Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англия футболшысы (1948–2020)
English footballer (1948–2020)
Реймонд Нил Клеменс (5 тамыз 1948 – 15 қараша 2020) – Англия құрамасының футбол қақпашысы және 1970-ші жылдардағы «Ливерпуль» командасының мүшесі. Барлық уақыттағы ең ұлы қақпашылардың бірі саналады, 1000-нан астам матч өткізген аз ғана ойыншының бірі және футбол тарихында ең көп «құрғақ» матч (460) рекордын иеленеді. «Ливерпуль» сапында үш Еуропа кубогын, бес лига титулын, екі УЕФА кубогын, УЕФА Суперкубогын, ФА кубогын және Лига кубогын жеңіп алған ол, клуб үшін өткізген 665 ойынының соңғысы – 1981 жылғы Еуропа кубогының финалындағы жеңіс болды. 1981 жылы «Ливерпуль» құрамынан шығарылғаннан кейін Клеменс «Тоттенхэм Хотспер» клубына қосылды, олармен бірге УЕФА кубогын, ФА кубогын және «Қайырымдылық қалқанын» жеңіп алды, содан кейін 1988 жылы футболдан кетуге бел буды. «Тоттенхэмде» (Даг Ливермормен бірге) және 90-шы жылдардың бірінші жартысында «Барнет» клубының бас жаттықтырысы болғаннан кейін, ол ФА даму командасының жетекшісі болып тағайындалды, Англия жасөспірімдер құрамаларының (16-дан 21 жасқа дейін) дамуын бақылады, ал бұрын Англияның бас командасының штабында жұмыс істеген.
Raymond Neal Clemence, (5 August 1948 – 15 November 2020) was an England international football goalkeeper and part of the Liverpool team of the 1970s. Regarded as one of the greatest goalkeepers of all time, he is one of few players to have made over 1,000 career appearances, and holds the record for the most clean sheets in the history of football (460). Winning three European Cups, five League titles, two UEFA Cups, a UEFA Super Cup, an FA Cup and a League Cup with Liverpool, the last of his 665 appearances for the club was the victorious 1981 European Cup Final. In 1981, after being phased out at Liverpool, Clemence joined Tottenham Hotspur, winning a UEFA Cup, an FA Cup, and a Charity Shield with them, before retiring from football in 1988. After brief spells as joint manager at Tottenham (alongside Doug Livermore) and sole manager at Barnet in the first half of the 90s, he acted as head of the FA Development Team, overseeing the development made by players in the England youth teams from under 16 to 21 level, having previously been part of the England senior team's backroom staff.
Сканторп Юнайтед
Скегнессте (Линкольншир) туған Клеменс «Ноттс Каунти» клубында сегіз матч ойнады, бірақ «Медоу Лейн» клубымен келісімшартқа қол қоймады. Ол «Сканторп Юнайтед» клубының назарына ілікті, ол жергілікті жастар клубы «Скегнес Космос» үшін «Олд Шоуграунд» алаңында округтік кубок финалында ойнап жүрді. «Космос» 4:3 есебімен жеңіске жеткеннен кейін Клеменс «Жез» командасымен сынаққа шақырылды, ол сынақтан сәтті өтті. Клеменс 17 жасқа толған күні, 1965 жылдың 5 тамызында, «Сканторп» клубымен кәсіби шартқа қол қойды, бұл «Сканторптың» 1965–1966 жылғы үшінші дивизион кампаниясының басталуынан аз уақыт бұрын болды. Клеменстің үлкен жетістігі оның алғашқы маусымында болды – ол кәсіби дебютын 1966 жылдың 2 сәуірінде «Суонси Таунға» қарсы үйінде 1:1 есебімен тең ойнаған кезде жасады. Бұл тұсаукесерден бұрын Клеменс екі «Сканторп» жаттықтырушысының сахна артындағы маңызды араласуын еске алады: «Джек Браунсворд пен Алан Бушби мені бөлектеп, маған жігерлендіретін сөз айтып, бір күні Англия үшін ойнай аламын деп ойлағанын айтты, бірақ «сен оған жұмыс істеуге тиіссің». Оның