеңнің координаттарын қамтиды, және т.б.) немесе виртуалды кезеңдерден (мысалы, бірінші кезең – тарихи белгі, онда геокешерлер соңғы физикалық контейнерге координаттарды есептеу үшін сұрақтарға жауап беруі керек) құралуы мүмкін. Құпия немесе жұмбақ кэш – Бұл пайдаланушылардан геокештің нақты координаттарын алу үшін жұмбақты шешуді талап етеді. Құпия кэштердің бастапқы координаттары көбінесе жалған болады. Бұл геокешерлердің кез келген уақытта кэшті табуына және журналға қол қоюына кедергі келтірмейді. Дегенмен, геокешерге кэштің сипаттамасында көрсетілген талаптарға сай болмаса, веб-сайтта табылғанын тіркеуге рұқсат берілмейді. Мысалдарға, белгілі бір санатқа сәйкес келетін кэштердің белгілі бір санын табу, белгілі бір уақыт ішінде кэш табуды аяқтау немесе әр күнтізбелік күнге кэш табу кіреді. 2017 жылдан бастап Groundspeak жаңа қиындықтарға геотексеруші талап етуді міндетті етті, онда пайдаланушылар өздерінің атын енгізіп, талаптарға сай екенін тексеруге болады, барлық бұрынғы табылғандарын жеке тексерудің қажеті жоқ. Мұндай геотексерушілерді ProjectGC форумдары арқылы сұрауға болады, онда еріктілер нақты қиындықтар үшін скрипттер жазып, құра алады. Groundspeak сондай-ақ жарияланатын қиындықтардың түрлеріне қатысты қатаң талаптар қойды. Мысалы, 2017 жылға дейін атауында тамақ аты бар 10 кэш табуға арналған қиындық кэшін жасауға болады. Қазіргі нұсқаулықтарға сәйкес, мұндай кэштерге рұқсат етілмейді, өйткені бұл геокешерлерді нақты геокештерді табуға шектейді. Оның орнына Groundspeak жаңа қиындықтардың шығармашылығын арттыруға шақырады. Қабылданатын қиындықтарға 10 штатта кэш табу, 100 дәстүрлі геокеш табу немесе "мүгедектерге қол жетімді" атрибуты бар 1000 геокеш табу кіреді. Қозғалмалы кэш – Бұлар тізімделген координаттар жиынтығында табылған кэштер. Табушы кэшті басқа жерге жасырып, тізімді жаңартады, яғни жасырушы болады, ал келесі табушы циклді жалғастырады. Бұл кэш түрі geocaching.com сайтында тоқтатылды және бұрыннан бар кэштер мұрағатталып, жабылуда. Чирп кэш – Сымсыз маяк кэші деп те аталады. Garmin компаниясының бес сымдық технологияны қолдана отырып, көп сатылы кэштердегі инновациялық шешімі. Бұл ойынның жарты доллардай, кез келген жерге жасыруға болатын физикалық бөлігі. Кішкентай батареямен жұмыс істейтін ол Garmin құрылғыларында анықталатын сигнал бере алады. Chirp-те сылтаулар, көп сатылы кэш координаттары сақталады, келушілерді санайды және кэштің жақын жерде екенін растай алады. Бұл кэштер Groundspeak-те көп талқылаулар мен дау-дамайларға себеп болды, соңында оларға жаңа "атрибут" берілді. Мұндай геокештерді дәстүрлі, көп сатылы немесе хат жәшігі ретінде де жіктеуге болады. Сымсыз маяк кэштерінің түрін анықтау кэш иесінің міндеті. Түнгі кэш – Бұл көп сатылы кэш, оны түнде фонарьмен рефлекторлардың тізбесін бойлай соңғы кэш орнына табуға арналған. Геокешинг сайтындағы құпия кэштің нұсқасы болып саналады. com. Геокешинг штаб-пәтерінің геокеші (GCK25B) – Вашингтон штатының Сиэтл қаласында орналасқан Groundspeak штаб-пәтерінде орналасқан ресми геокеш. Ол техникалық жағынан құпия кэштер бойынша бөлек кэш түрі ретінде жіктеледі, геокешинг қосымшасында және профильдік статистика қойындысында өзінің бірегей белгісі бар. 2004 жылы жарияланғаннан бері 2023 жылдың тамызына қарай оның 20 000-ға жуық табылғанына қол жеткізілді. Wherigo кэш – Wherigo "картриджін" пайдалану арқылы ойыншыларды картридж ойнау кезінде, әдетте соңында физикалық кэш табуға бағыттайтын көп сатылы кэш