Дэвид Фэйрклаф: «Суперқосалқы» футболшының өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Англиялық футболшы (1957 жылы туған)

Дэвид Фейрклоу (5 қаңтар 1957 жылы туған) – 1970-ші және 1980-ші жылдары «Ливерпуль» клубында шабуылшы ретінде ойнаған, Англиядан шыққан зейнеткер футболшы.

Өмір және ойыншы карьерасы

Суперсуб (басқа ойыншылармен салыстырғанда «Ливерпуль» үшін матчтарды сирек бастаған, бірақ әсер ету үшін жиі матчқа орынбасар ретінде шыққан) аталған Фэрклоу «Ливерпульдің» ішкі қаласында дүниеге келді және бала кезінде 1960 жылдары қираған үйлерді бұзу салдарынан жаңа Кантрил-Фарм тұрақтарына көшіп кетті. Ол «Ливерпульдің» жасөспірімдер қатарында өсіп, 1975 жылдың 1 қарашасында «Айресом Парк» стадионында «Мидлсброға» қарсы өткен 1:0 есебімен лигадағы жеңісте клуб үшін дебют жасады. Маусым барысында Фэрклоу «Ливерпульді» Лига чемпионы титулына жеткізіп, бар болғаны 14 ойында жеті маңызды гол соқты. Оның тоғызы – орынбасар ретінде өткізген ойындар еді. Клуб сапындағы алғашқы голын ол дебютінен үш күн кейін, 1975 жылдың 4 қарашасында «Анфилд» стадионында «Реал Сосьедад» (Испания) клубын 6:0 есебімен жеңгенде соқты. Фэрклоудың клубтағы шабуылшылар арасындағы орны Кевин Киган мен Джон Тошақтың «арманды дуэтінен» және Англияның орталық шабуылшысы Дэвид Джонсоннан төмен болды. 1976-77 маусымда Тошақтың жарақаттарының нәтижесінде Фэрклоу көбірек орынбасар ретінде алаңға шықты. Оның «Ливерпуль» сапындағы ең әйгілі голы Еуропа кубогының маңызды ширек финалында француздық «Сент-Этьен» клубына қарсы «Анфилд» стадионында орынбасар ретінде соғылған гол еді. «Ливерпуль» Франциядағы алғашқы ойында бір голдан қалып қойған еді, ал өз алаңындағы қайырымды матчта 2:1 есебімен алға шыққанда, жалпы есеп 2:2 теңесті, бірақ «Сент-Этьен» саяхатта гол соққандықтан көш бастады. «Ливерпульдің» бас жаттықтырушысы Боб Пейсли Фэрклоуды ойынның соңғы 20 минутында алаңға шығарды, ал соңғы алты минутта Фэрклоу қарсыластардың қақпасына қарай ұзақ пас беріп, екі «Сент-Этьен» қорғаушысын жеңіп, «Коп» тұсынан шешуші гол соқты. ITV комментаторы Джеральд Синштадт әйгілі түрде айғайлады: «Суперсуб тағы да гол соқты!» «Ливерпуль» тағы да Лига чемпионы атағын жеңіп алды және Уэмблидегі Англия кубогының финалына, ал Римдегі Еуропа кубогының финалына өтті. Пейсли Фэрклоуды Уэмбли командасына қоспады, өйткені ол тәжірибелі қанат шегі Иан Каллаганды орынбасар етіп тағайындады, нәтижесінде «Ливерпуль» «Манчестер Юнайтедке» есе жіберді. Алайда, ол Римде «Ливерпульдің» 3:1 есебімен жеңіске жеткен кезде орынбасар болды. Келесі маусымда Фэрклоу екі матчта да гол соқты, нәтижесінде «Ливерпуль» Еуропа Суперкубогында Киганның «Гамбург» клубын жалпы есеп бойынша 7:1 есебімен ұтты. «Ливерпуль» тағы да Еуропа кубогының финалына өтті, ал бұл жолы Фэрклоу матчты негізгі құрамда бастады. «Брюггеге» 1:0 есебімен жеңіске жетіп, «Ливерпуль» кубокты сақтап қалды. Ол сол маусымда 29 лигалық матчта 10 гол соқты, бірақ «қызылдар» Лига титулы мен Англия лигасының кубогы үшін жаңадан көтерілген «Ноттингем Форест» клубынан Брайан Клафтың басшылығымен жеңіліске ұшырады. 1978-79 маусымда «Ливерпуль» Лига чемпионы атағын қайта жеңіп алды, бірақ Фэрклоу тағы бір медальді жеңіп алу үшін жеткілікті матчтарда ойнамады, өйткені ол лигада бар болғаны төрт рет ойнап, екі гол соқты. Фэрклоу «Ливерпуль» сапындағы жалғыз хет-тригін 1980 жылдың 9 ақпанында «Карроу Роуд» стадионында «Норвич Сити» клубына қарсы өткен қызықты матчта 5:3 есебімен жеңіске жеткен кезде соқты. Оның голдары 4-ші, 18-ші және 75-ші минуттарда соғылды, ал Кенни Далглиш пен Джимми Кейс «қызылдарға» жеңіс сыйлады. Алайда, Фэрклоудың лигалық мүмкіндіктері сол маусымда қайтадан шектелді, өйткені ол лигада бар болғаны 14 матчта ойнап, бес гол соқты. Ол «Норвичте» соққан хет-тригінен кейін төрт күн өткен соң Лига кубогының жартылай финалының екінші матчында «Ноттингем Форестке» қарсы орынбасар ретінде алаңға шықты және «Ливерпульдің» «Анфилд» стадионында екі жылдық жеңіліссіз тізбегін сақтау үшін соңғы теңестіруді соқты. «Ливерпуль» жалпы есеп бойынша «Форстқа» есе жібергенімен, Фэрклоудың голы үйде қатарынан 85 матч жеңіліссіз өтудің ағылшын рекордын орнатуға көмектесті. Фэрклоу тағы бес жыл «Энфилдте» ойнады, бірақ клубтың алтын дәуірінде ол сирек негізгі құрамда ойнады. Ол резервте көп гол соқты, бірақ Далглиш пен Ян Раштың керемет серіктестігі оны негізгі құрамға қажет емес деп есептеді. 1982-83 маусымда ол лигада сегіз матчта үш гол соқты, бірақ титулды жеңіп алу үшін жеткілікті матчтарда ойнамады. Ол сондай-ақ алдыңғы екі маусымдағы Лига кубогының жеңімпаздарына қатыса алмады, ал 1981-82 маусымда «қызылдар» тағы бір лига титулын және Лига кубогын жеңіп алған кезде, ол негізгі құрамда бірде-бір матчта ойнаған жоқ. «Суперсуб» атауы Фэрклоудың «Ливерпульде» негізгі құрамда өткізген матчтарының санын жоққа шығарды; оның 153 матчының тек 61-і ғана орындықтан болды. Ол 55 гол соқты (олардың 34-і лигада), орташа есеппен әр 2,8 ойын сайын бір гол соқты. Фэрклоу «Ливерпульді» 1983 жылдың 4 шілдесінде NASL «Торонто Близзард» клубына қарызға бергеннен кейін тастап кетті. Кейін ол Швейцарияның «Люцерн» клубына ауысып, Англияға «Манчестер Сити», «Норвич», «Олдхэм Атлетик» және «Рочдейл» клубтарымен ойнау үшін оралды. Ол Бельгияның «Беверен» клубында үш маусым ойнап, содан кейін «Транмере Роверс» және «Уиган Атлетик» клубтарымен ойнау үшін үйіне оралды. Ол «Ноусли» клубында ойнап карьерасын аяқтады.

