Джон Ф. Кеннеди Президенттік кітапханасы мен мұражайы (Бостон)

Кіріспе

Бостондағы кітапхана және мұражай, 1979 жылы ашылды. Джон Ф. Кеннедидің президенттік кітапханасы және мұражайы – АҚШ-тың 35-ші президенті Джон Фицджеральд Кеннедидің (1917–1963) кітапханасы және мұражайы (1961–1963 жж.). Ол Бостон, Массачусетс штатының Дорчестер ауданындағы Колумбия нүктесінде, Массачусетс университетінің жанында, АҚШ Сенатының Эдвард М. Кеннеди институты және Массачусетс архивтері мен Комонвелл мұражайымен іргелес орналасқан. Архитектор И. М. Пейдің жобалауымен салынған ғимарат Кеннеди әкімшілігінің түпнұсқалық құжаттары мен хат-хабарларының ресми сақталымы, сондай-ақ жарияланған және жарияланбаған материалдарды, мысалы, Эрнест Хемингуэйдің кітаптары мен қолжазбаларын қамтиды. Кітапхана мен мұражай Ұлттық архивтер және құжаттар басқармасының (NARA) бөлігі болып табылатын Президенттік кітапханалар кеңсесі басқаратын Президенттік кітапханалар жүйесінің құрамына кіреді. Кітапхана мен мұражай 1979 жылы президент Джимми Картер және Кеннеди отбасының мүшелері тарапынан салтанатты түрде ашылды. Оған жақын жердегі 93 тас жолымен, шағын автобуспен немесе Бостонның MBTA жүйесінің Қызыл желісіндегі JFK/UMass аялдамасынан жетуге болады.

Бастапқы жері мен атауы

1963 жылы 19 қазанда Бостонға жасаған демалыс сапарында президент Кеннеди және Арлингтон ұлттық зиратында Кеннедидің мәңгілік от қабірін жобалаған сәулетші Джон Карл Уорнек Гарвард университеті ұсынған кітапхана мен мұражай орналастыруға болатын бірнеше мүмкін жерлерді қарастырды. Ол кезде президенттік кітапханалардың саны төртке жетеді: Гувердің президенттік кітапханасы, Франклин Д. Рузвельт кітапханасы, Трумэн кітапханасы және Дуайт Д. Эйзенхауэр кітапханасы. Олардың барлығы Нью-Йорк пен Айова штатындағы шағын қалаларда орналасқан еді. Кеннеди әлі ешқандай жобалық тұжырымдаманы шешпеген, бірақ ол президенттік кітапханалардың "ғылыми ресурстардан тым алыс" екенін ойлады. Президенттің қазасы американдықтардың естелігінде әлі де жаңа болғандықтан, сол жылдың наурыз айына дейін 4,3 миллион доллар жиналды, оның ішінде халықтан түскен 18 727 қайырымдылық сыйлықтары бар еді. Үлкен қаржылық көмек Латын Америкасы елдерінен түсті, Венесуэла 100 000 доллар, ал Пуэрто-Рико губернаторы Луис Муньос Марин де сондай ақша сомасын ұсынды. Ауызша тарих жобасы да басталды, алғашқы сұхбаттар Жаклин Кеннеди мен Роберт Кеннедиден алынды. Бастапқыда 150 адаммен сұхбаттасу жоспарланған, бірақ 178 адам қатысуға келісті, ал күтілетін қатысушылардың жалпы саны 300-ге дейін екі есеге артты, тек бір адам (Құпия қызмет агенті) қатысудан бас тартты. Келесі күні АҚШ-тағы Үндістан елшісі Брадж Кумар Неру «Ривер» клубында өткен салтанатты шарада Блэкке 100 000 долларлық чек тапсырды. Неру президенттің қазасы Үндістан халқына "ауыр соққы" болғанын және олар оны "зор құрмет, ізет және сүйіспеншілікпен" еске алатынын айтты. Ол Үндістанда оқып жатқан студенттердің бұл кітапхананы пайдалануын қалады, ол сол кезде Гарвардта Чарльз өзенінің жағасында салынуы жоспарланған еді.

Пей сәулетші болып таңдалды

1964 жылдың 13 желтоқсанында Кеннеди отбасы кітапхананың сәулетшісі ретінде И.М. Пейді бір ауыздан таңдағанын хабарлады. Пей үміткерлер тізімінде салыстырмалы түрде беймәлім болғанымен, оны үміт пен қиялға толы деп есептеген және бірнеше ай бойы көптеген сәулетшілердің кеңселерi мен жұмыстарын қарастырғаннан кейін, оны жобаға қатысты өз көзқарасын жасауға таңдады. Пейдің әлі жобасы болмаса да, Роберт Кеннеди айтқандай, идея – "саясатқа қызығушылықты арттыру" едi. Сонымен қатар, Гарвард кітапхана орны ретінде қолайлы емес деген пікірлер көтеріле бастады. Пейге бастаудан бастау керек пе деген сұраққа ол осылай деді. Роберт Кеннеди "көңілді күлімсіреп" Пей мырзаға тек "сәттілік тіледі".