іздеу. Дегенмен, барлық Wherigo картридждері геокештерді ойынға енгізбейді. Wherigo кэші геокешинг сайтының ерекшелігі. com, құрылғы жасауға арналған қосымшаны және тегін жүктеуге болатын оқиғалардың базасын ұсынады, бірақ құрылғы соңғы нұсқасы 2008 жылдың мамыр айынан бері альфа нұсқасында қалып отыр. Ресми ойнатқыш тек Pocket PC үшін қол жетімді. Garmin Colorado және Oregon GPS модельдерінде орнатылған ойнатқыш бар. Wherigo Foundation 2012 жылдың желтоқсан айында құрылған. Топқа барлық Wherigo бағдарламасын жасаушылар кіреді, олар бұрын жеке-жеке әрекет етіп, дамыған. Олардың мақсаты – барлық платформаларда біркелкі Wherigo тәжірибесін қамтамасыз ету, Wherigo бағдарламаларын API арқылы байланыстыру және Wherigo платформасына заманауи мүмкіндіктерді қосу. Groundspeak бұл жобадан хабардар болса да, әлі күнге дейін нақты позицияны қабылдаған жоқ. Reverse Wherigo – RWIG пайдаланушыға картриджге енгізуге болатын әрқайсысы 9 таңбадан тұратын үш кодты жол ұсынады. Ойыншы оқиғаны оқудың немесе кейіпкерлермен өзара әрекеттесудің орнына, RWIG соңғы кэшке дейінгі қашықтықты ғана көрсетеді, бағытты көрсетпейді. Бұл геокешерлерді жою процесі арқылы соңғы геокешке жақындауды талап етеді. 25 метрлік шекараға жеткеннен кейін, соңғы координаттар беріледі, бұл геокештің орналасқан жерін дәлірек анықтауға мүмкіндік береді. Хат жәшігі кэші (Хат жәшігі гибридтік кэші деп те аталады) – Бұл геокеш пен хат жәшігінің бір контейнердегі үйлесімі. Хат жәшігінде саудаға арналған заттардың орнына резеңке штамп пен журнал кітабы болады. Хат жәшігін іздеушілер өздерінің штампын алып жүреді, оны хат жәшігінің журналына басып, керісінше, хат жәшігінің штампымен өздерінің жеке журналына басады. Гибридтік кэште мұның барлық қажетті материалдары бар, сондай-ақ сауда заттары да болуы мүмкін. Виртуалды кэш – Әдетте, өте қызықты немесе ерекше орынның координаттары, көбінесе сурет, мүсін немесе көрнекті көрініс сияқты сипатталған нысанмен. Виртуалды кэшті табуды растау үшін, көбінесе кэш иесіне тақтадағы дата немесе атау сияқты ақпаратты электрондық пошта арқылы жіберу немесе GPS қабылдағышымен орыннан түсірілген суретті жариялау қажет. 2017 жылдың 24 тамызында Groundspeak "Виртуалды сыйлықтарды" жариялады, келесі жыл ішінде 4000 жаңа виртуалды кэшті орналастыруға мүмкіндік берді. Әр жыл сайын, талапкер геокешерлер сыйлыққа қатыса алады және кейбіреулері виртуалды кэшті жариялау үшін ұсыну мүмкіндігіне ие болады. 2005 жылдан 2017 жылға дейін геокешинг веб-сайтында физикалық контейнері жоқ жаңа кэштер (жердегі және веб-камералық кэштерді қоспағанда; жер және оқиғалық кэштерден басқа), тізімдемеден алынып тасталды; алайда, ескі кэштер бұрынғысынша сақталды (жердегі және кері кэштерден басқа, олар толығымен мұрағатталды және Waymarking.com сайтына берілді). Жер кэші – Геологиялық қоғамның ерікті аймақтық сарапшысымен байланыстырылған жергілікті сарапшы емес, жарияланған виртуалды кэш түрі. Кэшер әдетте кэш орнының геологиясы туралы білім беру сабағын үйрететін тапсырманы орындауы керек. Кейбір веб-сайттар геокешерлерге ZIP коды немесе координаттар сияқты критерийлер бойынша географиялық аймақтағы бірнеше кэштерді іздеуге (сұраулар жасауға) және нәтижелерді электрондық поштаға қосымша ретінде жүктеуге мүмкіндік береді. Соңғы жылдары Android және iPhone пайдаланушылары GeoBeagle сияқты қосымшаларды жүктеп ала алады, олар 3G және GPS мүмкіндіктері бар құрылғыларын пайдаланып жаңа кэштерді іздеуге және жүктеуге мүмкіндік береді.

