Кіріспе
Digital компаниясының CRT-ға негізделген компьютерлік терминалы VT50 – Digital Equipment Corporation (DEC) компаниясы 1974 жылғы шілдеде ұсынған CRT-ға негізделген компьютерлік терминал. Ол 12 қатарлы және 80 бағанды үлкен әріптермен жазылған мәтінді көрсетті және бұрынғы VT05 моделіне негізделген кеңейтілген басқару белгілерімен және тек алға қарай прокрутканы қолданды. DEC компаниясының сол кездегі құжаттамасында терминалдар DECscope деп аталды, бұл атау басқа жерде дерлік кездеспеді. VT50 1975 жылғы қыркүйекте VT52 моделімен алмастырылғанға дейін қысқа ғана уақыт сатылды. VT52 24 қатарлы және 80 бағанды мәтінді көрсетті, сондай-ақ барлық 95 ASCII белгісін және 32 графикалық белгіні, екі бағытты прокрутканы және кеңейтілген басқару белгілері жүйесін қолдады. DEC компаниясы әртүрлі мақсаттар үшін қосымша жабдықтармен жаңартылған VT52 сериясын шығарды. VT52 отбасынан кейін 1978 жылы әлдеқайда жетілдірілген VT100 пайда болды.
The VT50 is a CRT based computer terminal that was introduced by Digital Equipment Corporation (DEC) in July 1974. It provided a display with 12 rows and 80 columns of upper case text, and used an expanded set of control characters and forward only scrolling based on the earlier VT05. DEC documentation of the era refers to the terminals as the DECscope, a name that was otherwise almost never seen. The VT50 was sold only for a short period before it was replaced by the VT52 in September 1975. The VT52 provided a screen of 24 rows and 80 columns of text and supported all 95 ASCII characters as well as 32 graphics characters, bi directional scrolling, and an expanded control character system. DEC produced a series of upgraded VT52's with additional hardware for various uses. The VT52 family was followed by the much more sophisticated VT100 in 1978.
Сипаттама
VT50 секундына 9600 битке дейінгі бад жылдамдығында асинхронды байланысты қолдады және толтыру белгілерін қажет етпеді. Басқа DEC терминалдары сияқты, VT50 сериясы RS 232 портымен және 20 мА ток тізбегімен жабдықталған. Бұл телетайп машиналарын пайдаланған ескі тізбектік стандарт, бұрылған жұп сымдар арқылы ұзақ қашықтыққа берілуге ыңғайлы болды. Деректер кішкентай буферге оқылды, ал дисплей жабдықтамасы дисплейді жасау үшін оны үнемі оқып отырды. Пернетақтада терілген әріптер де буферде сақталып, тізбектік желі арқылы мүмкіндігінше жылдам жіберілді. Тізбектік деректерде берілетін командаларды түсіндіру үшін ол кішкентай интеграциялық схемалардан құралған қарапайым орталық процессорды (CPU) пайдаланды. Деректерді дисплей жабдықтамасы растрлік сканерлеу жолдары арасындағы үзілісте тексеріп, содан кейін дисплей жабдықтамасын тиісті уақытта қосты. Дисплей жүйесі жолды салуды аяқтағаннан кейін басқаруды CPU-ға қайтарды. CPU өте қарапайым болғандықтан, қосу және алу операцияларын екі тіркегішті қайта-қайта арттыру немесе кеміту арқылы ғана орындауға болады. Сонымен қатар, мұндай циклға кеткен уақыт дерлік тұрақты болуы керек, әйтпесе экранның төменгі жағындағы мәтін жаңару кезінде қате орналасқан болар еді. VT50-нің ерекше ерекшелігі – WPS 8, KED және EDT сияқты бағдарламаларды өңдеу үшін пайдаланылатын «Алтын перне» бар жеке функциялық