Жылдар бойы қайтадан

1966 жылдың қаңтарында Массачусетс штатының губернаторы Джон А. Волп Массачусетс шығанағының көлік басқармасына (MBTA) тиесілі ескі теміржол станциясының жерін сатып алуға рұқсат беретін заңға қол қойғанда, жобаның 1970 жылға дейін аяқталуы күтілді. Бастапқы жобаға Джон Ф. Кеннеди кітапханасы мен мұражайы, Джон Ф. Кеннеди үкімет мектебі және Саясат институты кіретін ірі кешен кіруі тиіс болған. Ұзақ уақыттан кейін Пей ғана жердің топырағын жарты жыл бойы зерттеуге мүмкіндік алды, ол: «Алты жыл бұрынғы ақша бүгін бастапқы жоспарлардың 60 пайызына жетпейді» деді. Жалпы сомасы 5 миллион долларды құрайтын қаржының алғашқы үлесі 1967 жылы жарық көрген «Президенттің өлімі» кітабынан түскен табыс есебінен түсті, бұл Кеннедилер мен Манчестер арасында ащы дауға себеп болды. Кеннеди әйелдері: «Мистер Манчестердің жасағаны қаншалықты әдемі екенін ойлаймын. Сенатор Кеннеди бұл туралы қайтыс болғанға дейін білгеніне қуаныштымын», - деді. 1971 жылдың 22 мамырында Кеннедиден кейін президенттік лауазымға келген Линдон Б. Джонсон Техас штатының Остин қаласындағы Линдон Бейнс Джонсон кітапханасы мен мұражайының ашылуына қатысты. Остин қаласындағы Техас университетінің кампусында және LBJ Public Affairs мектебінің жанында ол Кеннеди командасынан бұрын президенттік кітапхананың құрылысын аяқтады, ол сонымен қатар ғылыми зерттеулер орталығы ретінде де қызмет етті. Ол өзінің ізашарының жобасы басталатын күнді көре алмады. Ал Кембридж қауымы кітапхананың Кембриджде салынуына қарсы күресті. 1965 жылы қарсылық білдірмегенімен, кітапхана енді "туристердің миллиондаған толқыны, автомобильдер, жылдам тамақ желілері және сувенирлік дүкендер" арқасында ауданның бейнесін өзгертетін және экологиялық зиян келтіретін үлкен тартымдылық ошағы ретінде қарастырылды. Бір аудандық топ федералды сотқа талап арыз беріп, көптеген келушілердің "ауданда ешқандай зиян келтірмейтінін" анықтаған General Services Administration жүргізген зерттеуді қайта қарауды сұрады. Джон Ф. Кеннеди кітапханасы корпорациясының төрағасы, Кеннеди әулетінің құрметті азаматы Стивен Э. Смит: «Біз Кеннеди кітапханасының қуанышқа толы орын болғанын қалаймыз. Бұл ескерткіштің мәніне сай емес, ол дау-дамай мен келіспеушілік атмосферасында ашылуы керек», - деді. Бұл жер бұрынғыда қоқыс полигоны болған, Пей топырақтың астынан ескі тоңазытқыштар мен тұрмыстық техникаларды тапқанын еске алады. Ол шын мәнінде, жерге тұтандырылған сіріңке тастаса, топырақтан шығатын метан газының әсерінен өртеніп кететінін айтты.