Деректерді түрлендіру және сүзгілеу

Геокешинг деректерін басқару, файл түрлерін аудару және жекелендіру үшін әртүрлі геокешинг қосымшалары қолжетімді. Геокешинг бағдарламалық жасақтамасы арнайы белгішелерді тағайындауы немесе белгілі бір критерийлерге (мысалы, белгіленген нүктеден қашықтық, қиындық деңгейі, соңғы табылған күні) сәйкес кештерді іздеуге (сұрыптауға) мүмкіндік береді. Қағазсыз геокешинг – кештің сипаттамасын физикалық түрде басып шығармай, кешті іздеу. Дәстүрлі түрде, бұл іздеушінің кеш туралы ақпаратты өрісте көру үшін электрондық құралы бар екенін білдіреді, мысалы, ақпаратты PDA немесе басқа электрондық құрылғыға алдын ала жүктеу. Әртүрлі қосымшалар GPX файлдарын қосымша түрлендірусіз тікелей жүктей және оқи алады. Garmin, DeLorme және Magellan компаниялары шығарған жаңа GPS құрылғылары GPX файлдарын тікелей оқи алады, бұл PDA қажеттілігін жояды. Басқа әдістерге интернетке қосылған портативті компьютерде немесе интернетке қосылған смартфонда ақпаратты нақты уақытта көру жатады. Осы тәжірибедегі соңғы жетістік – GPS қабылдағышы бар смартфонға арналған қосымшаларды орнату. Іздеушілер өздерінің жанындағы кештерді іздеп, тікелей қосымшаға жүктей алады және кешті табу үшін құрылғыдағы GPS қабылдағышын пайдалана алады. Қағазсыз кештің көбірек даулы түрі – жүздеген кештердің координаталарын және кеш атауларын (немесе бағыттық нүктенің идентификаторларын) ескі қабылдағыштарға жаппай жүктеуді қамтиды. Бұл кейбір геокешерлердің кең таралған тәжірибесі және олар оны жылдар бойы сәтті пайдаланып келеді. Алайда, көптеген жағдайларда іздеуші кешті іздеуден бұрын оның сипаттамасын және кеңесін оқымайды. Бұл олардың аң ауру уақытының шектелуі, саябақтың ашылу/жабылу уақыты, кіруге тыйым салынған аймақтар және ұсынылатын тұрақ орындары сияқты ықтимал шектеулер туралы хабардар болмайтынын білдіреді.

Мобильді құрылғылар

Геокешинг веб-сайты geocaching.com қазір пайдаланушыларға кэштерді әртүрлі құрылғылар арқылы көруге мүмкіндік беретін мобильді қосымшаларды сатады. Қазіргі уақытта Android, iOS және Windows Phone мобильді платформаларының сәйкес дүкендерінде қосымшалар бар. Бұл қосымшалар сонымен қатар шектеулі мүмкіндіктері бар сынақ нұсқасын ұсынады. Сайт мобильді қосымшаларды жарнамалайды және олардың меншікті, бірақ авторлық құқығынан азат, ашық қолдануға арналған бағдарламалау интерфейсін (API) пайдаланатын екі оннан астам қосымшаны (мобильді және браузер/десктопқа негізделген) тізімдейді. c:geo әзірлеушілері Groundspeak-ті ашық кодты әзірлеумен үйлесімсіздігі үшін сынады. Сонымен қатар, "c:geo opensource" – Android телефондары үшін толық функционалды, тегін ашық кодты қосымша, ол өте танымал. Бұл қосымша ресми Geocaching мобильді қосымшасы сияқты мүмкіндіктерді қамтиды, мысалы: тікелей картада (Google Maps немесе OpenStreetMap) кэштерді көру, компас, карта немесе басқа қосымшаларды пайдаланып навигация жасау, онлайн және офлайн режимде табылғандарды тіркеу және т.б. Геокешинг әуесқойлары Lego Mindstorms NXT GPS сенсорын пайдаланып өздерінің қолға ұсталатын GPS құрылғыларын жасады.

