Кіріспе

Тасымалдау үшін паллеттегі қораптарды жинауға қолданылатын полимер
Ыстықпен қысылатын пленка

Ыстықпен қысылатын орама, сондай-ақ ыстықпен қысылатын пленка – полимерлі пластикалық пленкадан жасалған материал. Оған жылу әсер еткенде, ол жабатын затқа тығыз жабысады. Жылу қолмен ұсталатын жылу тапаншасымен (электрлік немесе газды) немесе өнім мен пленка конвейердегі жылу туннелі арқылы өтеді.

Құрамы

Ең көп қолданылатын қысқарту қаптамасы – полиолефин. Ол әртүрлі қалыңдықтарда, мөлдірліктерде, беріктіктерде және қысқару коэффициенттерінде қол жетімді. Екі негізгі пленка өзара байланысқан немесе байланыспаған болуы мүмкін. Басқа қысқарту пленкаларына ПВХ, полиэтилен, полипропилен және бірнеше басқа да құрастар кіреді. Тағамды қысқару үшін арнайы механикалық және кедергілік қасиеттерге ие экструзиялар мен ламинаттар қолданылады. Мысалы, бес қабатты құрылымы EP/EVA/кополиэстер/EVA/EP болуы мүмкін, мұнда EP – этиленпропилен, ал EVA – этиленвинилацетат сополимері. ПВХ жеңіл салмағы мен төмен құнының арқасында ең көп қолданылатын қысқарту қаптамасы. ПВХ берік және алуан түрлі мақсаттарда қолданылуы мүмкін. Дегенмен, оны жақсы желдетілетін жерде пайдалану керек, себебі ол күшті, зиянды иіс шығаруы мүмкін. ПВХ-ның ыдырауынан пайда болатын зиянды заттарға байланысты көптеген елдерде қолдануына тыйым салынған. ПВХ-ның кемшіліктеріне бунделдеуге қолайсыздығы, көміртегі қалдықтарының қалуы және қысқару күшінің төмендігі жатады. Полиолефин немесе POF қысқарту қаптамасы – өте берік және әмбебап болғандықтан жоғары сапалы қаптама. POF тесілуге төзімді және берік тігісіне ие, сондықтан оны бейпішін заттарды қаптауға болады. POF 35, 45, 60, 75 және 100, 1 милдік қалыңдықтарда қол жетімді. POF қысқарту қаптамасы 100% қайта өңдемелі материалдан жасалған және FDA бекіткен. Ол өте мөлдір және жылтыр, себебі сыртқы түрі маңызды. POF бірнеше затты біріктіруге өте ыңғайлы және толық және жылдам қысқару қабілетіне ие. ПЭ, полиолефин, иілгіш қорғау қаптамасының түрлі формаларында қолданылады. ПЭ үш түрлі формада болуы мүмкін: төмен тығыздықты полиэтилен (LDPE), сызықтық төмен тығыздықты полиэтилен (LLDPE) және жоғары тығыздықты полиэтилен (HDPE). Қысқару қаптамасы үшін LDPE ең жақсы таңдау, себебі ол жоғары беріктікке және ауыр заттарға арналған беріктікке ие. Бұл қаптамаларға графикалық суреттерді де басуға болады, ал LDPE ең жоғары сапаны қамтамасыз етеді. ПЭ қалыңдығы 1200 дейін жете алады, бұл қалыңдықтардың кең ауқымын ұсынады. ПЭ-нің кемшілігі – оның қысқару жылдамдығы төмен және басқа қаптамаларға қарағанда мөлдірлігі аз.

Өндiру

Қысылу пленкасы бір бағытта (бірбағытты немесе монобағытты) немесе екі бағытта (екібағытты) қысылуы мүмкін. Фильмдер жылумен өңделген кезде молекулаларды бастапқы кездейсоқ орналасуынан бағыттау үшін созылады. Фильмді салқындату оның сипаттамаларын белгілейді, оған дейін қайта қыздырылғанға дейін: бұл оның бастапқы өлшемдеріне қарай қысқаруына себеп болады. Бағыттаудан бұрын, парақтың немесе түтіктің молекулалары спагетти сияқты кездейсоқ түрде өріліп жатады. Молекулалар оралып, бұрылып, нақты орналасуы жоқ. Бірақ, созу күші қолданылғанда, тізбектердің аморфтық аймақтары түзуленіп, бағыттау бағытына сәйкес келеді. Дұрыс салқындату арқылы молекулалар осы күйде қатып қалады, тізбектердің қысқаруына жеткілікті жылу энергиясы қолданылғанға дейін. Бұл құбылысты резеңке лентаны созып, сосын сұйық азотқа батырып, созылған күйінде қатыру арқылы көруге болады. Лента жеткілікті суық температурада ұсталғанда осы күйінде қалады. Бірақ, жеткілікті жылу энергиясы қолданылғанда, резеңке лента бастапқы серпімді күйіне қайта оралады. Өндірістік масштабта бағыттау екі процесс арқылы жүзеге асырылуы мүмкін: тентерлік немесе көпіршік процесі. Тентерлік технология әртүрлі «жылумен бекітілген» өнімдерді жасау үшін қолданылады, ең көп таралғаны – екі осьті бағытталған полипропилен (BOPP) (жылумен бекіту – бұл фильмнің шектеулі күйде қайта қыздырылуы, нәтижесінде оның қысылу қасиеттері жойылады). Екінші өндірістік процесс – көпіршік процесі, кейде түтікшелік процесс деп те аталады. Бұл процесте бастапқы түтік, сыртқы немесе ішкі мандрелге үрлеу немесе құю арқылы жасалады. Бұл кезде бастапқы түтікті салқындатуға көмектесу үшін су қолданылады. Бастапқы түтік салқындатылғаннан кейін, ол қайта қыздырылып, ауамен екінші көпіршікке дейін кеңейтіледі. Көпіршік толтырылғанда, түтік екі бағытта бірдей бағытталады. Қысылу пленкаларының ассортименті жылдар бойы кеңейіп, бүгінде көптеген көп қабатты конструкциялар сатылуда. Қысылу пленкасының қасиеттеріне қысылу, жабысу, оптикалық сипаттамалар, беріктік және сырғанау жатады. Қысылу қасиеттеріне қатысты, басталу температурасы, еркін қысылу, қысылу күші, қысылу температурасының диапазоны, «жад» және жалпы қаптаманың сыртқы түрі кіреді.