ішінде алғашқы рет кәсіби сапында «Саутхенд Юнайтед» клубында 1:0 есебімен жеңіске қол жеткізді. Осы маусымның көп бөлігін тәжірибелі бұрынғы «Вулверхэмптон Уондерерс» және «Астон Вилла» клубының қақпашысы Джефф Сидеботтомның алмастырушысы ретінде өткізген Клеменс кейін Сидеботтомды маңызды ертедегі тәлімгер ретінде атап өтті: «Мен Джеффтен көп нәрсе үйрендім. Ол маған өзімді қалай күту керектігін үйретті, өйткені «сол кезде қақпашылар аз қорғалған». Клубта болған кезінде Клеменс Сканторптағы Кинг Эдвард-стриттегі Руби Дюсе ханыммен бірге өмір сүрді; Клеменстің «Ливерпульге» кеткеннен кейін Рейдің болашақ Англия және «Ливерпуль» командасының әріптесі Кевин Киган дереу қоныстанған дәл сол қазбаларда. Барлық жарыстарда алғашқы үш ойынды жоғалтқаннан кейін, менеджер және бұрынғы «Басби Бейб» Фредди Гудвин маусымның ортасында Солтүстік Америка футбол лигасының «Нью-Йорк Генералс» клубына кеткеннен кейін, Клеменс маусымның соңғы жартысын уақытша ойыншы-менеджері Кит Бёркиншоудың басшылығымен өткізді, ол кейінірек ойыншыны «Тоттенхэм Хотспур» клубына шақыртты. Клеменстің өзі 7:1 есебімен қарсыластары «Гримсби Таунға» жеңіліп, кәсіби мансабын аяқтауы мүмкін деп уайымдағанына қарамастан, «Сканторптың» оған деген сенімі ешқашан жоғалмады және бұл жеңіліс «Сканторптың» қалған лигалық және кубоктық матчтарының барлығын көруге мүмкіндік берген 46 рет қатарынан басталған екінші ойын болды. Бұл сол жазда, Клеменске үйде шұғыл жеделхат күтіп тұрғаны туралы хабармен жағажайдағы төсектегі орындықты ертерек тастауға мәжбүр болған кезде жүзеге асты. Ол өзінің тұңғыш ойынын 1968 жылы 25 қыркүйекте «Анфилдте» өткен Лига кубогының үшінші раундында өткізді. Ол 1970 жылға дейін резервтік командада ойнады, кейде аға құрамда ойнады, сол кезде ол клубтың бірінші таңдаулы қақпашысы болды. 1971 жылы «Ливерпуль» ФА кубогының финалына жетті, онда Клеменс жақсы ойнады, бірақ «Арсенал» қосымша уақытта екі рет ұтып, «Ливерпульдің» көшбасшылығын жеңіп, ойынды 2:1 есебімен жеңді. Екі маусымнан кейін 1973 жылы «Ливерпуль» Лига чемпионы атағын және УЕФА кубогын жеңіп алған кезде Клеменске қуаныш болды, ол соңғы матшта пенальтиді қақпадан қайтарды. Бұл соққыдан аман қалған «Ливерпуль» Германияға 3:0 есебімен емес, 3:1 есебімен көшті. «Гладбах» үйде 2:0 есебімен жеңіске жетті, егер Юпп Хайнкес пенальтиді соққан болса, онда екінші кезеңнің нәтижесімен теңдік 3:3 есебімен аяқталатын еді, ал «Боруссия Мёнхенгладбах» саяхатта гол салу ережесі бойынша жеңіске жететін еді. 1973–1974 жылдар маусымында «Ливерпуль» тағы да күміс тақтаны иеленіп, ФА Кубогын «Ньюкасл Юнайтедке» қарсы 3:0 есебімен жеңіп алды. «Ливерпуль» 1976 жылы тағы бір Лига мен УЕФА Кубогын жеңіп алды, ал бір жылдан кейін бірегей үштікке үміткер болды. Олар бірінші кезеңге жетіп, Лига чемпионы атанды, бірақ ФА Кубогының финалында қарсыластары «Манчестер Юнайтедке» 2:1 есебімен жеңілді. Бірнеше күннен кейін «Ливерпуль» Римде «Боруссия Мёнхенгладбахты» 3:1 есебімен жеңіп, Еуропа кубогын жеңіп алды. Екінші таймда Клеменс 1:1 есебімен Ули Стилайкеге қарсы керемет құтқарып қалды. «Ливерпуль» 1978 жылы «Уэмблиде» «Брюггеге» қарсы 1:0 есебімен жеңіске жетіп, Еуропа кубогын сақтап қалды, бірақ Лига титулын «Ноттингем Форестке» берді, оған Лига кубогының финалында да жеңіліске ұшырады. 1979 және 1980 жылдары Клеменс гол соқты, өйткені «Ливерпуль» әр маусымда Лига чемпионы атанды. 1978–1979 жылғы Лиганың табысы Клеменстің жеңіс...