Этика

Геокеш тізімдерін жариялайтын веб-сайттардың геокеш жарияланымдарына қатысты өз талаптары бар. Үкіметтік органдар және жерді қоғамдық пайдалануға жауапты басқа да ұйымдар геокешинг бойынша нұсқаулар жариялайды, ал Интернетте тараған "Геокешерлік серті" қатысушылардан "жағдайды бұзуға немесе халықты алаңдатуға" жол бермеуді сұрайды. Көпке танылған ережелер: басқалардың қауіпсіздігіне нұқсан келтірмеу, табиғатқа тигізетін зиянды азайту, жеке меншікке құрметпен қарау және халықты алаңдатудан сақтану.

Қабылдау

Билік өкілдері мен геокешпен айналыспайтын жұртшылықтың пікірі әртүрлі болды. Полиция кейде күдікті қылық жасаған геокешерлерге жақындасып, сұрақ қойды. Басқа жағдайларда, күдікті әрекет туралы хабарланғаннан кейін ізделіп табылған геокешті полиция мен жарыққыш бөлімшесі тапты, мысалы, 2011 жылы Англияның Йоркшир округындағы Уэтерби қаласындағы көше эвакуацияланды. Мектептер де мұғалімдердің немесе полицияның геокешті көруіне байланысты эвакуацияланды, мысалы, 2009 жылы Колорадо штатының Боулдер қаласындағы Фэрвью орта мектебінде болған жағдай. Бірнеше геокеш жарыққыштармен жойылды. Ауылдық зираттардан бастап Диснейлендке дейінгі әртүрлі орындар мұндай жағдайлардың салдарынан жабылды. Геокештерді орналастыру кейбір мемлекеттік қызметкерлер мен жұртшылық арасында сынға ұшырады, олар мұны қоқыс тастау деп есептейді. Кейбір геокешерлер бұл пікірді өзгерту үшін геокештерді іздеген кезде қоқысты жинап алады, бұл әрекет қауымдастықта "Қалдықты жинап келу" деп аталады. Геокештерді іздеу процесі іздеушіге күдік тудыруы мүмкін жерлерге (мысалы, мектептерге, балалар ойын алаңдарына, банктерге, сот үйлеріне немесе тұрғын үйлерге) немесе контейнердің орналасуы есірткі немесе бомба деп қате түсіндірілуі мүмкін жерлерге (әсіресе қалалық жерлерде, көпірлердің астында, банктерге, сот үйлеріне немесе елшіліктерге жақын) жасырылуы мүмкін. Сондықтан геокешерлерге мүмкіндігінше геокештерді белгілеу ұсынылады, осылайша оларды геокешпен айналыспайтын адамдар тапқан жағдайда зиянды зат деп қате санамауына болады. Қоқыс тастау және бомба қаупі туралы алаңдаулармен қатар, кейбір геокешерлер өз геокештерін электр қораптары сияқты қолайсыз жерлерге жасырып қойды, бұл қауіпті әрекеттерге, әсіресе балалардың арасында ынталандыруы мүмкін. Мұндай жерлерге геокештерді жасыруға тыйым салынады. Оңтүстік Каролина штатының Өкілдер палатасы 2005 жылы 3777 нөмірімен заң қабылдады, онда "Зиратта немесе тарихи немесе археологиялық орында немесе тарихи белгімен белгіленген мүлікте геокешинг немесе хат алмасу әрекетіне қатысуға, мүліктің иесінің немесе осы зиратты немесе мүлікті басқаратын ұйымның жазбаша келісімінсіз тыйым салынады" делінген. Заң жобасы Сенатта алғашқы оқылымда комитетке жіберілді және содан бері сол жерде қалып отыр. Иллинойс штатының Табиғи ресурстар департаменті Иллинойс штатының кез келген мемлекеттік паркінде геокеш орнатқысы келетін геокешерлерден USGS 7,5 минуттық топографиялық картадағы орналасқан жерін, геокеш орнатқысы келетін адамның аты-жөні мен байланыс ақпаратын, геокешке салынатын бастапқы заттардың тізімін және орналастырылатын контейнердің суретін ұсынуды талап етеді. 2020 жылдың сәуір айында, COVID-19 пандемиясы кезінде Канаданың Онтарио штатындағы Хайлендс Ист қалашығы геокешингке уақытша тыйым салды, себебі геокеш контейнерлерін табылғаннан кейін дұрыс дезинфекциялау мүмкін емес деп алаңдады.

