Кіріспе

Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында орналасқан АҚШ президенті Билл Клинтонның президенттік кітапханасы мен мұражайы – 1993 жылдан 2001 жылға дейін АҚШ-тың 42-ші президенті болған Билл Клинтонның президенттік кітапханасы және мұражайы. Ол Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында орналасқан және Клинтон президенттік кітапханасын, Клинтон қорының кеңселерін, сондай-ақ Арканзас университетінің Клинтон мемлекеттік қызмет мектебін қамтиды. Бұл АҚШ-та аяқталған он үшінші президенттік кітапхана, Ұлттық архивтер және құжаттар басқармасы басқаратын он бірінші және 1978 жылғы Президенттік құжаттар туралы заңға сәйкес келетін үшінші кітапхана. Кітапхана Арканзас өзені мен 30 тас жолының жанында орналасқан және Polshek Partnership, LLP архитектуралық фирмасымен жобаланған. Polk Stanley Wilcox Architects де үлес қосты. Бас ғимарат Арканзас өзенінің үстіне орналасқан, бұл Клинтонның «21-ші ғасырға көпір салу» атты сайлауалды уәдесін еске түсіреді. Мұрағатта 2 миллион фотосурет, 80 миллион құжат парағы, 21 миллион электрондық хат және Клинтон президенттігінен қалған 79 000 артефакт сақталған. Мұражай Клинтонның президенттік қызметіндегі екі мерзімінен қалған артефакттарды көрсетеді, соның ішінде Клинтон дәуіріндегі Овалдық кабинет пен Министрлер кабинетінің толық көшірмелері бар. Алғашқы есептерге сәйкес, кітапхананың құны шамамен 125 миллион долларды құрады. Заң бойынша Клинтонның өзі орталыққа жеке қайырымдылық жинауға тыйым салынды, бірақ ол кітапханаға қатысты жеке шаралар ұйымдастырды. Қайырымдылықтарға заңдық шектеулер қойылмады, Клинтон қоры шексіз жеке қайырымдылықтарды қабылдай алды, олардың барлығы салықтан жеңілді. 1 миллион доллардан асатын қайырымдылықтар Кувейт және Тайвань сияқты әртүрлі шетелдік үкіметтерден, сондай-ақ жеке тұлғалардан түсті. Американың түрлі ұйымдары да қорға миллиондаған доллар қаржы жұмсады.

Бағу рәсімі

Клинтон президенттік орталығы 2004 жылғы 18 қарашада салтанатты түрде ашылды. Жаңбырға қарамастан, шараға шамамен 30 000 адам қатысты (оның ішінде Вилли Мейс, Робин Уильямс және Барбра Стрейзанд сияқты көрнекті тұлғалар бар еді), сондай-ақ жақында жүрек айналдыру операциясынан өткен Клинтонның 20 минуттық сөйлеуі де орын алды. Бұған қоса, Боно, Африкалық барабан балеті мен Филандер Смит колледжінің хоры өнер көрсетті, Флойд Флейк дұға оқыды және Нельсон Манделадан бейне құттықтау келді. АҚШ-тың төрт президенті (Клинтон, Джимми Картер, Джордж Буш әкесі және Джордж Буш ұлы) бір сахнада болды; бұрынғы президент Джеральд Форд денсаулығының нашарлығына байланысты қатыса алмады. Басқа үш президент те шарада сөз сөйледі. Жалпы, салтанатты шара екі сағатқа созылды және алты спикер сөз сөйледі. Ол орталық пен мектепті мұндай мәселелерді талқылауға арналған орындар ретінде ерекше атап өтті.

