Румыниядағы венгрлердің демократиялық одағы

Кіріспе

Румыниядағы мажарлардың демократиялық альянсы (РМДСЗ; Romániai Magyar Demokrata Szövetség, RMDSZ; Uniunea Democrată Maghiară din România, UDMR) – Румыниядағы маңызды мажар азшылығын өкілдік етуді мақсат тұтқан саяси партия. Партия өзін партия емес, азшылықтар мүдделерінің федерациясы деп есептейді.

Партия Еуропалық халықтық партиясының (ЕХП) және Орталық демократтар халықаралық ұйымының (CDI) мүшесі болып табылады.

Тарих

UDMR 1989 жылғы 25 желтоқсанда, 1989 жылғы Румыния революциясында коммунистік диктатура құлағаннан кейін, Румыниядағы венгр қауымдастығының мүдделерін қоғамдық тұрғыда білдіру үшін құрылды. Оның алғашқы президенті 1990-шы жылдардың басында жазушы Геза Домокос болды. UDMR 1990, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008 және 2012 жылдардағы сайлауларда тұрақты нәтижелерге қол жеткізді, Парламенттің екі палатасында да өкілдік алды, бірақ 1996 жылға дейін оппозицияда болды. 1996 жылдан бастап партия Румынияның Демократиялық конвенциясымен (Convenția Democrată Română) (CDR) – сол жылы сайлауда жеңіске жеткен кең орталық-оңшыл альянспен бірлесіп үкім етті және Виктор Чорбеа үкіметінде бірнеше лауазымды иеленді. Төрт жыл өткен соң, оппозициялық Румынияның Социал-демократиялық партиясы (PSD) 2000 жылғы сайлауда жеңіске жетті. UDMR жаңа үкіметке коалициялық серіктес ретінде қосылмаса да, PSD-мен бірнеше жылдық келісімшарттарға қол қойды, онда PSD парламентте UDMR-дің қолдауын алу үшін венгр азшылық қауымдастығына белгілі бір заңдық құқықтарды жүзеге асыруға уәде берді. 2004 жылғы сайлауда UDMR президенттік сайлауда жеңіске жетуге үміткер болған Социал-демократиялық партияның Адриан Нэстасеге қолдау көрсету үшін одақ құрды, бірақ Траян Бэсескудің күтпеген жеңісі Румыния саяси кеңістігін дүрліктірді. Келіссөздерден кейін UDMR Румыниялық гуманистік партиясымен (кейіннен Консервативтік партияға айналды) PSD одағынан шығып, Әділет және Ақиқат альянсымен (DA) коалиция құруға уәде берді. UDMR үкіметте лауазымдар алды. 2008 жылғы парламенттік сайлаудан кейін UDMR оппозицияға өтті. 2009 жылы Эмиль Боцтың сол және оңшыл үлкен коалициялық үкіметіне қарсы сенімсіздік дауысы қабылданғаннан кейін UDMR жаңа Эмиль Боц кабинетінің құрамына кірді және Эмиль Боцтың отставкасынан кейін Михай Разван Унгуреану кабинетінің PDL және UNPR-мен бірге кіші коалициялық серіктесі ретінде қызметін жалғастырды. 2012 жылы Румыния Парламенті Унгуреану кабинетіне сенімсіздік білдірді. Виктор Понта басқаратын Социал-либералдық одақ (USL) үкіметі құрылғаннан кейін UDMR оппозицияға өтті. 2012 жылғы сайлаудан кейін сол партиялар Виктор Понтаның басшылығымен үкімет құруды жалғастырды. 2014 жылы партиялық коалицияның либералдық бөлігі үкіметтен шықты, ал UDMR, ПК және UNPR жаңа үкіметке қосылды. UDMR 2014 жылдың желтоқсанында Клаус Йоханнис Румыния президенті болып сайланғаннан кейін көп ұзамай үкіметтен кетті. Содан кейін UDMR 2020 жылдың желтоқсанына дейін үлкен коалицияның бөлігі болғанға дейін басқа биліктегі көпшілікке көбінесе сенім мен қолдау келісімдерін ұсынды. Чукэ кабинеті отставкаға кеткеннен кейін UDMR коалициядан шықты, себебі Ұлттық либералдар Чукэ кабинетінде UDMR ұстаған Даму, қоғамдық жұмыстар және әкімшілік министрлігін өздеріне алуды шешті.