Known affectionately as Supersub (because he was a talented goalscorer who, in comparison with other players, rarely started matches for Liverpool – but frequently came into the match as a substitute to make an impact), Fairclough was born in inner city Liverpool and as a child moved to the new Cantril Farm housing estate in the 1960s due to slum clearances. He rose through the Liverpool ranks as a teenager and made his debut for the club on 1 November 1975 in the 1–0 league win over Middlesbrough at Ayresome Park. As the season progressed, Fairclough scored seven crucial goals in just 14 appearances to land Liverpool the League championship. Nine of these appearances were as substitute. His first goal for the club came three days after his debut on 4 November 1975, during the 6–0 defeat of Spanish side Real Sociedad at Anfield in a UEFA Cup 2nd round 2nd leg tie. The pecking order of strikers at the club saw Fairclough trailing behind the 'dream duo' of Kevin Keegan and John Toshack, as well as England centre forward David Johnson. In the 1976–77 season, Fairclough made more appearances as a substitute, because of a succession of injuries to Toshack. His most famous Liverpool goal came at Anfield as a substitute in a crucial European Cup quarter final against the French side St Etienne. Liverpool had been a goal adrift from the first leg in France, and when they went 2–1 up in the home return, the aggregate score was level at 2–2 but St Etienne led on the away goals rule. Liverpool's manager Bob Paisley sent Fairclough on in the last 20 minutes of the game and with six minutes remaining, Fairclough ran on to a long ball upfield and held off two St Etienne defenders to score the tie's decisive goal at the Kop end. ITV commentator Gerald Sinstadt famously bellowed: "Supersub strikes again!" Liverpool won the League title again and reached both the FA Cup final at Wembley and the European Cup final in Rome. Fairclough was not selected for the Wembley squad as Paisley named veteran winger Ian Callaghan as the substitute, and Liverpool lost to Manchester United. However, he was a substitute in Rome as Liverpool won 3–1. The following season, Fairclough scored a goal in each leg as Liverpool thrashed Keegan's Hamburg 7–1 on aggregate in the European Super Cup. Liverpool reached the European Cup final again and this time Fairclough started the match. A 1–0 victory over Bruges retained the trophy for Liverpool. He managed 29 league appearances that season, scoring 10 goals, but the Reds were beaten to both the league title and the Football League Cup by newly promoted Nottingham Forest under Brian Clough. In 1978–79, Liverpool regained their league championship crown but Fairclough did not play enough games to seal another title medal, as he had played just four times in the league, scoring twice. Fairclough scored his only Liverpool hat trick on 9 February 1980 in the thrilling 5–3 league victory over Norwich City at Carrow Road. His goals came in the 4th, 18th and 75th minutes, with Kenny Dalglish and Jimmy Case scoring to guarantee a late win for the Reds. However, Fairclough's league chances were again restricted that season, as he played just 14 league games and scored five goals. He came on as a substitute in the League Cup semi final second leg against Nottingham Forest four days after his hat trick at Norwich, and scored a late equaliser to preserve Liverpool's long two year unbeaten run at Anfield. Even though Liverpool went out on aggregate to Forest, Fairclough's goal helped create an English record of eighty five unbeaten matches in succession at home. Fairclough spent another five years at Anfield, although in what was a golden era for the club, he was rarely in the first team. He was a prolific scorer in the reserves, but the phenomenal partnership of Dalglish and Ian Rush rendered him surplus to first team requirements. In the 1982–83 season he scored three times in eight league appearances but failed to play enough games to merit a title medal. He had also failed to make the squad for the League Cup victories of the previous two seasons, and in the 1981–82 season, when the Reds won another league title as well as the League Cup, he did not play a single first team game. The Supersub tag belied the number of first team starts Fairclough made at Liverpool; of his 153 appearances, only 61 were from the bench. He scored 55 goals (34 of them in the league), averaging a goal every 2.8 games. Fairclough left Liverpool on 4 July 1983 after a loan spell at NASL side Toronto Blizzard. He then moved to the Swiss side FC Lucerne before returning to England for spells with Manchester City, Norwich, Oldham Athletic and Rochdale. He moved overseas once more to Belgium club Beveren for three seasons before returning home for stints with Tranmere Rovers and Wigan Athletic. He ended his playing days at non league Knowsley.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