пернетақтаның енгізілуі болды. «Алтын перне» басылып, содан кейін пернетақтадағы бір перне басылғанда, хост-компьютерге командалар тізбегі жіберілді. DEC сонымен қатар дисплейдің оң жағындағы бос панельге орналасатын электролиттік көшірмеші деп аталатын қосымша құрылғыны ұсынды. Бұл құрылғы экранның дәл көшірмесін арнайы қағаздың ылғалды рулонына басып шығара алатын. Ол металл электродты қағазға электролық жабық қабат түсіру арқылы жасалды. Қағаз екі электродтың арасымен өтті. Бір жағындағы электрод қағаз еніне параллель жұқа, тік табанша болды. Екінші жағындағы электрод айналмалы барабанға оралған жұқа спиральді табанша еді. Барабанның бір айналымы электродтардың қиылысу аймағын қағаз ені бойынша сканерледі. Көшірмеші экран мазмұнын жақсы көшіргенімен, оның нәтижесі ылғалды дәретхана қағазына ұқсас болды. Digital компаниясы экран мен көшірмеші үшін мәтін шрифін қамтамасыз ететін жалғыз таңба генераторын пайдалану инновациясын патенттеді. Терминалдың негізгі орналасуы – экран мен негізгі пернетақта сол жақта, бос орын оң жақта орналасқан – жүйені жаңартуға мүмкіндік беру үшін жасалды. Принтер осындай жаңартулардың бірі болды, бірақ уақыт өте келе DEC басқа да көптеген опцияларды ұсынды. Кабинеттің үлкен өлшемі салқындату желдеткішін пайдалану қажеттігін болдырмау үшін қасақана жасалған. Терминалдың негізінде процессор мен жадты қамтитын екі схемалық тақта және арт жағында қуат көзі мен монитор электроникасы бар бір тақта конвекция арқылы салқындатылды. Терминалдың үлкен, жалпақ беті жиі DEC құжаттамасын орналастыру үшін пайдаланылатын, бұл желдеткіштерді жауып, қызып кетуге себеп болуы мүмкін.
VT50
VT50 – Digital компаниясы осы корпус дизайнында шығарған алғашқы терминал болды. Ол дисплейдің тік кеңістігін толығымен пайдалану үшін арасында бос қатарлары бар, тек 12 қатар мәтін көрсетті. Бұрынғы VT05 моделі сияқты, VT50 да кіші әріптерді қолдамады. Сол замандағы компьютер пайдаланушыларына кіші әріптерде мәтін көбінесе қажет болмады.
VT52
VT50 көп ұзамай күрт жақсартылған VT52 машинасымен алмастырылды. VT52 айтарлықтай үлкен буферлерге ие болды, бұл оған экран кеңістігін тиімді пайдаланатын толық 24 жол мәтінді ғана емес, сонымен қатар экранның жоғарғы және төменгі жағындағы мәтінді сақтау мүмкіндігін берді. Бұл терминалға хосттан деректерді қайта жіберуді сұрамай, шектеулі көлемде артқа прокрульдеуге мүмкіндік берді. VT52 кіші әріптерді қолдау және көптеген басқа да жаңа мүмкіндіктерді де қамтыды. Бұл WYSIWYG ("Көргеніңіздей аласыз") мәтіндік өңдеуді алғаш рет мүмкін еткен DEC терминалы болды.
VT55
VT55 үстеме графикалық жүйені қамтыды, ол екі математикалық функцияны немесе гистограммаларды көрсетуге қабілетті болды. Бұл, терминалды графикалық режимге жіберу үшін командалар тізбегін жіберу арқылы іске қосылды, ал қосымша деректер бөлек буферге және процессорға (CPU) жіберілді. Екі жүйе де деректерін дисплей кезінде біріктіріп, пайдаланушыға бір экранда графика мен мәтінді араластыруға мүмкіндік берді, бұл Tektronix 4010 немесе графикалық командаларды пайдаланып мәтінді баяу салуға мәжбүр болған сызғыштар сияқты жүйелерден өзгеше болды. Бұл жүйе толқындық графика деп аталды және кейін VT105 моделінде қайта пайда болды.
