Кіріспе
Мұз хоккейінен бастау алған сенім-ұстам практикасы
Плей-офф сақалы – бұл ер адам спортшылардың плей-офф кезінде сақал-мұртына шабуды тоқтату арқылы сақтайтын ырым-жырымы. Плей-офф сақалын Стэнли кубогы плей-оффына қатысқан мұз хоккейшілері енгізді, қазір көптеген спорт лигаларында дәстүрге айналды. Көптеген кәсіби спорт командаларының жанкүйерлері де плей-офф кезінде сақал өсіреді. Ойыншы өз командасы плей-оффқа өткен кезде қырқуды тоқтатады және командасы елісімегенше немесе Стэнли кубогын (немесе оған балама чемпионатты) жеңгенше қырқуға болмайды. Бұл дәстүр 1980-ші жылдары басталған. 1984–85 жылдардағы «Детройт Ред Уингс» командасы оны киген алғашқы команда болып тіркелді. «Қанаттардың» шабуылшылары Иван Болдирев пен Дэнни Гар 1985 жылдың қаңтарында команданы қатарынан төрт ойында жеңіске жеткізу үшін осы практиканы бастады. Қорғаушы Брэд Парк оны «плей-офф сақалы» деп атап, осылайша бұл сөз тіркесін пайда болды. 1980-ші жылдары «Нью-Йорк Айлэндерс» командасы да осылай жасауға шешім қабылдады; командаласы Буч Горинг бастаған болуы мүмкін екенін «Айлэндерс» ойыншысы Майк Босси айтты. Бұл дәстүр Солтүстік Американың барлық хоккей лигаларында, жоғары мектеп лигаларында және NCAA хоккей командаларында, сондай-ақ екінші лигаларда да қолданылады. Кейбір бақылаушылардың пікірінше, команданың сәтін өзгерту үшін жеңіліске ұшырағаннан кейін сақалды қысқаруға болады; Джим Доуд пен Роберто Луонго осыны істеген ойыншылардың мысалы.
Тарих
1984–85 жылдардағы «Детройт Ред Уингс» командасы оларды таңған алғашқы команда болды. «Қанаттардың» шабуылшылары Иван Болдирев пен Дэнни Гар 1985 жылдың қаңтарында команданы қатарынан төрт ойында жеңіске жеткізу үшін осы дәстүрді бастады. Қорғаушы Брэд Парк оны «плей-офф сақалы» деп атап, осылайша бұл сөз тіркесін қалыптастырды. (Детройт Free Press, 3 ақпан 1985 жылғы Берни Царнецкийдің мақаласынан). Даңқ залының мүшесі Денис Потвин 1980-жылдардағы «Айлендс» командасының «бірінші раундта бес түнде төрт ойын өткізетіні және бұл жай ғана болатын нәрсе» дейді. 1980 жылғы «Айлендс» құрамында екі швед ойыншысы (Стефан Перссон және Андерс Каллур) болғандықтан, теннисші Бьёрн Боргтың Вимблдон турнирінде сақалын қырқып тастамауының, ол сол кезде бірнеше жылдан бері солай істеп келгенінің, хоккейдегі осы дәстүрдің басталуына әсер еткен болуы мүмкін. Кейбір ойыншылар сақалдың командалық бірлікке еске түсіретін және ойыншының таңертең айнаға қарағанда плей-офф туралы ойлауын қамтамасыз ететін құрал екенін айтады. Жанкүйерлерді плей-офф кезінде сақал өсіруге шақыру мақсатында қайырымдылық акциясы ұйымдастырылды. Алғашқы төрт жылда 22 000-нан астам НХЛ жанкүйері «Барад-а-тон» акциясына қатысып, қайырымдылыққа екі миллион доллардан астам қаражат жинады. 2015 жылдың маусым айында NBC Sports төрағасы (лиганың АҚШ-тағы ресми өкілі) Марк Лазарус Chicago Tribune газетіне лигаға бұл дәстүрді тоқтатуға лобби жасағанын, себебі ол көрермендерге ойыншыларды тануды қиындатады деп санайтынын мәлімдеді.
Басқа спорт түрлері
Плей-офф сақалы Үлкен Лига Бейсболына (MLB), Канада Футбол Лигасына (CFL), Ұлттық Футбол Лигасына (NFL) және, аз дәрежеде, Ұлттық Баскетбол Ассоциациясына (NBA) тарады. Бұл практика көбінесе мұзды хоккейге ұқсас, яғни ойыншылар чемпионат жеңгенге дейін немесе іріктелгеннен кейін ғана сақал шашудан бас тартады.
Американдық футбол
Ұлттық футбол лигасының (NFL) плей-офф кезеңінде сақал қойған ойыншыларының қатарында Чикаго Беарс командасының шабуылшысы (QB) Митчелл Трубиски, Сиэтл Сихокс командасының шабуылшысы (QB) Рассел Уилсон, Питтсбург Стиллерс командасының шабуылшысы Бен Ройтлисбергер және қорғаушы (DE) Бретт Кейзель, Нью-Ингланд Пэтриотс командасының қабылдаушысы (WR) Джулиан Эдельман және бұрынғы Денвер Бронкос командасының шабуылшысы Джейк Пламмер бар. Шындығында, Ройтлисбергер мен оның сақалы Стиллерс командасын Super Bowl XL жеңісіне жеткізгеннен кейін, оны Дэвид Леттермен «Late Show with David Letterman» бағдарламасында қырқып тастады.