Фэрклоу қазір сарапшы ретінде жұмыс істейді, сондай-ақ банкеттерде де сөз сөйлейді, әрі «Ливерпуль» футбол клубының ресми веб-сайтында апта сайын мақала жазады. Фэрклоу әлі де «Энфилдтің» адал жанкүйерлерінің сүйіктісі болып табылады және 2006 жылғы «Копты дүр сілкіндірген 100 ойыншы» сауалнамасында 18-орынға ие болды. Сауалнаманы «Қызылдардың» ресми сайты жүргізді, онда бүкіл әлемнен 110 000 жанкүйер қатысып, барлық уақыттағы сүйікті 10 «Ливерпуль» ойыншысын тізімдеді. Фэрклоудың 18-орыны Джон Тошақтың 34-орынынан және Дэвид Джонсонның 77-орынынан жоғары болды, олар Фэрклоудың «Ливерпульде» көбірек ойынға қатысуына кедергі келтірген екі ойыншы. Фэрклоу 2011 жылдың 9 сәуірінде қайтыс болған Ян Фэрклоуға үйленген. Ян 6 сәуір күні таңертең миға қан құйылудан кенеттен құлап, үш күннен кейін қайтыс болды. 2011 жылдың 11 сәуірінде «Ливерпуль» мен «Манчестер Сити» арасындағы матч алдында «Энфилд» стадионында Ян (сондай-ақ 96 «Хиллсборо» құрбандары мен Ливерпульдік сарбаз Марк Бурган) үшін бір минуттық үнсіздік сақталды. Фэрклоу мен Янның Том және Софи есімді екі баласы бар. Фэрклоу 2010 жылдың 3 қазанында 53 жасында жеңіл жүрек шабуына ұшырады, бірақ толыққанды жазылып кетті.