Негізгі ғимарат

Бес қабатты негізгі ғимарат көрме алаңын, әсем залды (банкеттер мен форумдар үшін қолданылады), Forty Two (бұрынғы Café 42, қазір толық қызмет көрсететін мейрамхана; Клинтон 42-ші президент болған), және оқу сыныптарын қамтиды. Клинтон пайдаланған жеке пәтер негізгі ғимараттың ең жоғарғы (бесінші) қабатында, жалпы мұражай аймағынан бір қабат жоғары орналасқан. 2007 жылы Клинтон қоры Президенттік кітапхананың шатырында жеке "Шатыр бағын" және гольф алаңын орнатты. Негізгі ғимараттағы көрмелердің ұйымдастырылуы Дублиндегі Тринити колледжінің Ескі кітапханасындағы танымал Ұзын бөлмеден шабыт алды, оны Клинтон алғаш рет Родс стипендиаты болып оқығанда көрген. Мұрағат негізгі ғимараттың оңтүстігіндегі және оған жалғасқан ғимаратта сақталады, сондай-ақ онда NARA мекемелері де орналасқан.

Клинтон президенттік саябағы

Клинтон президенттік паркі шамамен алғанда кең аумақты алып, мұражайдың қасында өзен жағасында орналасқан. Бұл қалалық жаңарудың көрнекті мысалы, себебі бұл жер бұрын тозығы жеткен қоймалар ауданы болған. Парк бұрынғы Чикаго, Рок-Айленд және Тынық мұхиты темір жолының қолданыстан шығарылған темір жолдарының орнына салынған. Парктің орталығы – Celebration Circle, орталықтың басты ғимараттары айналасында орналасқан фонтан алаңы.

Көпір

1899 жылы Арканзас өзені арқылы салынған Рок-Айленд теміржол көпірі, бастапқыда Чоктау және Мемфис теміржолы салған және Чоктау станциясына жететін, қазір Солтүстік Литтл-Рокке жалғастыратын жаяу көпіріне айналдырылды. Кітапхана ашылғанына бес жыл толуымен Клинтон бұл жобаның құрылысы 2010 жылы басталатынын айтты, бірақ жобаға қажетті 3 миллион доллар әлі толық қамтамасыз етілмеген еді. Клинтон қоры бастапқыда көпірді жөндеуге 4 миллион доллар жұмсауды жоспарлаған, ал мемлекет оған жылына 1 доллар төлемемен жерді жалға беруге келісетін. 2009 жылы Арканзас штатының губернаторы Майк Биби, жөндеу жұмыстарының бір бөлігін қаржыландыру үшін 2,5 миллион долларлық стимулдық қаражатты пайдалануға келісті. Алдыңғы 8 миллион долларлық қаражат жобаға бөлгенмен, штаттық заң шығарушы органдар бекітпеген. 2010 жылы көпірді қайта жаңартуға қаражат жинау жұмысы аяқталды, ол Клинтон паркі көпірі деп аталды және құрылыс 2010 жылдың 28 мамырында басталды. 2011 жылдың 30 қыркүйегінде Клинтон көпірдің салтанатты ашылуында сөз сөйледі, ал 2011 жылдың 2 қазанында ол көпшілікке ашылды.

Сақтау

Мемлекеттік даму қорына қатысты заңдық мәселелерге байланысты, кітапхана ғимаратында бөлшек сауда орындарына уақытша тыйым салынған болатын. Клинтон мұражайының дүкені алғашқыда жақын орналасқан Ривер-Маркет ауданында орналасты. Бірақ 2016 жылы бұл шектеу күшін жойды және дүкен кітапхана вестибюліне көшірілді.

