Кіріспе
Strike Fighter Squadron 25 (VFA 25) – Калифорния штатындағы Лемур теңіз әскери-әуе базасында орналасқан АҚШ Теңіз күштерінің авиациялық бөлімшесі. Эскадрилья Boeing F/A 18E Super Hornet ұшақтарымен ұшып, қазіргі уақытта 11-теңіз авиациялық тобына қарасты. Оның байланыс шақыру белгісі – "Жұдырық".
Эскадрильяның белгісі мен лақап аты
Эскадрильяның алғашқы нышаны 1944 жылғы 28 қыркүйекте Теңіз операцияларының бастығы (CNO) бекітті және ол торпеда эскадрильясының миссиясын көрсететін төрт жапырақты қонжыр, жылқы табаны және ұшатын торпедадан тұрды. Сары фонға қызыл жарқынды ұстап тұрған қара жұдырық эскадрильяның екінші нышаны болды және 1949 жылғы 9 маусымда CNO бекіткеннен бері, кейбір өзгерістермен қолданылып келеді. Нышандағы жұдырық – грек мифологиясындағы Зевстің жұдырығы. 1959 жылғы 24 шілдеде CNO нышанға VA 25 деген жазуы бар ораманы қосатын өзгерісті мақұлдады. 1974 жылғы 24 қаңтарда CNO нышанға үш қара жұлдыз қосатын тағы бір өзгерісті мақұлдады. Эскадрилья VFA 25 деп тағайындалғанда, ол жұдырық пен жарқын нышанын қолдануын жалғастырды, бірақ үш жұлдызды алып тастады. VFA 25 ұшақтарымен соғысқа қатысқан соғыстарды көрсететін төрт жұлдыз қайтадан қосылды (күні белгісіз): Екінші дүниежүзілік соғыс, Корея, Вьетнам және соңғы Ирак соғысы.
Тарих
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екі эскадрильясы VA-25 белгісін алған. Алғашқы VA-25 кейіннен VA-65 эскадрильясына айналды және бұл мақаланың тақырыбымен байланысы жоқ. Екінші VA-25 қазіргі VFA-25 "Флоттың жұдырығы" эскадрильясының тікелей жалғасы болып табылады.
1940 жылдар
1943 жылғы 1 қаңтарда Норфолк NAS-те Grumman TBF Avenger ұшағымен 17-ші торпедалық эскадрилья (VT 17) ретінде құрылды. 1943 жылғы 10 қыркүйекте эскадрилья Норфолктан Перл-Харборға, Гавайиге, Панама каналы және Сан-Диего арқылы жүзген «Бункер-Хилл» авианосеціне мінгізілді. 1943 жылғы 11 қарашада эскадрилья алғашқы жауынгерлік ұшуларын орындады, Рабаулдағы нысаналарды шабуылдады. 1944 жылғы ақпанға дейін эскадрилья Кавиенг, Кваджалейн, Эниветок, Трук және Тиниандағы нысаналарды шабуылдап, көптеген жауынгерлік миссияларды орындады. 1945 жылғы ақпанда эскадрилья Жапония мен Бонин аралдарындағы нысаналарға қарсы көптеген жауынгерлік миссияларды орындады және Иво Джимаға шабуыл жасау үшін жердегі қолдау көрсетті. 1945 жылғы наурызда VT 17 ұшақтары Шығыс Қытай теңізінде, Ішкі теңізде және Рюкю аралдары мен Окинава маңындағы жапондық кемелерге шабуыл жасады, сондай-ақ құрлықтағы нысаналарды шабуылдады. 1945 жылғы 7 сәуірде VT 17, топтың басқа бөлімшелерімен бірге, «Ямато» суперлинкор және оның эскорттарынан тұратын жапондық теңіз күштеріне шабуыл жасап, «Яматоға» бірнеше торпеда соқты және оның эскорттарының біреуін батырды. 1945 жылғы сәуір-маусым аралығында Окинава және оның айналасындағы нысаналарға, Кюсю, Шикокуға және Шығыс Қытай теңізіндегі кемелерге қарсы жауынгерлік миссиялар орындалды. 1946 жылғы наурызда эскадрилья SB2C Helldiver шабуылдық бомбалаушысына көшті және 1946 жылғы 15 қарашада VA 6B болып қайта тағайындалды. 1947 жылғы 23 қыркүйекте эскадрилья AD 1 Skyraider ұшағына көшті, ол келесі 21 жыл бойы «Spad» деп аталды. 1948 жылдың басында «Коралл теңізі» кемесімен алғашқы сапарында болған эскадрилья 1948 жылғы 27 шілдеде VA 65 болып қайта тағайындалды. 1949 жылғы 27 қазаннан 23 қарашаға дейін VA 65 «Франклин Д. Рузвельт» кемесімен Дэвис бұғазы аймағына барып, суық ауа райында жаттығулар өткізді.
