Кіріспе

Операциялық жүйе° Stratus VOS (Virtual Operating System) – Stratus Technologies компаниясының қатеге төзімді компьютерлік жүйелерінде жұмыс істейтін, эксклюзивті операциялық жүйе. VOS, Stratus-тың ftServer және Continuum платформаларында қолжетімді. VOS қолданушылары оны үздіксіз қолжетімділікті қажет ететін, үлкен көлемдегі транзакциялық өңдеу қолданбаларын қолдау үшін пайдаланады. VOS ерекшелігі – толық синхронды аппараттық құралдарда жұмыс істейтін санаулы операциялық жүйелердің бірі болуы. 1980-ші жылдары Stratus VOS-тің IBM нұсқасы болған және ол System/88 Операциялық жүйесі деп аталған.

Тарих

VOS бастапқыда жоғары қауіпсіздікті транзакцияларды өңдеу ортасы ретінде, қателерге төзімді аппараттық құралдарға бейімделіп жобаланған. Ол MIT / Bell Laboratories / General Electric (кейін Honeywell) Multics жобасынан алынған көптеген тәжірибелік дизайндық шешімдерді қамтиды. 1984 жылы Stratus, VOS-қа Unix System Facilities (USF) деп аталатын UNIX System V жүйесін қосты, осы арқылы Unix және VOS ядро деңгейінде біріктірілді. Соңғы жылдары Stratus POSIX стандартымен үйлесімділікті қамтамасыз етті, соның нәтижесінде көптеген ашық кодты бағдарламалар VOS-та жұмыс істей алады. Бәсекелес жабық операциялық жүйелер сияқты, VOS-тың нарықтағы үлесі 1990-жылдар мен 2000-жылдардың басында үздіксіз азайды.

VOS үшін бағдарламалау

VOS PL/I, COBOL, Pascal, FORTRAN, C (VOS C және GCC компиляторларымен) және C++ (сонымен бірге GCC) компиляторларын ұсынады. Бұл бағдарламалау тілдерінің әрқайсысы VOS жүйелік шақыруларын жасай алады (мысалы, файлдан жазбаны оқу үшін s$seq қолданылады) және PL/I стилінде әр түрлі ұзындықтағы тізбектерді қолдау үшін кеңейтулерге ие. Әдетте, әзірлеушілер жүйеде компиляция жасаудан бұрын өзінің сүйікті VOS мәтіндік редакторында немесе офлайн режимде код жазады; VOS IDE қолданбалары жоқ. Тарихында Stratus Motorola 68000 микропроцессорлар отбасы (“FT” және “XA” сериялары), Intel i860 микропроцессорлар отбасы (“XA/R” сериясы), HP PA RISC процессорлар отбасы (“Continuum” сериясы) және Intel Xeon x86 процессорлар отбасы (“V сериясы”) негізінде аппараттық платформаларды ұсынды. VOS-тің барлық нұсқалары түпкілікті нұсқаулар жиынтығына бағытталған компиляторларды ұсынады, ал VOS-тің кейбір нұсқалары кросс-компиляторларды ұсынады. Stratus VOS 14.3 нұсқасында (Continuum-да) POSIX API қолдауын қосты және VOS 14.4 нұсқасында GNU C/C++ компиляторына, GNU gdb дебьюгеріне және көптеген POSIX командаларына қолдау қосты. VOS-тің әрбір жаңа нұсқасы POSIX.1 мүмкіндіктерін кеңейтіп, көптеген пайдаланушы режиміндегі ашық кодты пакеттерді сәтті құруға мүмкіндік берді. Осы себепті 17.0 нұсқасынан бастап Stratus VOS-ті OpenVOS деп атады. Stratus Samba, OpenSSL, OpenSSH, GNU Privacy Guard, OpenLDAP, Berkeley DB, MySQL Community Server, Apache, IBM WebSphere MQ және Java-ның қауымдастық нұсқасының қолдау тапқан порттарын ұсынады. VOS-тағы сандық мәндер негізгі аппараттық платформаның енділігіне қарамастан әрқашан үлкен ендиан болып табылады. Little endian x86 процессорлары бар серверлерде компиляторлар деректерді түпкілікті little endian пішіміне немесе одан түрлендіру үшін жадыға мәндерді оқу немесе жазу алдында байт алмасуды жүргізеді.