Born in Skegness, Lincolnshire, Clemence played eight matches on trial for Notts County, but was ultimately not signed by the Meadow Lane club. He was spotted by Scunthorpe United whilst playing in a county cup final at their Old Showground ground for his local youth club Skegness Cosmos. After starring in the Cosmos' 4 3 victory, Clemence was invited for formal trials with "The Iron", which he duly passed. Clemence went on to sign professional terms for Scunthorpe on his 17th birthday, 5 August 1965, shortly before the start of Scunthorpe's 1965–66 Third Division campaign. Clemence's big break arrived later in his debut season making his professional debut in a 1 1 draw at home to Swansea Town on 2 April 1966. Prior to this debut, Clemence remembers a key behind the scenes intervention from two Scunthorpe coaches: "Jack Brownsword and Alan Bushby pulled me aside, gave me a pep talk and told me they thought I could play for England one day but 'you've got to work at it'". including earning his first professional clean sheet in a 1 0 victory away at Southend United. Having spent much of that season as understudy to the experienced former Wolverhampton Wanderers and Aston Villa custodian Geoff Sidebottom, Clemence later cited Sidebottom as a crucial early mentor: "I learned a lot from Geoff. He taught me how to look after myself because 'keepers were a lot less protected then." During his time at the club, Clemence lived with Mrs Ruby Duce of King Edward Street in Scunthorpe; in the very same digs which would then immediately be occupied by Ray's future England and Liverpool teammate Kevin Keegan following Clemence's departure to Liverpool. After being reintroduced to the side after they had lost their opening three games in all competitions, After manager and ex Busby Babe Freddie Goodwin departed mid season for the New York Generals in the nascent North American Soccer League, Clemence spent the latter half of his season under the guidance of caretaker player manager Keith Burkinshaw, who would later also sign the player for Tottenham Hotspur. And despite Clemence himself worrying that a humiliating 7 1 defeat away to arch rivals Grimsby Town could end his professional career, Scunthorpe's faith in him never waivered and this defeat proved to be the second game in a run of 46 consecutive starts he made to see out all of Scunthorpe's remaining league and cup matches. This came to fruition later that summer, when Clemence was forced to leave a beachside deckchair stacking shift early, with the news that an urgent telegram awaited him at home. He made his debut and kept his first clean sheet in a League Cup third round tie at Anfield on 25 September 1968, Swansea Town were the visitors and were beaten 2–0. He was nurtured through the reserve side over the next two years, with the occasional senior appearance, until 1970, at which point he became the club's first choice goalkeeper. In 1971 Liverpool reached the FA Cup Final, where Clemence played well but Arsenal scored twice in extra time to overcome Liverpool's lead and win the game 2–1. There would be joy for Clemence two seasons later in 1973 when Liverpool won both the League title and UEFA Cup, with Clemence saving a penalty in the final of the latter against Borussia Mönchengladbach. The penalty save meant that Liverpool took a 3–0 lead to Germany with them, rather than 3–1. Gladbach won 2–0 at