1950 жылдар
Корея соғысына ұласқан жаулықтардың басталуымен эскадрилья NAS Moffett Field, Калифорнияға ауыстырылды. 1950 жылдың 15 қыркүйегінде "Боксер" кемесіне мінген эскадрилья ұшақтары Инчхонға қонуға дейін Кореяның Инчхон қаласы мен төңірегіндегі жағалау қорғанысына қарсы соғыс шабуылдарына қатысты. 1950 жылдың 1 қазанында VA 65 ұшақтары Солтүстік Кореяның астанасы Пхеньянға шабуыл жасап, әуежайды нысанаға алды және ірі электр стансасына тікелей соққы берді. 1952 жылдың 23 маусымында VA 65-тің Skyraider ұшақтары Ялу өзеніндегі Суйхо бөгетіне шабуылға қатысты. 1955 жылдың ақпан айында "Эссекс" кемесіне мінген және Формоза бұғазында жұмыс істеген кезде эскадрилья Қытай Халық Республикасының бомбалауына ұшыраған Тачен аралдарынан ұлтшыл қытай күштерін эвакуациялау кезінде әуе қолдауын көрсетті. 1959 жылдың 1 шілдесінде эскадрилья 25-ші шабуыл эскадрильясы (VA 25) деп қайта аталды.
1960 жылдар
1961 жылдың наурыз айында эскадрилья «Мидуэйге» кемесімен шығып, Лаос дағдарысы кезінде Оңтүстік Қытай теңізінде операция жүргізді. 1962 жылы эскадрилья қазіргі орналасқан жеріне, жаңадан салынған NAS Lemoore-ге көшті. 1965 жылдың сәуірінен 1968 жылдың 6 сәуіріне дейін эскадрилья Вьетнам соғысына қолдау көрсету үшін үш рет жөнелтілді, ол кезде әлі де А-1 ұшақтарында ұшып жүрді. Осы кезеңде эскадрилья ұшқыштары 3000-нан астам жауынгерлік миссияны орындап, жау нысандарына 10 миллион фунттан астам оқ-дәрі тастады. 1965 жылдың 20 маусымында ВА-25 "Spads" эскадрильясы Солтүстік Вьетнамның тереңінен екі вьетнамдық Микоян-Гуревич МиГ-17 истребительдерімен қақтығысты – эскадрильяның екі ұшқышына реактивті истребительдің бірін сәтті құлатуға қол жеткізгені есептелді. 1968 жылдың қаңтарында эскадрилья ұшақтары Оңтүстік Вьетнамдағы Кхе Санх қаласында қоршауға алынған АҚШ теңіз жаяу әскерлеріне жақыннан әуе көмегін көрсетті. 1968 жылдың қазан айында эскадрилья, сол кезде әскери-теңіз күштеріндегі соңғы винттік эскадрилья, А-1 ұшағынан А-7 Corsair II ұшағына ауысты. Төрт айлық оқудан кейін эскадрилья «Тикондерога» кемесімен Вьетнам соғысына қайта оралды. Осы сапар барысында эскадрилья рекорд орнатты – 33 ұшу күнінде ұшқыштар 1650 жауынгерлік ұшу жасады, олардың әрқайсысы ауада 92 сағаттан астам уақыт өткізді.
