Кіріспе

Конгресс кітапханасының басшысы

Конгресс кітапханашысы – Конгресс кітапханасының басшысы, оны Америка Құрама Штаттарының президенті Америка Құрама Штаттары Сенатының кеңесімен және келісімімен он жылға тағайындайды. Конгресс кітапханашысы сонымен қатар АҚШ Авторлық құқық кеңсесінің тізілімшісін тағайындайды және оның жұмысын қадағалайды, авторлық құқық саласында кең ауқымды жауапкершілікке ие, бұл электрондық ресурстарды және «Цифрлық мыңжылдық авторлық құқық туралы» заңда белгіленген әділ пайдалану шараларын қамтиды. Кітапханашы нақты туындылардың технологиялық қолжетімділікті қорғауға қатысты DMCA-ның шектеулеріне жататынын анықтайды. Бұдан өзге, кітапханашы АҚШ-тың ақыны лауреатын тағайындайды және халыққа танымал әндер үшін Гершвин сыйлығын табыс етеді. 2016 жылдың 13 шілдесінде АҚШ Сенаты президент Барак Обаманың Карла Хейденді кітапханашы қызметіне ұсынғанын бекітті, ал ол 2016 жылдың 14 қыркүйегінде қызметке кірісті.

Шығуы мен тарихы

1800 жылдың 24 сәуірінде АҚШ-тың 6-шы Конгресі президент Джон Адамс қол қойған, Конгресс кітапханасын құратын қаражатты бөлу туралы заң қабылдады. Бұл заң «АҚШ үкіметін көшіру және орналастыру үшін тағы бір қаражат» мақсатында болды. Заңның бесінші тармағы Конгресс кітапханасын құрды және оның бастапқы мүмкіндіктерін анықтады. Заңда «конгресс қолданысы үшін кітаптарды сатып алу, оларды орналастыру үшін Капитолийдегі қолайлы орын, оларды іріктеу, сатып алу және тарату ережелерін жасау үшін бірлескен комиссия», сондай-ақ жаңа кітапхана үшін 5000 доллар қаражат бөлінуі көзделді. 1802 жылы, кітапхана құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң, президент Томас Джефферсон кітапханашы лауазымын құратын және президентке осы лауазымға тағайындау құқығын беретін конгресс актісін бекітті. Содан кейін Джефферсон өзінің бұрынғы сайлау кампаниясының жетекшісі Джон Дж. Беклиді Конгресс кітапханасының алғашқы кітапханашысы етіп тағайындады. Ол күніне 2 доллар жалақы алып, сонымен қатар Өкілдер палатасының кеңсе қызметкері болып жұмыс істеуге міндетті болды. Конгресске президенттің үміткерін бекіту құқығы тек 1897 жылы берілді. Осы заң кітапханашыға мекеменің ережелерін жасау және кітапхана қызметкерлерін тағайындау үшін толық өкілеттік берді. Күні бүгінге дейін, тек үш кітапханашы – 2015 жылы әрекет етуші кітапханашы Дэвид С. Мао есебінен төрт кітапханашы – кітапханашылық саласында жұмыс істеді, бірақ Америка кітапханалар қауымдастығының бірнеше қарсылығына қарамастан. Конгресс кітапханашыларының көпшілігі өмір бойы немесе зейнетке шыққанға дейін қызмет етті. 2015 жылы Конгресс «2015 жылғы Конгресс кітапханашысының мұрагерлігін жаңарту туралы заңды» қабылдады және президент Барак Обама оны заңға айналдырды, бұл лауазымға қайта тағайындалу мүмкіндігімен 10 жылдық мерзімді белгіледі. Бұл заңнама кітапханашы Джеймс Х. Биллингтонның кітапхананың ақпараттық технологиясын тиімді басқару және жаңарту үшін тұрақты бас ақпараттық офицерді жұмысқа алуға құлшынбағанын сынады. АҚШ кодексінің 2-тарауының 136-шы бабының 1-тармағына сәйкес, Конгресс кітапханашысы президент ұсынған кандидатура бойынша және Сенаттың кеңесі мен келісімімен тағайындалады. Кітапханашы содан кейін 10 жылдық мерзімге қызмет ете алады және сол рәсім бойынша қайта тағайындалады. Конгресс кітапханашысының еңбегіне сыйақы Атқарушы кестесінің II деңгейінде белгіленген жалақы мөлшеріне тең болады.

Билік пен міндеттер

Лауазым иесінің біліктілігін анықтайтын заңдар мен ережелер жоқ. 1989 жылы конгрессмен Майор Оуэнс (Нью-Йорк штатынан, Демократ) кімдерді тағайындауға болатынына қатысты қатаң талаптарды белгілейтін заң жобасын енгізді. Ол тағайындалған кітапханашылардың мамандығы бойынша білім алуы қажет екенін мәлімдеді; аталған заң жобасы қабылданылған жоқ.

Конгресс кітапханашыларының тізімі

Жоқ. (Номер) Кітапханашы Лауазымдағы жылдар Тағайындалған 1 Джон Дж. Бекли 1802–1807 Томас Джефферсон 2 Патрик Магрудер 1807–1815 3 Джордж Уоттерстон 1815–1829 Джеймс Мэдисон 4 Джон Сильва Михан 1829–1861 Эндрю Джексон 5 Джон Гулд Стивенсон 1861–1864 Авраам Линкольн 6 Эйнсворт Рэнд Споффорд 1864–1897 7 Джон Рассел Янг 1897–1899 Уильям Маккинли 8 Герберт Путнам 1899–1939 9 Арчибальд МакЛейш 1939–1944 Франклин Д. Рузвельт 10 Лютер Х. Эванс 1945–1953 Гарри С. Трумэн 11 Лоуренс Квинси Мамфорд 1954–1974 Дуайт Д. Эйзенхауэр 12 Даниэль Дж. Бурстин 1975–1987 Джеральд Форд 13 Джеймс Х. Биллингтон 1987–2015 Рональд Рейган 14 Карла Хейден 2016–қазірге дейін Барак Обама