Қауымдастық футболы
1993 жылы «Шеффилд Юнайтед» клубының тәжірибелі шабуылшысы Алан Корк клубтың төрт айлық ФА кубогы жолында, олардың ақырында жартылай финалға жеткенінде, шашын қырқамады. «Үлкен футбол лигасы» (MLS) ойыншылары «Хьюстон Динамо» құрамында 2006 және 2007 жылғы MLS кубогы плей-офф кезеңінің барлық уақытында «бақытты сақал» өсірді. Олар 2011 жылғы MLS кубогына қатысқанда бұл дәстүрді қайта жаңарды. «LA Galaxy» клубы 2005 жылғы MLS кубогына және 2010 жылғы MLS кубогы плей-офф кезеңінде сақал өсірді.
Бейсбол
Бостон Ред Сокс командасының 2013 жылғы маусымында көптеген ойыншылар сақал өсірді. "Сақал өсіру қозғалысы Майк Наполи мен Джонни Гоместен көктемгі жаттығуларда басталды, ал Ред Сокс барлық болжамдарға қарамастан жеңіске жетіп келе жатқанда, команданың көп бөлігі сақал өсіруге қосылды". Сент-Луис Кардиналдарына қарсы Әлем сериясінің басында тек қана питчер Кодзи Уэхарада бетіндегі шашы болмады. Дегенмен, ол бұрын сақал өсірген. Жанкүйерлердің бәрі 2013 жылғы Әлем сериясінде жеңіске жету үшін командаға қолдау көрсетіп, бірлікте болды. 2013 жылдың 23 қазанында Business Insider Red Sox ойыншыларының сәттілік әкелетін нышандарымен және оларсызғы суреттерін жариялады. Маусым және плей-офф кезеңінде команда үшін тағы бір ырым пайда болды: ойыншы ерекше маңызды ұпай жинағанда, ойын соңында оның сақалы тартылып, сүйретілді.
Баскетбол
Кливленд Кавальерс орталығы Зыдрунас Ильгаускас 2006 жылы плей-офф сақалын өсірді, бірақ 2007 жылғы плей-оффқа оны қайта кимеді, себебі әйелі қарсы болды. Плей-офф сақалының бір түрі ретінде, Даллас Маверикс 2012–13 маусымында команда 50% жеңіс көрсеткішіне жеткенше (сәуірдің ортасында жеткенше) шашылуды тоқтатты.
Теннис
1970 жылдардың аяғында бес дүркін Уимблдон чемпионы Бьёрн Борг әлгі турнирге дейін сақалын ұзартуға көшкен. Осы әдетіне сілтеме жасай отырып, Sports Illustrated журналы 1981 жылғы Уимблдон турнирі алдында Борг туралы "Сақал өсуде" деген мақала жариялады.
Автоспорт
2014 жылдың қазан айындағы бір көріністе Team Penske командасының қызметкерлері, оның ішінде әйелдер де, "Chase beards" өсіріп жатқаны көрсетілген.
Желкендіргіш сақалдар
Жақтаушылар көбінесе сүйікті командалары плей-оффта болғанда қолдау көрсету үшін сақал қояды. 2006 жылы NPR шоуы Weekend America плей-офф кезінде сақал өсірген Сент-Луис Кардиналс жанкүйерлері туралы хабарлама жариялады. Бірнеше Кардиналс ойыншылары да сақал өсірді.
Спорттан тыс
АҚШ, Канада, Швеция және Жаңа Зеландияның кейбір университеттеріндегі ер студенттер де сабақтар аяқталғаннан бастап соңғы емтиханға дейін жарамайтын плей-офф сақал тастаудың академиялық түрін қолдана бастады. 1960 жылы ғалымдар Эдсгер В. Дикстра мен Яап Зонневельд, өзгелердің еңбегін өз есебіне жазатын Аад ван Вийнгаарденнен (серіктесі) алыстау мақсатында, Electrologica ALGOL 60 компиляторын аяқтағанға дейін жаралуға келісті.
Басқа плей-офф шаштары
2010 жылғы плей-офф кезінде Чикаго Блэкхокс командасының Патрик Кейн плей-офф сақалын өсірумен қатар шашын "плей-офф мулеті" стилінде жасауды шешті. Бұл шешімге ол өткен жылы сақал өсіруде қиналғандықтан келді. Ол мансабының барысында, соның ішінде Чикаго Блэкхокс командасының 2013 және 2015 жылғы чемпионаттарында да осы дәстүрді сақтады. 2008 жылғы НХЛ плей-оффында Калгари Флеймс командасының бірнеше ойыншысы, оның ішінде Крейг Конрой, Дэвид Мосс, Дастин Бойд және Жаром Игинла "мохок" шаш стилін таңдады.