Ерекше оқиғалар

Кэшерлеу барысында бірнеше адам қаза тапты. 2011 жылдың желтоқсанында "қайсысы да қауіпті емес сияқты көрінетін Groundspeak кэшін табуға тырысқан кезде" 21 жастағы тәжірибелі кэшердің қазасы, өзгерістер енгізу қажет пе, әлде кэш иелері немесе Groundspeak жауапты бола ма деген пікірталас тудырды. Содан бері Groundspeak geocaching.com пайдалану шартында геокешерлердің геокэштерді өз қауіптерінен табуын нақтылады. 2008 жылы Орегон штатындағы Маунт-Худ тауында жолдан адасқан екі турист геокэш тапты және құтқарушыларға телефон арқылы хабар берді, бұл оларға оларды іздеп табуға және құтқаруға мүмкіндік берді. 2012 жылы Рочестерде (Нью-Йорк штаты) үш ересек геокешер – 24 жастағы әйел және оның ата-анасы геокэш іздеу кезінде үңгірде қамалып, өрт сөндірушілердің күшімен құтқарылды. Рочестер өрт департаментінің өкілі, лейтенант Тед Куппингер: "Бұл қиын, себебі адамдар мұғаждарға белсенді түрде тартылады, осындай нәрсені табуға ниетті болады, сондықтан өздерін қажетті деңгейден артық сынап көруі мүмкін, бірақ неге қабілетті екеніңізге сақ болу керек" деді. 2015 жылы халық британдық жағалау күзет қызметін шақырып, Англияның Клеведон қаласының жағалауында Северн сағасына қарай бағытталған геокешерлер тобын тексеруді сұрады. Олар өздерін қауіпсіз сезініп, құрлыққа орала алатындарын айтқанмен, олардың қауіпті жағдайда екені анықталды және тікұшақпен жағаға жеткізілді. 2016 жылдың қазан айында төрт адам Вашингтон штатының Бентон округінде геокэшинг жасап жүргенде, шағыр жолақтың түбінде апатқа ұшыраған көлік тапты. Олар жүргізушінің ішінде тұтқындалып жатқанын байқап, шұғыл көмек қызметін шақырды, олар жүргізушіні құтқарып алды. 2018 жылдың 9 маусымында Чехияның Прага қаласында төрт адам 4 километрлік туннельде кэш іздеп жүргенде, дауылдық толқын оларды туннель арқылы Влтава өзеніне дейін ағызып әкетті. Екеуі қаза тауып, қалған екеуі өзеннен құтқарылды.

Веб-сайттар мен деректердің меншік құқығы

Әлем бойынша геокэштерді тізімдейтін көптеген веб-сайттар бар. Геокэшинг веб-сайттары деректерді басқаруды қоса алғанда, көптеген жағынан әртүрлі болады.

Бірінші бет

Геокештерді тізімдейтін алғашқы веб-сайт Майк Тиг 2000 жылдың 8 мамырында жариялады. 2000 жылдың 2 қыркүйегінде Джереми Айриш gpsstash электрондық пошта тізіміне geocaching.com домендік атауын тіркегенін және өзінің веб-сайтын құрғанын хабарлады. Ол Майк Тигтің дерекқорынан геокештерді көшіріп, өзіне енгізді. 6 қыркүйекте Майк Тиг Джереми Айриштің геокештерді тізімге алуды өз үстіне алғанын мәлімдеді. 2012 жылға дейін Тиг тек 5 геокешті тіркеген.