home, had Jupp Heynckes scored the penalty, then with the same second leg result the tie would have finished 3–3 on aggregate, and Borussia Mönchengladbach would have won on the away goals rule. The 1973–74 season saw Liverpool claim yet more silverware winning the FA Cup with a comprehensive 3–0 victory over Newcastle United. Liverpool won another League and UEFA Cup double in 1976 and then made a bid for a unique treble a year later. They achieved the first leg when they won the League title, but lost the FA Cup final 2 1 to rivals Manchester United. A few days later, Liverpool won the European Cup for the first time in Rome, defeating Borussia Mönchengladbach 3–1. In the second half Clemence made a magnificent save against Uli Stielike when the score was 1–1. Liverpool retained the European Cup in 1978 with a narrow 1–0 win over Club Brugge at Wembley, but conceded their League title to Nottingham Forest, to whom they also lost in the League Cup final. In 1979 and 1980, Clemence kept goal as Liverpool clinched the League title in each season. The 1978–79 League success saw Clemence set a record that was never beaten under the two points for a win system, conceding only 16 goals in the 42 league matches (and just 4 at Anfield). This remarkable record remains for a 42 match season and endured until beaten in the 2004–05 season by Chelsea, who conceded 15 goals in the 38 League matches. In 1981 Liverpool won the League Cup, and for the third time the European Cup, the latter with a 1–0 win over Real Madrid in a dour contest at the Parc des Princes on 27 May. It turned out to be Clemence's last game for the club. The emergence of Bruce Grobbelaar put Clemence's place in the side under threat for the first time in eleven years (during which period he played in more than 650 matches and missed a mere six), and he decided to leave Liverpool to join Tottenham Hotspur for a fee of £300,000.
"Тоттенхэм Хотспур"
Клеменс 1981 жылы 300 000 фунт стерлингке «Ливерпульді» тастап, «Тоттенхэм» клубына қосылды. Екі клуб 1982 жылғы Лига кубогының финалына өтті, оны «Ливерпуль» 3:1 есебімен жеңіп алды. Дегенмен, «Тоттенхэм» 1982 жылғы ФА кубогын жеңіп алды, қайта ойнаудан кейін «QPR» командасын 1:0 есебімен ұтты. Клеменс «Тоттенхэм» сапында алғаш рет 1981 жылғы 22 тамызда «Уэмблиде» «Астон Виллаға» қарсы «ФА қайырымдылық қалқаны» матчында ойнады. Бұл ойында Марк Фалько мен Питер Уит екеуі де екі голдан соқты, нәтижесі 2:2 тең түспен аяқталды. Оның Лигадағы тұңғыш ойыны бір аптадан кейін «Айресом Паркте» өтті, онда «Тоттенхэм» «Мидлсбро» командасын 3:1 есебімен жеңді. Оның алғашқы «құрғақ» ойыны 12 қыркүйекте «Молинода» өтті, онда ол «Вулверхэмптон Уондерерс» командасын 1:0 есебімен жеңіске жеткізіп, гол соқтырмады. 1984 жылы «Тоттенхэм» УЕФА кубогын жеңіп алды. Клеменс жарақат алғандықтан «Андерлехтке» қарсы финалда ойнамады, бірақ пенальти сериясында Тони Паркс екі рет сейірім жасап, команданың жеңіске жеткенін бақылап отырды. Клеменс 1987 жылы ФА кубогының финалына бесінші рет өтті, бірақ «Тоттенхэм» «Ковентри Ситиден» жеңілді. Ол ФА кубогының кемінде бес финалында ойнаған футболшылардың қатарында. 1987 жылғы қазанда «Тоттенхэмнің» «Норвич» сапарлық матчында Клеменс ахилл сіңірінің жарақатын алды, бұл оны 1988 жылы карьерасын аяқтауға мәжбүр етті. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Клеменс дереу «Тоттенхэм» клубының жаттықтырушылар штабына қосылды.