1970 жылдар
1970 жылдың қазан айында эскадрилья "Top Gun" деген лақап атымен танымал Рейнджермен ұзақ қарым-қатынас орнатты. Келесі екі жылда эскадрилья тағы екі жауынгерлік рейс жасап, Лаос пен Вьетнамдағы нысаналарға 15 миллион фунттан астам оқ-дәрі жұмсады. 1970 жылдың 21 қарашасында эскадрилья ұшақтары Ханойдан батысқа қарай 32 шақырым жерде орналасқан Сон Тайдан американдық әскери тұтқындарды босатуға жасалған "Піл Сызығы" операциясын қолдады. 1970 жылдары эскадрилья Рейнджер кемесімен тағы төрт рет аттанды. 1972 жылдың желтоқсан айында эскадрилья "Linebacker II" операциясына қатысып, негізінен Ханой мен Хайфон маңындағы нысаналарға қарсы ауыр әуе шабуылдарын жүргізді. 1973 жылдың 15 қаңтарында эскадрилья Солтүстік Вьетнамдағы көпірлерге қарсы үлкен лазерлік басқарылатын бомбалау шабуылына қатысты. VA-145 басшылығымен жүзеге асырылған бұл шабуылда A-6 Intruder ұшағының Pave Knife лазерлік бағыттау жүйесі пайдаланылып, A-6A және A-7E ұшақтарынан тасталған Mark 83 және Mark 84 лазерлік басқарылатын бомбалармен Солтүстік Вьетнамның 14 көпіріне шабуыл жасалды. 1973 жылдың 27 қаңтарында Солтүстік Вьетнаммен атысты тоқтату туралы келісімге қол жеткеннен кейін, эскадрилья Лаостағы байланыс желілеріне қарсы шабуылдарға күш салды, осы елмен келісімге қол қойылғанша. 1976 жылдың шілде айында Израильдің Энтеббеге жасаған шабуылынан кейін, VA-25 эскадрильясымен бірге Рейнджер Оңтүстік Қытай теңізінен Батыс Үнді мұхитына өтіп, Кения жағалауында жұмыс істеуге бұйрық берілді.
1980 жылдар
VA 25 Иран тұтқындық дағдарысы кезінде Үнді мұхитында дислокацияланды. 1984 жылдың мамыр айында эскадрилья F/A 18A Hornet ұшақтарында оқу-жаттығуларын бастады. 1984 жылдың 1 шілдесінде эскадрилья 25-ші шабуылдық-тәуекелдік эскадрилья (VFA 25) деп қайта аталды. 1984 жылдың соңынан 1985 жылдың қаңтарына дейін Constellation-мен бірлесіп, әуедегі және жердегі жаттығулар бойынша операциялық әуе күштерінің жаттығулары жүргізілді. 1985 жылдың ақпан айында эскадрилья USS Constellation кемесімен F/A 18 Hornet ұшағының алғашқы теңіз сапарына, Батыс Тынық мұхиты мен Үнді мұхитына аттанды. 1987 жылдың шілдесінде Иран-Ирак соғысы кезінде VFA 25 Ормуз бұғазы арқылы өтетін қайта тіркелген танкерлерге операциялық «Earnest Will» аясында әуе қорғауын қамтамасыз етті. 1989 жылдың маусым айында эскадрилья F/A 18C ұшақтарына көшті.
1990 жылдар
1990 жылы 2 тамызда Ирак Кувейтке басып кірген кезде эскадрилья Тәуелсіздіктен жұмыс істеді, үш ай бойы Оман шығанағынан "Desert Shield" операциясын қолдап, жауынгерлік патрульдерін ұшырды, содан кейін "Мидуэй" эскадрильясымен ауыстырылды. 1994 жылы "Карл Винсон" кемесінде эскадрилья Перс шығанағында кең ауқымда жұмыс істеді, "Оңтүстік күзет" операциясын қолдау үшін Ирак үстінен миссиялар орындады. 1996 жылы эскадрилья "Оңтүстік күзет" және "Шөл шабуылы" операцияларына қатысуын жалғастырды. Үш айдан астам уақыт қызметтен кейін эскадрилья 1996 жылдың 12 қарашасында орнына оралды. 1998 жылы эскадрилья "Абрахам Линкольн" кемесіне жөнелтілді, онда ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Ирактағы ұшуға тыйым салынған аймақтарын сақтап қалды.