Командалық макрос тілі

VOS-та жетілдірілген командалық макрос тілі бар, оны мәзір жүйелерін құру, тапсырмаларды автоматтандыру сияқты жұмыстар үшін пайдалануға болады. VOS командалық макростары командалық жол арқылы немесе пайдаланушы интерфейсі "формасы" арқылы аргументтерді қабылдайды. Аргументтер командалық макростың басындағы "параметрлер" бөлімінде анықталады. Тіл if/then/else, логикалық операциялар, "while" циклдары, "goto" және қате туралы толыққанды хабарлама беруді қоса алғанда, түрлі операторларды қолдайды. Командалық макрос тілі интерактивті және интерактивті емес (топтық немесе іске қосылған процесс) режимдерде орындалуы мүмкін. Ол бағдарламаларды автоматтандыру, сұрақтарды анықтау және тиісті жауаптарды жіберу үшін қолданылуы мүмкін. Осының нәтижесінде Stratus командалық макрос тілінің мүмкіндіктерін шектеуге мәжбүр болды. Макрос тілінде пайдаланушы анықтаған функцияларды қолдау жоқ және файлдарды қосу да қиынға соғады. Мәтінді өңдеуде қателер жиі кездеседі, әсіресе кіріктірілген басқару белгілері болғанда. VOS командалық макросы үшін Visual Studio Code синтаксистік бояу кеңейтуін Visual Studio Marketplace-де табуға болады.

Тарату

VOS тек Stratus Technologies компаниясы арқылы тарайды. Тарату ортасы Continuum үшін 3,5 мм DAT таспасы, ал V сериясы платформаларының бастапқы нұсқалары үшін SDLT таспасы болып табылады. OpenVOS 17.0 нұсқасынан бастап, Stratus OpenVOS-ты DVD-де таратуға немесе релиз файлын жүктеуге қолдау көрсетеді. Бағдарламалық қамтаманы Stratus техникалық маманы немесе тапсырыс берушінің жүйелік әкімшісі орната алады.

Интерфейсі

Командалық желі интерфейсі - VOS жүйесінің негізгі және ең қуатты пайдаланушы интерфейсі. Пайдаланушылар қажет болған жағдайда командалық макроскрипттер арқылы "формаға" негізделген ішкі жүйеге шектелуі мүмкін, бірақ тәжірибелі пайдаланушы бұдан шығып, командалық жолға қол жеткізе алады. (Шын мәнінде, Stratus жүйе әкімшісі пайдаланушының тіркелгісін сондай етіп орнатуы мүмкін, FMS—Stratus Forms Management System—ден командалық жолға шығу әрекеті пайдаланушының тіркелгісінен шығарылуына әкеледі.) Командалық макростар мен бағдарламаларды аргументпен шақырып, барлық қолжетімді параметрлерді тізімдейтін нысанды көрсетуге болады, оны пайдаланушы "Tab" пернесін қолдана отырып, шарлай алады. Әрбір параметр, әдетте, пайдаланушының енгізе алатын мәліметін бақылауға шектеледі. Бұл жарамды мәндердің тізімдерін, сандық мәліметтерді ғана, мәтіндік мәліметтерді ғана және т.б. қамтиды. Параметрлерді "құпия" белгісі арқылы жасыруға немесе міндетті етуге болады. VOS-тағы барлық командалар сөздерді бөліп көрсететін төменгі сызықтармен толық анықталады. Мысалы, жұмыс каталогын өзгертеді. VOS көмек жүйесі осы конвенцияны мүмкін командалардың кіші жиынтығын іздейтін пайдаланушыларға көмектесу үшін қолданады; мысалы, "өзгерту" дегенге қатысты командалар іздеу арқылы табылады. Пайдаланушылар командалардың аббревиатураларын қамтитын файл арқылы команда интерфейсін өзгерте алады. Команда аббревиатуралары әдетте олар білдіретін команданың алғашқы әріптерімен аталады, сондықтан оларды кеңейтіп .

Жүйелік қолданбалар

VOS Continuum және ftServer жүйелерінде қолданылады, екеуі де жоғары сенімділікке ие болу үшін жасалған. Сондықтан, бұл жүйелер көбінесе қауіпсіздік маңызды немесе өте маңызды тапсырмаларды орындайтын салаларда қолданылады, мысалы банктерде, ауруханаларда, телекоммуникация және транзакциялық өңдеу компанияларында.

Байланыс

VOS келесі протоколдарды қолдайды. Бұл OS TCP/IP бірнеше функцияларды қолдағандықтан, функционалдықтың жоғалуына әкелуі мүмкін, себебі бұл функциялар OSI стандартына сәйкес келмейді және олар қолданудан алынып тасталды. V сериясы іске қосылатын ftServer жабдығы тек TCP/IP және X.25 (X.25 тек қосымша NIO құрылғысымен жабдықталған жағдайда ғана) протоколдарын қолдайды. Websphere MQ 6.0 (ә.қ.а. MQ Series) TCP/IP негізінде жұмыс істейді; демек, ол да ftServer жабдығымен қолдалады. Ескі протоколдарды қолдайтын құрылғылар Continuum жабдығында жұмыс істейді және ағымдағы жабдықтан Open StrataLINK желісі арқылы қолжетімді болуы мүмкін.