Clemence left Liverpool to join Tottenham Hotspur in 1981 for a fee of £300,000. The two clubs reached the 1982 League Cup final, which Liverpool won 3–1. Spurs did, however, win the 1982 FA Cup, defeating QPR 1–0 after a replay. Clemence's first Tottenham appearance was in the 1981 FA Charity Shield against Aston Villa at Wembley on 22 August 1981, where Mark Falco and Peter Withe each scored twice in an entertaining 2–2 draw. His League debut came a week later with a winning start at Ayresome Park, where Spurs beat Middlesbrough 3–1. His first clean sheet came three games later on 12 September at Molineux, when he kept Wolverhampton Wanderers off the scoresheet in the 1–0 victory. Spurs won the UEFA Cup in 1984. Clemence missed the final against Anderlecht through injury, but was on the bench as substitute goalkeeper in a match famously won when Tony Parks saved twice during the penalty shootout. Clemence reached a fifth FA Cup final in 1987, where Spurs lost to Coventry City. He is in a select group of players who have appeared in five or more FA Cup finals. Clemence sustained an Achilles tendon injury in Tottenham's away match at Norwich in October 1987, which forced his retirement from playing in 1988. Shortly after retiring Clemence joined the Spurs coaching staff.
Халықаралық мансап
Клеменс 1972-1983 жылдары Англия құрамасында тұрақты ойыншы болды және 15 қарашада 1972 жылы Ниниан Паркте Уэльске қарсы өткен әлем чемпионатына іріктеу ойынында дебют жасап, алғашқы рет өз қақпасын құрғақ ұстады (1–0 есебімен). Англия 1974 және 1978 жылдары әлем чемпионатына қатыса алмады. Клеменс 1980 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеуден өткен құраманың құрамында болды, бірақ команда 2-ші топтан шыға алмады. 1982 жылы ол әлем чемпионатына қатысты, бірақ Англия тағы да ширек финалдан ары қадам баса алмады. Клеменс Англия құрамасын бір рет капитандыққа алып шықты – Франк Свифтен кейін осы құрметке ие болған алғашқы қақпашы. Бұл ойын 1981 жылы Уэмблиде Бразилиямен өткен достық кездесу болатын, бірақ Клеменс бразилиялықтардың гол соғуына тосқауыл қоя алмады, нәтижесінде Англия 1–0 есебімен жеңілді. Сол тізесіне жарақат алғандықтан Клеменс 12 жылдық халықаралық карьерасында 61 рет Англия құрамасы сапында ойнағаннан кейін халықаралық футболдан кетуге мәжбүр болды. Питер Шилтонның болуы Англия басшылығына ең жақсы қақпашыны анықтауда қиындық туғызды, сондықтан олар кезекпен қақпашыларды таңдады. Шильтон 1980-ші жылдардың соңына дейін негізгі қақпашы болып қалып, тағы екі әлем чемпионатына қатысып, рекордтық 125 матч өткізді.
Clemence was a regular for England between 1972 and 1983 making his debut and keeping his first clean sheet in the 1–0 World Cup qualifier win over Wales at Ninian Park on 15 November 1972. England failed to qualify for World Cups in 1974 and 1978. Clemence was part of the squad that qualified for Euro 1980 but the team failed to qualify from Group 2. In 1982, he was in the squad for the World Cup, but again England did not progress beyond the quarter final stage. Clemence captained England once—the first keeper to do so since Frank Swift. The game in question was a 1981 friendly with Brazil at Wembley, although Clemence couldn't prevent the Brazilians from scoring as England lost 1–0. Because of injury to his left knee Clemence was retired from international football with 61 England caps in a 12 year international career. The presence of another goalkeeper, Peter Shilton, meant that the England management struggled to decide which keeper was the best, and ended up alternating their selection. Shilton ended up as first choice keeper for the rest of the 1980s, playing in two more World Cups and attaining a record 125 caps.