2000 жылдар
2000 жылы эскадрилья Ирактың оңтүстігіндегі таңдалған тактикалық нысаналарға бірнеше бомба тастады және Парсы шығанағындағы аспанды қарауылдауды жалғастырды. 2002 жылдың шілдесінде эскадрилья NAS Lemoore-ден Abraham Lincoln кемесіне жоспарланған алты айлық орналасу үшін кетті. Ол Ауғанстандағы "Тұрақты бостандық" операциясының аясында, сондай-ақ Иракты "Оңтүстік қарауыл" операциясымен қолдап, операцияға қатысты. 2002 жылдың соңында АҚШ Иракқа қарсы әскери қимылға жақындаған кезде, Abraham Lincoln кемесіне Парсы шығанағында тұруға бұйрық берілді. Үш рет ұзартудан кейін және кеме үйден он айға жуық болғаннан кейін, Ирак соғысы басталды. 2003 жылдың 19 наурызында эскадрилья Бағдадқа жасалған алғашқы түнгі әуе шабуылдарына қатысып, жауынгерлік ұшуды бастады. Эскадрилья күн сайын орташа есеппен 20 жауынгерлік ұшу жасады, Басра, Ан Насирия, Аль-Кут, Наджаф, Аль-Хилла және соңында Бағдадтағы нысаналарды бомбалады. Эскадрильяның 18 күн бойы жасаған 272 жауынгерлік ұшуы Ирак режимінің Медина, Бағдад және Набуходоносор броньды дивизияларын, әскери әуежайларды, базаларын және басқару инфрақұрылымын жойды. VFA 25 2003 жылдың мамыр айында АҚШ-қа қайтып келді. VFA 25 2004 жылдың мамыр айында John C. Stennis кемесіне Батыс Тынық мұхитына орналастырылды және 2004 жылдың 1 қарашасында оралды. 2006 жылдың қаңтар айынан 6 шілдесіне дейін VFA 25 CVW 14 және Valiant Shield-пен бірге Ирак соғысын қолдау үшін Ronald Reagan кемесімен алғашқы сапарына шықты. 2007 жылдың қаңтар айында VFA 25 3 айлық "жедел орналасу" үшін АҚШ-тың Жетінші флотының операциялар аймағына жіберілді. VFA 25 2008 жылдың маусым мен қараша аралығында WESTPAC-ке қайтадан жіберілді. 2009 жылдың 28 мамырында VFA 25 және Carrier Air Wing 14 USS Ronald Reagan-мен 7-ші және 5-ші флоттың жауапкершілік аймақтарына орналасты. 2010 жылы VFA 25 Carl Vinson кемесінде "AA" құйрық кодын алып, Carrier Air Wing Seventeen-ге қосылды, бұл он жылдан бері алғаш рет Carrier Air Wing Fourteen және "NK" құйрық кодын қалдырды. 2012 жылы "Тұрақты бостандық" операциясын қолдауға арналған сәтті ұрыс орналасуынан кейін VFA 25 NAS Lemoore-ге F/A 18E Super Hornet-ке ауысу үшін оралды, ол 2013 жылдың қаңтар айының соңында аяқталды және CVW 9-ға қайта тағайындалды. 2019 жылы эскадрилья Сан-Диегоға кемесінің орналасқан жерін өзгерту үшін Abraham Lincoln кемесіне "Авиа тасымалдаушы 7-аяқ" құрамында жіберілді. 2021 жылы эскадрилья Тынық мұхиты флотының әуе тасымалдаушы қанатына, атап айтқанда 11-авиа тасымалдаушы қанатына оралды.
Танымал мәдениетте
Эскадрильяның таңбасы мен нышаны "Топ-Гун" фильмінде маңызды орын алды, бірақ бұл бөлімше ешқашан F-14 "Томкэт" ұшағын пайдаланбаған, оның орнына сол кезеңде F/A-18 "Хорнет" ұшағын пайдаланған. "Айсмен" (Вал Килмер сомдаған) үш жұлдызды дизайнға негізделген ұқсас нышан бар ұшу костюмін кигендіктен, шатасу тууы мүмкін (жоғарыда көрсетілгендей) және эскадрильяның таңбасы "VF 213" болды. "Топ-Гун" нұсқасындағы футболканы Антонио, "Сайнфелд" сериалының s02e12 "The Busboy" эпизодындағы ыдыс-аяқ тасушы, киген.