Geocaching.com сайты

Ең ірі сайт – Геокешинг.com, Groundspeak Inc. компаниясына тиесілі, ол 2000 жылдың соңында жұмысын бастады. Әлемдік мүшелігі және тегіннен басталатын (freemium) бизнес-моделі бар бұл веб-сайт 200-ден астам елде миллиондаған кэш және мүшелерге ие екенін мәлімдейді. Жасырын орындар мен іс-шаралар жарияланғанға дейін ерікті аймақтық кэш сарапшыларымен қарастырылады. Тегін мүшелік пайдаланушыларға кейбір кэштердің координаттарына, сипаттамаларына және журналдарына қол жеткізуге мүмкіндік береді; ал жазылу ақысы төленгенде пайдаланушылар қосымша іздеу құралдарын, үлкен көлемдегі кэш ақпаратын бірден GPS құрылғысына жүктеу мүмкіндігін, жаңа кэштер туралы дереу электрондық хабарламаларды және премиум мүшелерге арналған кэштерге қол жеткізу мүмкіндігін алады. Геокешингтің бас кеңсесі АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Сиэтл қаласының Фримонт ауданында орналасқан.

Opencaching желісі

Opencaching желісі кэшердің еліне немесе аймағына негізделген тәуелсіз, коммерциялық емес тізімдеу сайттарын ұсынады. Opencaching Network кэштердің ең көп түрлерін, соның ішінде дәстүрлі, виртуалды, жылжымалы, мульти, викторина, веб-камера, BIT, қонақ кітап, USB, іс-шара, және MP3 тізімдейді. Opencaching Network көптеген сайттарға қарағанда шектеулер аз, және сайттарды пайдалану үшін ақы алмайды, себебі қызмет қоғамдық күштермен басқарылады. Кейбір (немесе барлық) тізімдерді жарияламас бұрын қауымдастықтың еріктілері қарап шығуы мүмкін немесе қажет болмауы мүмкін, ал тізімдерді бірнеше сайтқа орналастыруға рұқсат берілсе де, ол ұсынылмайды. Кейбір тізімдер басқа сайттарда да кездеседі, бірақ көптеген тізімдер Opencaching Network-ке ғана тән. Мүмкіндіктерге сүйікті кэштерді ұйымдастыру, жеке іздеулер құру, өз аймағыңыздағы жаңа кэштер туралы дереу хабар алу, барлық типтегі кэштерді іздеу және жасау, GPX сұраныстарын экспорттау, статистикалық суреттер және т.б. кіреді. Әр Opencaching Node әзірлеушілер үшін Opencaching Network мазмұнын пайдалана алатын үшінші тарап қолданбаларын жасауға арналған бірдей API-ды ("OKAPI" деп аталады) тегін ұсынады. Opencaching веб-сайттары бар елдерге АҚШ (www.opencaching.us), Германия (www.opencaching.de), Швеция (www.opencaching.se), Польша (www.opencaching.pl), Чехия (www.opencaching.cz), Нидерланды (www.opencaching.nl), Румыния (www.opencaching.ro), Ұлыбритания (www.opencache.uk) жатады. Opencaching пен дәстүрлі тізімдеу сайттарының басты айырмашылығы – барлық қызметтер пайдаланушыларға тегін қолжетімді. Әдетте, геокешинг қызметтерінің немесе веб-сайттарының көпшілігі кейбір негізгі ақпаратты тегін ұсынады, бірақ пайдаланушылар қосымша ақпаратқа немесе кеңейтілген іздеу мүмкіндіктеріне қол жеткізу үшін премиум-мүшелікке ақы төлеуі керек. Opencaching-те мұндай жағдай жоқ; әр геокеш тізімделген және кез келген адам үшін тегін қолжетімді.