Блок режиміндегі нұсқалар
VT61 және VT62 блокты режимдегі терминалдар болды. VT62 жоғары деңгейдегі PDP 11-дегі TRAX транзакциялық өңдеу операциялық жүйесімен бірге қолданылатын. Олардың корпусы бірдей болған, бірақ оларда толыққанды бейімделген процессор болды. Қолданбаға қатысты әрекеттер жеке PROM жадында кодталды, процессор түсіндіретін жеке нұсқаулар жинағы арқылы. Бұл жарияланбаған тіл жеке Digital marketing ұйымдары үшін арнайы қосымша модельдерді оңай әзірлеуге арналған еді. Бұл терминалдар перне басылғанда жауап ретінде динамикте "тік" дыбысын шығарды, ал VT5x релені қостырды. Реле сондай-ақ қоңырау белгісін шығару үшін дыбылдық сигнал беруге қолданылды, бұл дыбыс "52 жылғы Chevy машинасының тісті дөңгелектерін сызып тастаған дыбысына теңестірілген". Пернетақталар бірдей болғанымен, VT6x пайдаланушылары оның жақсы "сезімін" жоғары бағалады.
VT78
VT50 корпусының салыстырмалы түрде үлкен кеңейту аймағы, 1970-ші жылдардың соңында электрониканың қарқынды түрде кішіреюімен байланысты, DEC компаниясына қазіргі микрокомпьютерлерге ұқсас, жеке тұратын миникомпьютер/терминалдарды жасауға мүмкіндік берді. VT78 моделі VT52-ге бір чипті PDP 8 процессорын қосты, оған Digital компаниясының мәтін өңдеу жүйесі WPS 8 бағдарламаланды.
Қашу реті
VT52 кодтары DEC-тің эксклюзивті құқығында болды, бірақ көптеген басқа компаниялар өз терминалдарында оның эмуляциясын жасады. Кейінірек шыққан VT сериялы терминалдар осы командалардың бір бөлігін қолдады. Қызықты жағдайдың бірі – GEMDOS жүйесі және одан тараған Atari ST операциялық жүйесі. Бұл жүйелер ANSI басқару кодтарының көбінесе қолданыла бастаған кезінде VT52 негізіндегі экран драйверін пайдаланды. Бұл нұсқаға бірнеше жаңа командалар, соның ішінде түс таңдау мүмкіндігі қосылды.
GEMDOS/TOS кеңейтулері
GEMDOS нұсқасының VT52 командалар жиынтығы бірқатар жаңа командаларды қосады. Бұл командалар негізінен түс қолдауға арналған, түс таңдауы командамен бірдей таңба кодтау нөмірін пайдалана отырып, бір таңба ретінде жіберіледі. Санның соңғы төрт биті ғана қолданылып, 16 түс қолдауы қамтамасыз етілді. Atari ST 80 бағандық режимде осы түстердің 4-ін, ал 40 бағандық режимде барлық 16-сын қолдады. Сондай-ақ, бірнеше жаңа курсор командалары қосылды, бұл түпнұсқа VT52 жиынтығын экранның төменгі бөлігінен емес, жоғарғы бөлігіне қарай тазалайтын командаларды қосу арқылы толықтырды. Жүйе F, G және Z командаларын қоса алғанда, бірқатар VT52 командаларын қолдамады. Кодтық атауы Мағынасы Экранды тазалау Экранды тазалау және курсорды сол жақ жоғарғы бұрышқа орналастыру. Курсорды қосу Курсорды экранда көрінетін ету. Курсорды өшіру Курсорды экранда көрінбейтін ету. Курсорды сақтау Курсордың ағымдағы орнын жадыда сақтау, TOS 1.02 және одан кейінгі нұсқаларында. Курсорды қалпына келтіру j командасымен сақталған курсордың бұрынғы орнына қайтару. Жолды тазалау Жолдың барлық бөлігін өшіру және курсорды сол жаққа жылжыту. Жолдың басына өту Қазіргі жолды басынан бастап курсорға дейін тазалау. Кері бейне Кері бейне мәтінін қосу. Қарапайым бейне Кері бейне мәтінін өшіру. Жолды автоматты түрде жалғау Жолдың соңында CR/LF пайдалану қажеттілігін жою. Жолды автоматты түрде жалғамау Жолды автоматты түрде жалғау мүмкіндігін өшіру.