Кіріспе

Баден (['b//eɪ//d//ɛ//n/ BAY den) – Канаданың Оңтүстік-Батыс Онтарио провинциясындағы Уотерлоо аймақтық муниципалитетіне қарасты Уилмот қалашығындағы қала маңындағы елді мекен. Ол Германияның Баден-Баден қаласының құрметіне аталған; қалашық статистикасы бойынша 2015 жылғы халық саны шамамен 4940 адамды құрайды. Аймақта Баден мұнарасы орналасқан – Баден төбелерінің бірінде орналасқан ірі теледидар, радио және байланыс мұнарасы. Бұл мұнара Китченердегі CTV телеарнасының филиалы CKCO DT, сондай-ақ Китченерде студиялары бар CFCA FM және CHYM FM радиостанцияларының хабар таратушысы болып табылады. Аймақтың көп бөлігі егістік жерлерді алып жатыр, сонымен қатар қарағай ормандары да бар. Жергілікті жоғары мектеп – Уотерлоо Оксфорд округінің орта мектебі қаланың шетінде орналасқан, ал мүсіндер паркі «Премьер-министрлер жолы» Килбрайд сарайының жанындағы жерде орналасқан.

Тарих

Бұл аймаққа алғаш рет 1854 жылы Джейкоб Бек қоныс аударды; ол Spring Creek-те үлкен ұн диірменін ашты. Келесі жиырма жылда екінші ұн диірмені, екі арақ диірмені, зығыр диірмені және темір құю зауыты да ашылды. Елді мекен бастапқыда Вайсенбург деп аталды. 1855 жылы құрылған және дамыған Баден ауылы, алдымен осы аймақта тұратын жалғыз басты адамның құрметіне аталды. Германияның Баден-Баден ұлы княздығында туған Джейкоб Бек ауылға қоныстанды және кейіннен 1854 жылы оны Баден деп атады. Баден сонымен қатар Онтарионың мемлекеттік гидроэлектр жүйесін құрған сэр Адам Бектің туған жері болды. 1864 жылға қарай қалада мектеп болды және халқы 400 адамды құрады. Баден қаласының жанында 1822 жылы шамамен жетпіс отбасымен келген Германияның Мюнхен қаласынан келген амиш-меннонит Кристиан Нафцигерді еске алатын тарихи тақта орнатылған. Жергілікті меннониттердің көмегімен ол үкіметтен "неміс блогын" (қазіргі Уилмот қалашығы) алуға қол жеткізді; көптеген басқа амиштер де Еуропадан осында қоныстанды. Баденде тарихи Килбрайд сарайы орналасқан, оны 1877 жылы сәтті зығыр майы компаниясының негізін қалаушы Джеймс Ливингстон салған, ол кейіннен Онтарионың Заңнамалық Ассамблеясында және Канаданың Өкілдер палатасында аймақтың өкілі болды. Үйді сәулетші Дэвид В. Гингерих жобалаған, ол сонымен қатар Mutual Life кеңсе ғимараты, Ватерлоо қалалық үйі және Ватерлоо округінің түрмесіндегі губернатордың (басшының) үйі сияқты ірі жобаларды жобалаған. 1993 жылы Килбрайд сарайы Уилмот қалашығынан сатып алынып, қалпына келтірілді, бұл жобаға 6,2 миллион доллар жұмсалды. 1994 жылы сарай Канаданың ұлттық тарихи орны болып жарияланды және Уилмот қалашығының әкімшілік кеңселері мен кеңес палатасы бастапқы ғимаратқа қосылған жаңа бөлімде орналасқан. Баден сонымен қатар сэр Адам Бектің туған қаласы болды, ол гидроэлектр қуатын дамытуға бастама көтерді. Жеке қаржыландырылатын жоба Канаданың 150 жылдығына арналған жоба ретінде жоспарланған және көптеген дау-дамағдарлықтарға тап болды. 2016 жылы Уилмот қалашығының кеңесшілері оны бірауыздан мақұлдады, бұрын Китченердің Виктория паркіне және Уилфрид Лориер университетінің кампусына орнатуға тырысқанда, жобаның орындылығына байланысты халықтың наразылығына тап болғаннан кейін. 2020 жылдың маусым айына дейін Роберт Борден, Ким Кэмпбелл, Уильям Лайон Маккензи Кинг, Джон А. Макдональд және Лестер Б. Пирсонның мүсіндері орнатылды. Сэр Джон А. Макдональдтың мүсіні алғаш рет 2016 жылдың маусым айында орнатылды. Бұрын ол Лориер кампусына орнатылған, бірақ Макдональдтың Канадалық индейлердің тұрғын мектептер жүйесін құрудағы рөліне байланысты алаңдаушылық туындағаннан кейін алынып, басқа жерге көшірілді. 2020 жылдың маусым айында Макдональдтың мүсініне қызыл бояу төгілгеннен кейін мүсін жобасына қатысты дау қайта көтерілді. Бұл оқиға Ұлттық жергілікті халықтар күнінің тойлануымен бірге болды. Бұл оқиғалар Солтүстік Америкада Джордж Флойдтың Миннеаполисте өлтірілуінен кейін ескерткіштер мен мемориалдарды алып тастау туралы шақыруларға байланысты болды. Вилмот қаласының әкімі Лес Армстронг премьер-министрлер жолын қорғап, Макдональд туралы зерттеу жүргізбегендерге наразылығын білдірді. Кри метисі білім берушісі Лори Кэмпбелл контексттік ақпараттың жетіспеуіне байланысты тарихи ақпарат туралы хабардарлықты арттыру үшін қоғамдық мүсіндердің мүмкіндіктерін сынға алды. Кемпбелл мұражайларды осындай орнатулар үшін жақсырақ және қауіпсіз орындар деп санайды, олардың ашық кеңістікте болуын "ауыр" деп сипаттады.

Көлік

Grand Trunk Railway бастапқыда 19 ғасырдың ортасында Оңтүстік-Батыс Онтариоға теміржол желісін салды, және Бадендегі станция кем дегенде 1950 жылдарға дейін сақталды. Бұл желі қазір CN Guelph тармағы ретінде бар, ол Китченердегі Парк-стрит көпірінен басталып (шығысқа қарай Metrolinx Guelph тармағы ретінде жалғасады) Лондон, Онтариодағы Лондон қиылысына дейін созылады, онда CP Galt тармағынан өтіп, CN Dundas тармағымен қосылады. Баден – Guelph тармағындағы теміржол тірегінің орны, сондай-ақ Pestell Group компаниясы салған өнеркәсіптік тармақ. Қазіргі уақытта Баденге жолаушылар пойызы қатынайды, бірақ Уилмот қаласы болашақта Баденде GO Transit пойыздарының тұрақты тұрағы мен станциясы үшін жер бөліп қойған. Ең жақын жолаушылар станциясы – Китченер станциясы, оған Via Rail Corridor және GO Transit Kitchener бағытындағы пойыздар тоқтайды.