Басқа жерлер

Көптеген елдерде аймақтық геокешинг сайттары бар, бірақ олар көбінесе үш негізгі сайттан аймақтағы кэштердің тізімін жинақтайды. Көптеген сайттар өздерінің платформалары үшін ерекше кэштерді де қабылдайды; мұндай тізімдер халықаралық сайттарға қарағанда аз танымал, алайда кейде аймақтық сайттарда халықаралық сайттардан көбірек кэштер болуы мүмкін. Бірақ кейбір ерекшеліктер де бар, мысалы, бұрынғы Кеңес Одағы аумағында Geocaching.su сайты кириллицадағы жазбаларды қабылдағандықтан әлі де танымал. Басқа халықаралық сайттарға Geocaching.de (неміс веб-сайты) және Geocaching Australia кіреді, ол geocaching.com сайтында қолданыстан шығарылған кэш түрлерін, мысалы, TrigPoint және Moveable кэштерін, сондай-ақ дәстүрлі геокэш түрлерін қабылдайды.

GPS ойындар

GPSgames.org – Global Positioning System қабылдағыштарын қолданатын түрлі ойындарға арналған онлайн қоғамдастық болатын. GPSgames.org дәстүрлі геокештермен қатар, виртуалды, орны жоқ және саяхатшы геокештерге де мүмкіндік берді. Сайттың геодэшинг ойыны көптеген кездейсоқ орналасқан "дәректерді" жасады, ойыншылар оларға мүмкіндігінше көп жете алуы тиіс, жеке немесе командалар болып бәсекелеседі. Shutterspot, GeoVexilla, MinuteWar, GeoPoker және GeoGolf – басқа GPS ойындарының арасында болды. GPSgames.org 2001 жылдан бері қайырымдамалар арқылы 100% тегін қызмет көрсетті. Сайт 2021 жылдың 30 маусымында жабылды.

NaviCache- дің кэші

Navicache.com 2001 жылы аймақтық тізілім қызметі ретінде бастама алды. Көптеген тізілімдер басқа сайттарға жарияланған, бірақ ол сонымен қатар ерекше тізілімдерді де ұсынады. Веб-сайтта кез келген геокэш түрі тізілген, ал оның дерекқорындағы кэштерге қол жеткізу үшін ешқандай төлем алынбайды. Барлық ұсыныстар қаралып, бекітіледі. 2012 жылы Navicache жаңа иелеріне өтуі туралы хабарланды, олар «геокэшерлер қалаған, геокэшерлердің дұрыс деп санайтын ережелермен сайтты дамытуды жоспарлап отырмыз» деді. Geocaching.com және OX екеуі де ірі компаниялармен қолдалады, бұл олардың көбірек қаржысы мен қызметкерлері бар екенін білдіреді, ал біз әлдеқайда кішкентай командамыз – сондықтан біздің артықшылығымыз динамикалық болу және пайдаланушылардың пікірін тыңдау мүмкіндігі.

TerraCaching (жасырын сақтау)

Терра-кэшинг.com жоғары сапалы кэштерді ұсынуға бағытталған, олардың сапасы жасырудың қиындығымен немесе орналасқан жерінің ерекшелігімен анықталады. Мүшелік спонсорлық жүйе арқылы басқарылады, және әрбір кэш басқа мүшелердің үнемі пікірлеуіне (сараптауға) ұшырайды. Терра-кэшинг.com дәстүрлі немесе көп сатылы кэштермен қатар виртуалды кэштерді де қабылдайды, сондай-ақ өзінің деректер базасындағы мыңдаған кэштердің ішінде орналасқан жері жоқ кэштерді де қамтиды. Бұл платформа ұпайдық жүйеге қызығушылық танытқан мүшелерді көбірек тартады. Еуропада TerraCaching-ті Terracaching.eu қолдайды. Бұл сайт түрлі еуропа тілдеріне аударылған, кеңейтілген жиі қойылатын сұрақтар бөлімі және Терра-кэшингті қолдауға арналған қосымша құралдар бар. Терра-кэшинг басқа сайттарда тізімделген кэштерді (қосарланған тізім деп аталады) қатаң түрде тыйымдайды.

Ашықтан кэштеу

Экстремкэшинг – T5 / альпинисттік кэштерге, түнгі кэштерге және қираған орындарға арналған балама геокэштерге баса назар аударатын жеке неміс дерекқоры.

Австралиядағы геокешинг

Geocaching Australia — Австралия және Жаңа Зеландиядағы геокешерлер қауымдастығының веб-сайты. Geocaching Australia-да сондай-ақ Burke And Wills, Moveable cache және Podcache сияқты көптеген ерекше кэш түрлері бар.