In January 1966, when Massachusetts Governor John A. Volpe signed a bill allowing the state to purchase the land for the site—an old train yard belonging to the Massachusetts Bay Transit Authority (MBTA)—it was expected that the project would be complete by 1970. The original design was a large complex comprising the John F. Kennedy Library and Museum, the John F. Kennedy School of Government, and an Institute of Politics. Only now could Pei prepare a six month study of the site's soil, and he said the "money we had six years ago, today will barely pay for 60 percent of the original plans." The first in a series of installments expected to total $5 million, came from the profits of the 1967 book The Death of a President which caused a bitter feud between the Kennedys and Manchester. Mrs. Kennedy remarked "I think it is so beautiful what Mr. Manchester did. I am glad that Senator Kennedy knew about it before he died." On May 22, 1971, President Lyndon B. Johnson, who succeeded Kennedy as president, saw the dedication of the Lyndon Baines Johnson Library and Museum in Austin, Texas. On the campus of the University of Texas at Austin, and next to the LBJ School of Public Affairs, he would beat the Kennedy team to building the first Presidential Library that also served as a place of scholarly research. He would not live to see work begin on his predecessor's. Meanwhile, the Cambridge community was in fierce opposition to having the library being built in Cambridge at all. Although originally welcomed in 1965, the library was now seen as a great attractor of over a million annual tourists who would change the neighborhood with "hordes of tourists, automobiles, fast food franchises and souvenir shops," as well as cause a negative environmental impact. One neighborhood group filed a lawsuit in federal court demanding that the General Services Administration study, which found that the great number of visitors would have "no adverse effect on the area," be reexamined. Stephen E. Smith, a Kennedy in law who heads the John F. Kennedy Library Corporation decided that "we want the Kennedy Library to be a happy place. It would not be in keeping with the nature of this memorial for it to open in an atmosphere of discord and controversy." The site was originally a garbage dump; Pei recalls finding old refrigerators and appliances under the soil. In all seriousness, he asserted that one could toss a lit match on the earth and watch the ground ignite as the soil emitted methane gas.

Арналу

1979 жылы 20 қазанда салтанатты түрде ашылды. Ғимараттың сыртында, жасыл алаңда көк кілем төселген сахнада сары хризантема гүлдерімен Кеннеди отбасы және оларға жақын адамдар отырды. Олардың ішінде президент Джимми Картер де болды. Салтанатты шара президент Кеннедидің қызы Каролина Кеннедидің өзінің ағасы Джон Ф. Кеннедиді таныстыруымен басталды, ол Стифен Спендердің «Мен үнемі шынайы ұлы адамдарды ойлаймын» деген өлеңінен үзінді оқыды. Президент Картер Джон Ф. Кеннеди туралы «жер бетіндегі тарихтың көп бөлігінде сирек кездесетіндей, бір буынның идеалдарын оның өзі сомдады» деді. Ол Кеннедидің қазасы туралы естігенде ашық жылағанын айтты, мұндайды ол әкесі қайтыс болғаннан кейін он жыл бойы бастан өткермеген. Содан кейін ол кітапхананы «американ халқының атынан» қабылдады.

Сындар жаңа ғимаратқа көбінесе риза болды, бірақ сәулетшінің өзі қанағаттанбады. Жылдар бойындағы келіспеушіліктер мен ұстамдылықтар жобаның мәнін өзгертті, ал Пей соңғы нәтиже бастапқы құштарлығын жоғалтқанын сезінді. «Мен президент Кеннедидің естелігіне ерекше бір нәрсе сыйлағым келді», - деді ол 2000 жылы. «Бұл керемет жоба болуы керек еді». Кеннеди жобасының Пей үшін ең маңызды салдары – ол қоғамда белгілі сәулетші ретінде танылуы болды. Пей Джон Ф. Кеннеди кітапханасын «өмірімдегі ең маңызды тапсырма» деп есептеді.

Аудиовизуалды

Аудиовизуалды мұрағатта 1863 жылдан 1984 жылға дейін түсірілген 400 000-нан астам тұрақты фотосурет, 1910 жылдан 1983 жылға дейін түсірілген фильмдер мен 1910 жылдан 1985 жылға дейінгі 11 000 аудио таспасы сақталған.

Ауызша тарих жобасы

1964 жылы басталған ауызша тарих жобасы – Кеннедимен байланысты адамдармен жасалған сұхбаттарды құжаттап, сақтап қалуға арналған ерекше жоба болды. Алғашқыда шамамен 150 қатысушыны қамтуы күтілген, бұл жоба 1948 жылы құрылған және әлемдегі ең көнесі саналатын Колумбия университетінің ауызша тарих зерттеу кеңсесінің бағдарламасына негізделген.

Эрнест Хемингуэй жинағы

Кітапханада Эрнест Хемингуэйдің құжаттары мен жеке заттарынан тұратын қоры да бар. Бұл қоры 1968 жылы Хемингуэйдің жесірі Мэри мен Жаклин Кеннедидің хат алмасуы нәтижесінде құрылды, онда Хемингуэйдің қағаздары осы жерде сақталуы бекітілді. 1961 жылы АҚШ Кубаға сапар шешуге тыйым салғанға қарамастан, президент Кеннеди Мэри Хемингуэйге жақында қайтыс болған күйеуінің құжаттары мен жеке заттарын алу үшін Кубаға баруға рұқсат берді. Оған мыналар кіреді: Бұл өрт Бостон марафонында бір уақытта болған жарылыспен байланысты емес. 2022 жылы ғимараттың павильонында терезе тазалаушы құлап қайтыс болды.