The UDMR was founded on 25 December 1989, immediately after the fall of the Communist dictatorship in the Romanian Revolution of 1989 to represent in public the interests of the Hungarian community of Romania. Its first president was writer Géza Domokos during the early 1990s. The UDMR obtained consistent results during the 1990, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, and the 2012 elections, gaining representation in both houses of the Parliament, yet until 1996 the UDMR acted in opposition. From 1996 onwards, the party governed in a coalition with the Romanian Democratic Convention (Convenția Democrată Română) (CDR)—a wide centre right alliance that won the elections that year—and obtained some positions in the government of Victor Ciorbea. Four years later, the opposition party, the Social Democratic Party of Romania (PSD) won the 2000 elections. Although the UDMR did not join the new government as a coalition partner, it did sign a series of annual contracts with the PSD in which the PSD pledged to implement certain legal rights for the Hungarian minority community in return for UDMR's endorsement in parliament. In the 2004 elections, the UDMR made an alliance to back Adrian Năstase of the Social Democratic Party, who was the favourite to win the presidential elections, but the surprise victory of Traian Băsescu rocked the Romanian political spectrum. After negotiations, the UDMR, together with the Romanian Humanist Party (later to become the Conservative Party), defected from the PSD alliance and pledged to form a coalition with the Justice and Truth Alliance (DA). The UDMR obtained positions in the government. After the 2008 legislative elections UDMR entered in opposition. In 2009, after the adoption of a motion of no confidence against the Emil Boc's left and right grand coalition government, the UDMR became part of the new Emil Boc Cabinet, and continued after Emil Boc's resignation as junior coalition partner of the Mihai Răzvan Ungureanu Cabinet together with the PDL and UNPR. In 2012 the Romanian Parliament voted a motion of no confidence against the Ungureanu Cabinet. After the formation of the Social Liberal Union (USL) government led by Victor Ponta, the UDMR entered the opposition. After the 2012 elections the same parties continued to form a government under the leadership of Victor Ponta. In 2014 the liberal part of the party coalition left the government, while the UDMR, PC, and UNPR joined the new government. The UDMR left the government in December 2014, shortly after the landslide victory of Klaus Iohannis as President of Romania. Subsequently, the UDMR provided mostly confidence and supply agreements to other ruling majorities before becoming part of a grand coalition after December, 2020. After the resignation of the Ciucă Cabinet, UDMR withdrew from the coalition, after the National Liberals decided to take the Minister of Development, Public Works and Administration, which was held by UDMR in the Ciucă Cabinet.

Мәртебе

UDMR заңды түрде тіркелген саяси партия емес, бірақ 68/1992 Заңының 4(2) тармағына сәйкес сайлауға қатысады, онда ұлттық азшылықтарды ұдайы тіркелген саяси партиялармен теңестіреді. UDMR – Румыниядағы этникалық венгр қауымдастығының «одағы», ол әртүрлі идеологиялық бағыттардың, әлеуметтік, ғылыми, мәдени немесе кәсіби топтардың бірнеше платформаларын, сондай-ақ қауымдасқан ұйымдар, жастар және әйелдер ұйымдарын біріктіреді. UDMR Румынияның мадьяр (этникалық венгр) қауымдастығын ұсынып тұр (2011 жылғы халық санауы бойынша 1 237 746 азамат). Венгрлер Трансильвания халқының 18,9% құрайды; ал Шекелер жерінде (Харгита, Ковасна және Муреш округтерінің бір бөлігі) олар көпшілікті құрайды. Румыниядағы венгр халқының басым көпшілігі (99%) Трансильвания округтерінде (Арад, Бистрица-Нэсауд, Бихор, Брашов, Альба, Харгита, Хунедоара, Клуж, Ковасна, Караш-Северин, Марамуреш, Муреш, Сату-Маре, Сибиу, Селайж, Тимиш) тұрады. Ұлттық сайлауларда одақ тұрақты түрде шамамен 6% дауыс алады, бұл этникалық венгр сайлаушыларының үлесімен (6,5%) сәйкес келеді.