Қатеге төзімділік

VOS-ке қатеге төзімділік бастапқы деңгейден құрылған. Аппараттық деңгейде негізгі құрылғылар синхронды екі жақты режимде жұмыс істейді, яғни екі бірдей құрылғы бір уақытта бірдей амал атқарады. (Сонымен қатар, әрбір құрылғы немесе тақта аппараттық деңгейде ішкі тақта ақауларын анықтау үшін де екі жақты болып келеді, сондықтан Stratus аппараттық құрылғысын "бірқадамды синхронды" деп атауға болады.) Операциялық жүйе бұл тақталарды үздіксіз бақылайды және кез келген шағын қателіктерді (мысалы, дискіге дұрыс жазылмаған немесе оқылмаған деректер) түзете алады. Қателіктердің қабылдауға келмейтін саны туралы хабарлаған кез келген тақта жүйеден уақытша шығарылады; екі жақты тақта проблеманы жылдам түзету арқылы шешкенге дейін жұмысын жалғастырады. Бұл процессорларды, дискілерді және логикалық тұрғыдан екі жақты жұмыс істеуге болатын кез келген басқа құрылғыны қамтиды (анықтама бойынша байланыс құрылғылары бұл санатқа кірмейді). Жүйе әдеттегідей жұмысын жалғастырады және RSN (Алыс сервистік желі) арқылы Stratus Тұтынушылар қызметіне автоматты түрде қате туралы хабарлама жібереді. Stratus Тұтынушылар қызметі мәселені зерттеу және ауыстыруға қажетті бөлшектерді жіберу үшін RSN арқылы жүйеге қосылады. Операциялық жүйе аппараттық құрылғының біржақты ақауына байланысты жүйенің істен шығуына жол бермейтіндей етіп жасалған.

Файл жүйесінің қауіпсіздігі

VOS барлық файлдарға, каталогтарға және құрылғыларға жазу, оқу, орындау және жоқ (бос) кіруді қолдайды (әрине, каталогтар мен файлдардың кіру тізімдері шамалы өзгеше). Кіруді пайдаланушыларға, топтарға немесе барлық қолданушыларға беруге болады. Орындалатын бағдарламаны іске қосу үшін тек оқу кіруі қажет, егер пайдаланушы сол бағдарлама орналасқан каталогқа «статус» кіруі болса. VOS Multics жүйесінен кіруді бақылау тізімдерін мұралады және каталогтар үшін де кіруді бақылау тізімдерін іске асырады. Егер файлда кіруді бақылау тізімі болмаса, оны қамтитын каталогтың әдепкі кіруді бақылау тізімі қолданылады. Құрылғыларға кіру әдетте әкімшінің құрылғыға сілтемеленген файл жасауы арқылы басқарылады. (Бұл OpenVOS үшін дұрыс болуы мүмкін, бірақ бастапқы операциялық жүйеге қатысты емес.) Содан кейін осы файлға кіру беріледі, бұл құрылғыға кіруді анықтайды.

StrataLINK- ті ашу

VOS әрқашан желілік ортаны білетін операциялық жүйе болды. Негізінен, түпнұсқа API-дегі әрбір жүйелік шақыруда операцияның қай компьютерге әсер ететінін анықтайтын параметр болады. Егер операция жергілікті болмаса, ол қашықтанғы субпроцедура шақыру арқылы мақсатты компьютерге қайта бағытталады. Мысалы, файл атаулары файлдың қай компьютерде орналасқанын көрсету үшін талданады. StrataLINK желілік моделі компьютерлерді атау үшін екі деңгейлі иерархияны қолданады: әрбір компьютер модуль деп аталады, ал модульдер жүйелерге біріктіріледі. Әрбір жүйе бірлік ретінде басқарылады. Яғни, жүйедегі барлық модульдер сол жүйедегі барлық дискілер мен аппараттық құрылғыларды біледі. Осының нәтижесінде жүйе атауымен басталатын файл атауы басқа компьютерлердегі файлдарды білдіреді және оны ешқандай арнайы желілік конфигурациясыз ашуға болады. Бұл құрылғыларға да қатысты. Басқа жүйелік объектілер, мысалы, процестер, %system#module форматында жазылған модуль атауларын пайдаланып сілтемеленеді. VOS жүйесі мен модульдерінің атауларының IP-адрестермен немесе домендік атаулармен тікелей байланысы жоқ. VOS API 1980-ші жылдардың соңында, Интернет кеңінен қолданысқа түсер алдында және URL-дер ойлап табылғанға дейін әзірленді. Тарихи тұрғыдан алғанда, StrataLINK – бұл 10 Мб CSMA/CD сақиналық желі болды, ол сол кезде жоғары өнімділікті (сол уақытқа қарай) қамтамасыз етті және өте аз жадты және процессор ресурстарын қажет етті. Бұл желі 10 Мб-тан асып дамытылмады және Ethernet доминантты желілік стандартқа айналғандықтан, сондай-ақ жад пен процессорлық қуат арзандағандықтан TCP/IP пайдалануға көшті. Open StrataLINK кең аумақтық байланыс үшін X.25-ті де қолдана алады. Open StrataLINK протоколдарын кең аумақтық байланыс үшін пайдалану StrataNET деп те аталады.