Көрмелер

Клинтон кітапханасында Клинтонның президенттік кезіндегі көптеген заттар бар. Клинтонның "Кадиллак-1" машинасы негізгі ғимараттың бірінші қабатында орналасқан. Екінші қабатта негізгі галерея орналасқан. Ол Клинтонның президенттік жылдарының 34 метрлік уақыт жолағынан және Клинтонның президенттік мерзіміндегі түрлі оқиғаларды көрсететін 14 алькоптан тұрады. Сондай-ақ, ориентациялық театр және Клинтон дәуіріндегі Овалдық кабинет пен Кабинеттің толық көлемді көшірмелері бар. Клинтон Моника Левински ісі мен оның импичменті туралы жеткілікті мәлімет бермегені үшін сынға ұшырады. 14 алькоптың бірі "әкімшілдікке қарсы саясатқа" арналған және "Билік үшін күрес" деп аталады. Алькопта Левински ісі, Уайтвотер жанжалы және Республикалық келісім-шарт орналасқан. Орталықтың бас дизайнері Ральф Эпплбаум Клинтонның алькоптың дизайнына тымысылы қатысқанын және Клинтонның "көрменің ашық және түсінікті болуын қалағанын" айтты. 2001 жылы осы жердегі қоймадан 1899 жылға дейін салынған теміржол депосы табылды. Ғимаратты сақтап қалу үшін сотқа жүгінгендер сотты ұтып, депо қиратылды. АҚШ прокуроры Мэри Джо Уайт, кешірімнің қайырымдылықтарының нәтижесі болуын анықтау үшін қылмыстық тергеуді де бастады. Кейін Рич кешірім сұрамас бұрын бірнеше ай бұрын ақшаны бергені хабарланды. Клинтон кешірім сатып алынбағанын, оның орнына Марк Ричтің апелляциясының заңдық негіздеріне негізделгенін мәлімдеді. 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауы кезінде Барак Обама Хиллари Родэм Клинтонға қарсы алғашқы сайлау кампаниясы кезінде қайырымдылық туралы айтты. Клинтон президенттік кезіндегі түрлі жанжалдарды, соның ішінде Уайтвотер жанжалын жеткілікті жарияламағаны үшін де сынға ұшырады. Клинтонның кеңесшісі Брюс Линдси Клинтонның оқиғалар туралы ақпарат беруді қалағанын, бірақ шабуылдарды Клинтон әкімшілігін "дискредитациялау" схемасы ретінде көрсеткенін айтты. Музейдің бас дизайнері "Президент өзінің мұрасын осылай анықтауды қалады" деді. Бұл жобаның инженерлік бөлімін Лесли Э. Робертсон Ассошиэйтс жүзеге асырды. Музей мен көрмелерді Ralph Appelbaum Associates компаниясы, ал ландшафтты Hargreaves Associates компаниясы жобалады. Апельбаум көрменің ресми дизайнері болғанымен, Клинтонды "бас редактор, бас куратор және көп жағдайда көрменің көркемдік директоры" деп атады. Кітапхананың едені қайта өңделген резеңке дөңгелектерден жасалған және тұрақ орнында электр көліктерін зарядтау станциялары бар. 2007 жылы кітапхананың шатырында, қазіргі күн батареяларына қосымша, шатыр бағы орнатылды. Бақшада су жиналады және бензинмен жұмыс істейтін газон шабу машиналары, химиялық пестицидтер мен тыңайтқыштарды қолданбай-ақ күтіледі.

Экономикалық әсері

Жобаның орналасатын жері жарияланғаннан кейін, айналасында көптеген жаңа кәсіпорындар дамуға кірісті. Сан алуан қонақүйлер, мейрамханалар, тұрғын үй кешендері, кеңселер, сауда дүкендері ашылды. Кітапхананың жанындағы тамақтану және сауда орталығы – қайта жаңғырған Өзен базары, оның орналасуының нәтижесінде құрылды. Бұдан өзге, Литтл-Рок қаласының орталық бөлігіне 1 миллиард доллардан астам сомада жаңа жылжымайтын мүлік инвестицияланды. Heifer International халықаралық штаб-пәтері кітапхананың жанында орналасқан.

Студенттерге көмек көрсету

Клинтон президенттік орталығы алдын ала брондама жасаған мектеп топтарына, үйде оқытылатын топтарға және басқа да мектеп қызметкерлеріне тегін кіру мүмкіндігін ұсынады. Орталық сондай-ақ Президенттер күні, 4 шілде, Президент Клинтонның туған күні және Клинтон орталығының салтанатты ашылуының жылдығын мерекелеу үшін жылына төрт күн тегін кіру ұсынады.