Құрылымы

Ұйымның президенті – 2011 жылы партия съезінде сайланған Хунор Келемен. Жазушы Бела Марко 1993 жылдан бастап бұл лауазымды атқарған. Одан бұрын 1990 жылдан 1993 жылға дейін президент болған Геза Домокос болды. UDMR Трансильванияның барлық аймақтарын, астанасы Бухарестті, Трансильваниядан тыс бірнеше облыстарды, сондай-ақ әртүрлі саяси идеологияларды (христиан-демократиялық, социалистік, либералдық, ұлттық-либералдық) ұсынатын платформаларды қамтитын 22 аумақтық ұйымнан тұрады. Оның азаматтық қоғамды немесе әлеуметтік, ғылыми, өнер немесе кәсіби салаларды ұсынатын бірнеше байланысты серіктестері мен топтары бар. Шешім қабылдау органдары ретінде UDMR Конгрессті, Өкілдер кеңесін, Тұрақты кеңесті және Президенттікті пайдаланады. Атқарушы президенттік – одақтың атқарушы органы. Одақтың кеңесші органдары: Өңірлік президенттердің кеңесші кеңесі, Платформалардың кеңесші кеңесі және Өзін-өзі басқарудың ұлттық кеңесі. Бақылауды жүзеге асыратын органдар – Ережелерді бақылау комитеті, Этика және тәртіп комитеті. Сонымен қатар, Президент Экономикалық кеңес және Сыртқы істер кеңесі сияқты басқа да кеңесші органдарды үнемі шақырады.

Парламент сайлауы

СайлауСенаттық ПалатаПозицияНәтижесіДауыс%ОрындықтарДауыс%Орындықтар1990991,6017.231,004,3537.201992811,2907.46831,4697.58 1996812,6286.64837,7606.822000736,8636.80751,3106.90Румынияның әлеуметтік-демократиялық полюсін қолдау2004628,125 6.17637,1096.102008425,0086.20440,4496.39 үкімет (2008–2009) (2009–2012) (2012)2012380,6565.14388,5285.24 (2014)Технократияны қолдау (2016435,9696.19440,4096.24) Румынияның социал-демократиялық партиясын қолдау (2017–2019) (2019)Румынияның Ұлттық либералды партиясын қолдау (2019–2020) (2020)2020339,0305.74348,2625.89 (2021–2023)

Жергілікті сайлау

Сайлау округ кеңесшілері (CJ) Әкімдер Жергілікті кеңесшілер (CL) Халық дауысы % Орын дауысы % Орын дауысы % Орын дауысы % Орын2008429,3295.13378,4134.28404,6574.752012473,7835.60400,6274.89435,2055.412016411,8234.98315,2363.69390,3214.662020379,9245.28299,3344.01362,4424.92379,9245.28

Сайлау округ президенттері (PCJ) Орын дауысы % Орын19921996200020042008419,0285.262012467,4205.4520162020366,4805.04

Еуропалық сайлау

Сайлау Дауыс саны Пайыздық үлес Еуропарламент депутаттары Позиция ЕО партиясы Еуропарламент тобы 2007 282,929 5,52% ЕОП ЕОП тобы 2009 431,739 8,92% ЕОП ЕОП тобы 2014 350,689 6,29% ЕОП ЕОП тобы 2019 476,777 5,26% ЕОП ЕОП тобы