Менеджмент
1988 жылы Клеменс карьерасын аяқтап, "Тоттенхэм" клубының жаттықтыру құрамына қосылды, бірінші командаға дейін өрлеп көтерілді. 1994 жылғы қаңтарда ол "Барнет" клубының бас жаттықтырысы қызметін (бірге қақпашы Гэри Филлипспен) атқара бастады. 1994–95 маусымының басында Клеменс "Барнетті" 3-ші дивизионда 9-шы және 13-ші орындарға жеткізді.
Clemence retired in 1988 and joined the coaching staff at Spurs, working his way through to the first team, before leaving to become joint manager of Barnet (with fellow goalkeeper Gary Phillips) in January 1994. At the start of the 1994–95 season, he took sole charge leading Barnet to ninth and 13th in Division 3.
Жеке өмір және өлім
Клеменс 1987 жылы туған күніне арналған марапатта футболға қосқан үлесі үшін МБЭ орденімен марапатталды. Оның ұлы Стивен 2010 жылы «Лестер Сити» клубында жарақат алып, мансабын аяқтағанға дейін «Тоттенхэм» және «Бирмингем Сити» клубтарында орталық шеңберде ойнаған. 2023 жылы «Гиллингем» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Клеменстің қызы Сара да футболмен байланысты, ол бұрынғы «Кристал Пэлас» және «Ноттингем Форест» клубтарының бас жаттықтырушысы, сондай-ақ Шотландия құрамасының шабуылшысы Дуги Фридманның әйелі. 2005 жылдың ақпан айында Клеменс өзіне простата қатерлі ісігі диагнозы қойылғанын және емделу кезеңінде Англия құрамасынан уақытша шығатынын хабарлады. Эриксонның командасынан простата қатерлі ісігіне шалдыққан екінші адам осы болды, ал Брайан Кидтке бұл ауру 2004 жылғы Еуропа чемпионатына дейін анықталған. 2020 жылдың 15 қарашасында Клеменс Броксборн қаласындағы үйінде 72 жасында простата қатерлі ісігінен көз жұмды. Клеменс «Ливерпуль» және «Тоттенхэм» жанкүйерлері арасында зор құрметке ие. «Ливерпуль» футбол клубының сайтында өткізілген «Копты дүркілдеткен 100 ойыншы» дауыс беруде ол 11-орынды иеленді, сонымен қатар ең жоғары нәтиже көрсеткен қақпашы атанды. Ол сондай-ақ 20 ғасырдың BBC Мерсисайд командасының қақпашысы ретінде таңдалды және «Total Football» сайтының сауалнамасында Питер Шилтон, Лев Яшин, Гордон Бэнкс және Пат Дженнингс сияқты шебер ойыншыларды басып өтіп, ең үздік қақпашы деп танылды.
Clemence was appointed an MBE in the 1987 Birthday Honours for services to football. His son, Stephen was a midfield player who came through the ranks at Spurs and Birmingham City, before retiring injured from Leicester City in 2010. He was appointed manager of Gillingham in 2023. Clemence's daughter Sarah also has footballing connections, being the wife of former Crystal Palace and Nottingham Forest manager and Scotland striker Dougie Freedman. In February 2005, Clemence announced that he had been diagnosed with prostate cancer and that he would spend time away from the England squad whilst he received treatment. He was the second member of Eriksson's staff to be diagnosed with prostate cancer; Brian Kidd was diagnosed with the disease prior to Euro 2004. He died from prostate cancer at his home in Broxbourne on 15 November 2020, at the age of 72. Clemence is held in high regard by both Liverpool and Tottenham fans. He was voted in at No. 11 on the Liverpool Football Club web site poll 100 Players Who Shook The Kop; he was also the highest placed goalkeeper. He was also chosen as goalkeeper in the BBC's Merseyside team of the 20th century, and topped Total Footballs poll of the best ever goalkeeper, beating players of the calibre of Peter Shilton, Lev Yashin, Gordon Banks and Pat Jennings.